Agenda: De mythe van de grachtengordel. Amsterdamse stadsuitbreidingen in de 17de eeuw (Spui25)

10 december 2010

De Amsterdamse grachtengordel is opgenomen in de Werelderfgoedlijst van Unesco, waarmee de bijzondere geschiedenis en status van de Amsterdamse binnenstad nog eens zijn bevestigd. Toch is de wijze waarop de grachtengordel is aangelegd nog altijd een punt van discussie.
In 1978 betwijfelde Ed Taverne het idee van de gordel als eenheid in zijn werk In 't land van belofte: in de nieue stadt. Ideaal en werkelijkheid van de stadsuitleg in de Republiek 1580-1680. Het recent verschenen proefschrift van Jaap Evert Abrahamse, De grote uitleg van Amsterdam. Stadsontwikkeling in de zeventiende eeuw, geeft echter nog veel uitvoeriger blijk van een gefaseerde aanleg van de grachtengordel. Toch valt het niet mee om oude ideeën over grachtengordel als eenheid naar de prullenmand te verwijzen. Daarbij komt dat nog lang niet alle vragen over de bouw zijn beantwoord. Wat is mythe en wat is feit? Hierover gaan Ed Taverne, Jaap Evert Abrahamse en Maurits de Hoog met elkaar in discussie.

Moderator: Lex Bosman

Jaap Evert Abrahamse studeerde kunstgeschiedenis in Groningen (bij Taverne) en heeft in opdracht van het Amsterdamse Stadsarchief (in de persoon van Boudewijn Bakker) nieuw onderzoek verricht naar de planning, ontwerp, organisatie en uitvoering van de stadsuitbreidingen van Amsterdam in de 17de eeuw. In januari 2010 promoveerde hij cum laude op het proefschrift De grote uitleg van Amsterdam. Stadsontwikkeling in de zeventiende eeuw. Sinds enkele jaren is Abrahamse werkzaam bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort.

Lex Bosman studeerde kunstgeschiedenis in Utrecht. Hij specialiseerde zich in de architectuur van de middeleeuwen en de Renaissance. Sinds 2007 is hij hoogleraar architectuurgeschiedenis bij de opleiding Kunstgeschiedenis van de Universiteit van Amsterdam. In het kader van een master-werkgroep heeft hij zich met studenten bezig gehouden met de bestudering van de Amsterdamse stadsuitbreidingen in de 17de eeuw, waaruit het idee tot dit debat naar voren kwam.

Maurits de Hoog is als stedenbouwkundige verbonden aan de gemeente Amsterdam en is tevens hoogleraar aan de TU Delft. De verbinding van historisch onderzoek met eigentijdse stedenbouwkundige vragen heeft zijn belangstelling. Hij heeft onder meer de verschillende delen van Amsterdam geanalyseerd om als uitgangspunt te gebruiken voor verdere uitbreidingen en invulling daarvan.

Ed Taverne promoveerde in 1978 op In 't land van belofte: in de nieue stadt. Ideaal en werkelijkheid van de stadsuitleg in de Republiek 1580-1680 dat enthousiast werd ontvangen. Taverne zelf heeft zich na deze publicatie vooral met twintigste-eeuwse architectuur en stedenbouw beziggehouden. Hij pleit in zijn werk voor een interdisciplinaire benadering van wetenschappelijke en stedenbouwkundige vragen. Taverne is daarom een voorstander van een stadsgeschiedenis in brede zin. Hij is lange tijd hoogleraar in Groningen geweest, en inmiddels alweer jaren met emeritaat.

De mythe van de grachtengordel. Amsterdamse stadsuitbreidingen in de 17de eeuw, met Jaap Evert Abrahamse, Maurits de Hoog, Ed Taverne en Lex Bosman, vindt plaats op 10 december 2010, 15:00 - 18:00 uur in Spui25. Toegang is gratis. U dient zich wel van tevoren in te schrijven.