Agenda: De dagboeken van Gerda Oestreicher-Laqueur (1906-1945) (Spui25)

18 mei 2010

Onder de titel Gerdas Tagebücher verschijnt bij de Duitse uitgeverij Hartung-Gorre in Konstanz een selectie uit de dagboeken van Gerda Oestreicher-Laqueur (1906-1945). Deze selectie uit de, in het Duits geschreven, maar grotendeels in Nederland opgetekende dagboeken, werd geredigeerd en van persoonlijk commentaar voorzien door de in 2009 overleden dochter van de auteur, Maria Goudsblom-Oestreicher. Op deze avond zal het eerste exemplaar van dit bijzondere dubbel-egodocument worden overhandigd en zullen deze dagboeken van verschillende kanten worden belicht, zowel in persoonlijk als in historisch opzicht.

De auteur van Gerdas Tagebücher, Gerda Laqueur, groeide op als oudste dochter in een welgesteld Duits-joods gezin in het Silezische stadje Brieg (thans Brzeg). Haar dagboek begint in september 1918, tegen het einde van de Eerste Wereldoorlog. Zij is dan twaalf jaar oud, maar geeft in haar dagelijkse aantekeningen al op jeugdige leeftijd blijk van een opmerkelijk en dikwijls onverbloemd observatievermogen, ook over de grote gebeurtenissen van die tijd. In de zomer van 1922 verhuist Gerda naar Amsterdam, waar haar vader (Ernst Laqueur) hoogleraar is geworden. Ook haar ervaringen als emigrant in het voor haar vreemde Nederland in de jaren twintig leveren karakteristieke observaties op.

In 1929 trouwt Gerda met Felix Oestreicher, arts interne geneeskunde, en gaat met hem in zijn ouderlijk huis in Karlsbad in het toenmalige Tsjechoslowakije wonen. Daar worden haar drie dochters geboren. Kort voor de nationaal-socialistische machtsovername in 1938 keren Gerda en haar gezin terug naar Nederland, ditmaal als vluchtelingen. Nadat ze haar dagboeken een tijdlang had laten rusten, neemt ze nu de draad weer op, zowel voor een terugblik op de jaren in Karlsbad als voor het boekstaven van haar belevenissen in Nederland in 1938/'39.

Gerda en haar man Felix stierven beiden in 1945 aan de gevolgen van het concentratiekamp. Felix had in de kampen Westerbork en Bergen-Belsen een dagboek bijgehouden, dat zijn dochter Maria in 2000 heeft kunnen uitgeven. In diezelfde, door Erhard Roy Wiehn geredigeerde reeks verschijnt nu ook Gerdas Tagebücher.

Joop Goudsblom is emeritus-hoogleraar Sociologie aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn boeken Nihilisme en cultuur (zijn dissertatie uit 1960), Balans van de sociologie (1974) en Vuur en beschaving (1992) gelden als standaardwerken in zijn vakgebied en worden geroemd om hun intellectuele durf en stilistische kwaliteiten. Goudsblom wordt algemeen gezien als de meest invloedrijke pleitbezorger in Nederland van het werk van de Duitse socioloog Norbert Elias. Hij is de weduwnaar van de in 2009 overleden Maria Oestreicher.

Helly Oestreicher zal als tweelingzus van Maria Oestreicher spreken over haar eigen herinneringen aan de personen en gebeurtenissen die in Gerdas Tagebücher worden beschreven. Zelf is zij beeldend kunstenaar.

Frouke Wieringa is historica. Zij publiceerde onder veel meer over de achtergronden van het ontstaan van het Zuiderzeemuseum, over de schilderijenverzameling van C.J. Fodor en over de cartografische wereld van Johannes Blaeu. Zij was bevriend met Maria Goudsblom-Oestreicher.

Moderator: Maarten Asscher, schrijver en directeur van Athenaeum Boekhandel.

De dagboeken van Gerda Oestreicher-Laqueur (1906-1945) vindt plaats op dinsdag 18 mei 2010, 20:00 - 22:00 uur in Spui25. Toegang is gratis. Wel moet u zich vooraf inschrijven.