Agenda: Broodje Kennis: Staat van verzuiling. Over een Nederlandse mythe (Spui25)

Nederland is schizofreen waar het gaat om verzuiling, stelt historicus Peter van Dam. Terwijl historici steeds meer vraagtekens zetten bij het beeld van de vier zuilen en het stevige dak, zit dit beeld van een verdeeld, star en hiërarchisch land buiten hun kring steeds steviger in het zadel. Zo gaat de Nederlandse geschiedenis gebukt onder een misleidende mythe.

In zijn boek Staat van verzuiling laat Van Dam zien dat Nederland geen starre maatschappij was, maar een dynamisch land met allerhande dwarsverbanden en veel debat over de ordening van de samenleving. Ook het idee dat het een uniek Nederlands verschijnsel betreft, weerlegt Van Dam. Ten slotte ontpopt zich ook ontzuiling als een mythe: in de jaren zestig hebben Nederlanders niet radicaal met hun verleden gebroken.

Peter van Dam toont aan hoe de verzuilingsmythe niet alleen het beeld van de geschiedenis, maar ook discussies over de toekomst krom heeft getrokken. Verzuiling en ontzuiling waren ooit bedoeld als karikaturen van de maatschappij. Ook nu nog worden ze – bijvoorbeeld in de debatten over het omroepbestel en over immigratie – vaak niet gebruikt om correct te analyseren, maar vooral om als brandstof voor polemieken te dienen.