Agenda: Boekennacht 2011: ‘De ontdekking van het kwaad’

15 april 2011

De Athenaeum Boekhandel, doorgaans gewijd aan het ware, het goede en het schone, opent op 15 april 2011 zijn deuren voor: de ontdekking van het kwaad.

De derde Amsterdamse Boekennacht, die op 15 april 2011 als vanouds plaatsvindt op en rond het Amsterdamse Spui, heeft dit jaar als overkoepelend thema ‘de ontdekking’. Voor de Athenaeum Boekhandel, een van de vele deelnemende instellingen en podia, is dat thema aanleiding om de aandacht te richten op de ontdekking van ‘het kwaad’ in de breedste zin van het woord. In de boekhandel zullen die avond drie auteurs het woord voeren, die zich in hun werk ieder op een eigen manier hebben beziggehouden met het kwaad: als historisch verschijnsel, als filosofisch dilemma of als inherente kracht in de natuur. Achtereenvolgens komen die avond aan het woord de historicus Frits Boterman (20.00 uur), de schrijfster en filosofe Joke Hermsen (21.00 uur) en de bioloog en schrijver Tijs Goldschmidt (22.00). Alledrie houden zij een voordracht van een kwartier à twintig minuten over hun visie op het kwaad. Daarna is er telkens gelegenheid tot enkele vragen, tot een informele kennismaking en tot het aanschaffen en laten signeren van hun boeken.

Frits Boterman (1948) is universitair docent en hoogleraar Moderne Geschiedenis van Duitsland na 1750 aan de Universiteit van Amsterdam. In 1992 promoveerde hij op de cultuurpessimist en politiek activist Oswald Spengler. Hij publiceerde onder meer de studie Moderne Geschiedenis van Duitsland 1800-heden,dat als een Nederlandstalig standaardwerk over de moderne Duitse geschiedenis geldt. In Terug naar Berlijn. Duitsland na de val van de Muur portretteerde hij Duitsland in het eerste decennium na 1989. In Duitse dichters en denkers. Het belang van cultuur in de moderne Duitse geschiedenis laat hij zien hoe, naast het politieke krachtenspel, met name de poëzie en de filosofie ook hun invloed op de Duitse geschiedenis hebben laten gelden. Samen met collega-historicus Willem Melching stelde hij onder de titel Het wonder Bondsrepubliek in 20 portretten, een portrettengalerij samen die inzicht biedt in de meest markante figuren die het naoorlogse (West-)Duitsland hebben vormgegeven.

Als Duitsland-kenner is Frits Boterman de aangewezen persoon om te spreken over aspecten van ‘das Böse’ als een voedende en een vernietigende kracht in de Duitse cultuur en geschiedenis.

De boeken van Frits Boterman verschijnen bij uitgeverij De Arbeiderspers (www.arbeiderspers.nl).

Joke J. Hermsen (1961) is zowel filosofe, literatuurwetenschapper als schrijfster. In 1993 promoveerde zij aan de Universiteit Utrecht op het proefschrift Nomadisch narcisme. Sekse, liefde en kunst in het werk van Belle van Zuylen, Lou Andreas-Salomé en Ingeborg Bachmann. Daarna publiceerde zij samen met Dana Villa onder de titel The Judge & the Spectator een boek over Hannah Arendt, met wier gedachtengoed ze zich ook in lezingen en essays regelmatig heeft beziggehouden. Verder publiceerde ze een geschiedenis van vrouwelijke denkers Het denken van de ander (1997). Als literair schrijfster debuteerde Joke Hermsen in 1998 met de roman Het dameoffer. Naast een satirische roman over het universitaire milieu van filosofen (De profielschets uit 2004) schreef ze twee historische romans, Tweeduister, over het wel en wee van de Engelse Bloomsburygroep en De liefde dus over Belle van Zuylen. Die laatstgenoemde roman werd genomineerd voor de Libris Literatuurprijs. Haar essaybundel over kunst, literatuur en filosofie Heimwee naar de mens haalde in 2004 de shortlist voor het beste filosofische boek van het jaar en bevat essays over o.a. Gustave Flaubert, Virginia Woolf, Martin Heidegger, Marlene Dumas en Armando. Haar meest recente boek, de essaybundel Stil de tijd. Pleidooi voor een langzame toekomst uit 2009 (met essays over o.a. Henri Bergson, Ernst Bloch, Hannah Arendt, Mark Rothko en Marcel Proust) moest in enkele maanden tijd negen maal worden herdrukt.

Vanuit haar veelzijdige achtergrond als filosofe, literatuurwetenschapper en schrijfster zal Joke Hermsen spreken over de herhaalde ontdekking van het kwaad in onze tijd, niet als een romantische obsessie, maar als een – in het woord van Hannah Arendt – ‘banaal’ dat wil zeggen anti-filosofisch fenomeen.

Het werk van Joke Hermsen wordt gepubliceerd door uitgeverij De Arbeiderspers (www.arbeiderspers.nl). Voor de website van de auteur zie: www.jokehermsen.nl.

Tijs Goldschmidt (1953) is evolutiebioloog en schrijver. Na zijn biologiestudie in Amsterdam en Leiden woonde hij vijf jaar in Tanzania, wat eerst in 1989 resulteerde in zijn academische promotie en vervolgens in het even persoonlijke als wetenschappelijke boek Darwins hofvijver, dat inmiddels in vele talen werd vertaald. Sinds 1993 wijdt hij zich geheel aan het schrijven van boeken, artikelen en essays en houdt hij lezingen (zoals de Huizinga-lezing in 2007). Daarnaast is hij als ‘advisor’ verbonden aan de Rijksakademie van Beeldende Kunsten. In de afgelopen jaren publiceerde hij diverse essayistische boeken, waarvan de bundel Oversprongen uit 2000 werd bekroond met de Jan Hanlo-prijs. Daarna volgde De andere linkerkant, een studie over links en rechts in de evolutie. Het meest recent verscheen de bundel De kloten van de engel. Beschouwingen over de natuurlijkheid van cultuur (2007). Onder de titel Ademgaten publiceerde hij in 2009 een bloemlezing uit het werk van Dick Hillenius.

In zijn voordracht zal evolutiebioloog en schrijver Tijs Goldschmidt ‘het kwaad’ benaderen zowel vanuit de wereld der natuur alsook in zijn culturele gedaante en daarbij proberen ons iets te vertellen over de verhouding tussen die twee verschijningsvormen.

Het recente werk van Tijs Goldschmidt is uitgegeven door Athenaeum – Polak & Van Gennep (www.uitgeverijathenaeum.nl).