Agenda: Veroostersen. Het Morgenland heeft toekomst

In 2003 stelde Mario Rutten (hoogleraar Comparatieve Sociologie van Azië, UvA):

'Bij het ontstaan van de antropologie hoopte men door bestudering van buiten-Europese samenlevingen inzicht te krijgen in de vroegere fasen van de Europese ontwikkeling; vandaag de dag draagt kennis over Azië bij tot het inzicht in de toekomstige ontwikkelingen van Europa.'

Rutten verwachtte met name ‘veroostersing' in het denken over arbeidsverhoudingen en sociale verantwoordelijkheden. Sindsdien neemt de speculatie over de politieke, sociale en culturele gevolgen van de verandering van de dominante richting in globaliseringprocessen alleen maar toe. Een hoofdcommentaar in het  NRC Handelsblad in februari j.l. spreekt van een psychologische omslag: de ‘Washington Consensus' (deregulering, liberalisering, privatisering) komt  - mede door de kredietcrisis - onder grote druk van een ‘Peking Consensus' (staatskapitalisme, centrale marktverhoudingen en autoritair bestuur). In dezelfde krant, eveneens in februari pleit Joris Voorhoeve (prominent lid van de VVD en voormalig minister van defensie) voor het ‘zelf ontwestersen' omdat het aandeel van mensen in ‘het westen' in de wereldbevolking zal dalen naar eenzevende tussen nu en 2050. Tegen die tijd domineren China en India al meerdere decennia de wereldeconomie.

In veel antropologisch onderzoek neemt ‘globalisering' een prominente plek in, als context en als onderwerp. Antropologen legden in recente decennia de focus van hun onderzoek vaak op ‘glocalisering'; de specifieke effecten en vormen van globalisering op plaatselijk niveau. Op de manier waarop mensen hun gedachten, streven en handelen vorm geven met elementen uit ‘moderniteit' en ‘traditie'. In de vorige eeuw zag men globalisering grotendeels samenvallen met ‘verwestersing'. Nu is de vraag of dat gaat veranderen: de 21e eeuw als ‘Eeuw van Azië'? Als dat zo is welke gevolgen heeft een richtingsverandering in globalisering op glocalisering ‘hier en daar'?

De Kring van Antropologen van de alumnivereniging van de UvA organiseert in 2010 twee discussiebijeenkomsten. Op zich staande presentaties van concrete cases over wat er in China en India gaande is prikkelen ons tot een discussie over de mogelijke culturele gevolgen daarvan in ons deel van de wereld.

De sprekers

Gregory Bracken, research fellow IIAS, is afgestudeerd als architect aan de TU Delft. Hij schreef Thinking Shanghai, een model voor toekomstige megapolissen, waarin de gevolgen van het verlies van belang van de natie-staat ten opzichte van wereldwijd verbonden (super)stadsregio's centraal staat. Gregory Bracken zal in juni net teruggekeerd zijn van de World Expo 2010 in Shanghai. Het thema is 'Betere Stad - Beter Leven'. Er is met het oog op deze Expo 40 miljard euro geïnvesteerd om Shanghai's vooraanstaande status als groot economisch en cultureel centrum in de 21e eeuw zichtbaar te maken. Er worden 70 tot 100 miljoen bezoekers verwacht.

Jeroen de Kloet is assistent professor Media en Culture aan de UvA. Hij onderzocht de betekenis van de Olympische Spelen in 2008 in Peking op het beeld van de stad, de cultuur en gevoelens van identiteit en vond 'cosmopatriotism'; een toenemend zelfbewustzijn in een mix van globalisering, patriottisme en kosmopolitisme waarin 'Aziatische culturele kenmerken' centraal staan.

Stefan Landsberger is hoogleraar Cultuur van het Hedendaagse China aan de Faculteit der Geesteswetenschappen van de UvA. Hij onderzocht de (politieke) communicatieprocessen in de sterk veranderende hedendaagse Chinese samenleving. Hij neemt niet waar dat de economische groei ook gaat leiden tot democratisering, maar eerder dat met het toenemen van de welvaart iedere belangstelling voor een verandering van het politieke systeem lijkt af te nemen. Stefan Landsberger onderzoekt de zich ontwikkelende stedelijke consumentencultuur en wat literatuur, moderne kunst, film, televisiereclames en (pop)muziek ons over China en zijn bevolking kunnen leren.

Aanmelden

Toegang tot de activiteiten in SPUI25 is gratis. U dient zich wel van tevoren in te schrijven op de website van Spui25.