Agenda: Ondergang of overleven: klimaatverandering en aanpassing in het verre verleden (Spui25)

7 december 2010

Dagelijks worden we in het nieuws geconfronteerd met de aanstaande ondergang. Als de laatste jungles opdrogen, de ijskappen definitief smelten, de dijken breken en Nederland verzuipt, zullen we ons afvragen waarom we de inconvenient truth van door de mens veroorzaakte klimaatverandering aan de laars gelapt hebben. Maar het is niet de eerste keer in de menselijke geschiedenis dat we met abrupte, dramatische klimaatverandering geconfronteerd worden. Kennelijk hebben we dat overleefd - hoe zat dat precies? Grofweg twee soorten wetenschappers houden zich met deze vraag bezig. Klimatologen zijn in toenemende mate geinteresseerd in klimaatverandering in het (verre) verleden, deels om ook het heden beter te begrijpen.

Archeologen kennen een reeks beroemde case studies van culturele verandering veroorzaakt door klimaatverandering. Een beruchte case study is de "8.2 ka abrupt climate event", een kortdurende klimaatsverandering die 8.200 jaar geleden het noordelijke halfrond sterk deed afkoelen. Beleidsmakers in de Verenigde Staten, filmproducenten in Hollywood, en populair-wetenschappelijke schrijvers hebben dit event gebruikt als dramatische metafoor en waarschuwing voor wat ons wellicht zelf te wachten staat. Klopt dit beeld wel? Wat is het 8.2 ka abrupt climate event precies? Wat waren de gevolgen en hoe reageerden mensen destijds op deze verandering? Gingen zij ten onder of wisten zij zich aan te passen? Kortom, welke lessen mogen we trekken uit het verre verleden? Olivier Nieuwenhuyse en Hans Renssen gaan hierover met elkaar in debat, onder leiding van Riemer Knoop.

Dr. Olivier Nieuwenhuyse is als archeoloog verbonden aan de Faculteit der Archeologie van de Universiteit Leiden en het Deutsches Archäologisches Institut Berlin. Hij maakt deel uit van de door NWO gesubsidieerde onderzoeksgroep Abrupt Climate Change and Cultural Transformation, die zich richt op het bestuderen van de gevolgen van de 8.2 ka abrupt climate event voor de prehistorische samenlevingen in het oude Midden Oosten. Nieuwenhuyse heeft onderzoek gedaan in Turkije, Libanon en Syrie, en geldt internationaal als vooraanstaand specialist op het gebied van de prehistorie van het het oude Nabije Oosten.

Prof. Dr. Hans Renssen is professor in Climate Change and Landscape Dynamics aan de Faculteit Aardwetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam. Zijn werkterrein is de reconstructie van klimaatverandering in het verre verleden en de effecten van klimaat op geologie en landschap. Renssen geldt internationaal als toonaangevend specialist op het gebied van klimaatsimulatie met behulp van mathematische modellen. Renssen heeft gewerkt aan de Universiteit van Amsterdam, de Universiteit van Utrecht, de Université Louvain-la-Neuve, en de Vrije Universiteit Amsterdam.

Dr. Riemer Knoop is gepromoveerd klassiek archeoloog, thans onafhankelijk adviseur culturele strategie, met name voor musea en overheden. Hij schreef voor de Rijksgebouwendienst over betekenisgeving aan Soestdijk, en voor het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport over manieren van denken over de materiele nalantenschap van WO II. Voor de St. Jan in Den Bosch ontwikkelde hij een nieuwe Bouwloods, en voor de Minister van Defensie een museaal beleid. Knoop zat in de Raad voor Cultuur, de RRKC, de Haagse commissie kunstenplan ("cie Knoop"). Verder was hij leraar klassieke talen, grafisch ontwerper, tv-maker, voorlichter, directeur koepelarcheologie, mede-oprichter Vereniging Open Monumenten en directielid van het Rijksmuseum van Oudheden.

De discussie Ondergang of overleven: klimaatverandering en aanpassing in het verre verleden vindt plaats op dinsdag 7 december 2010, 20:00 - 22:00 uur in Spui25. Toegang tot deze activiteit is gratis. U dient zich wel van tevoren aan te melden.