Agenda: Voorbij het Van Gogh Syndroom: een debat over de politisering van kunst (Spui25)

23 november 2010

Vincent van Gogh staat al meer dan honderd jaar model voor de romantische kunstenaar die in afzondering van de samenleving de meest geniale autonome meesterwerken produceert: het zogenaamde ‘Van Gogh-syndroom'. Aan de andere kant blijkt het leven en werk van de schilder verrassend relevant voor het hedendaagse politieke debat over nationale identiteit en de multiculturele samenleving.

Zo is Van Gogh enkele jaren geleden ingelijfd in de omstreden en veel bediscussieerde ‘Canon van de Nederlandse Geschiedenis'. Hiermee is hij onderdeel geworden van de strijd over het al dan niet bestaan van de Nederlandse identiteit. Tegelijkertijd worden zowel Van Gogh als zijn werken op vele andere plekken in de wereld als cultureel erfgoed bestempeld: van Frankrijk tot Duitsland, van Japan tot Amerika en van de Antillen tot Marokko, ieder geven een andere invulling aan de (nationale) identiteit die het werk van Van Gogh volgens hen zou vertegenwoordigen.

Van Gogh is overal, en op verschillende manieren inzetbaar, zo blijkt. Van Gogh is om die reden een uitgelezen casus om het denken te voeden over wat het betekent om in een inter- en multiculturele samenleving te leven en welke rol daarin is weggelegd voor zowel nationale identiteit(en) als visuele cultuur.

In het debat Voorbij het Van Gogh Syndroom zal worden gediscussieerd over de vraag welke betekenis we kunnen toedichten aan politiek gemotiveerde (her)interpretaties van kunst. Aanleiding voor deze discussie is de presentatie van de Engelstalige bundel Vincent Everywhere: Van Gogh's (Inter)National Identities, onder redactie van Rachel Esner en Margriet Schavemaker.

Zowel Vincent Everywhere: Van Gogh's (Inter)National Identities als de Nederlandse editie Overal Vincent: De (inter)nationale identiteiten van Van Gogh zijn uitgegeven door Amsterdam University Press.

Programma:

20.00 Introductie Rachel Esner (UvA)
20.20 Introductie "Vincent Everywhere: Van Gogh's (Inter)National Identities" door Maaike Groot (AUP)
20.30 Paneldiscussie met Valentijn Byvanck, Leo Jansen, Merijn Oudenampsen, Margriet Schavemaker, Jonas Staal. Moderator: Hendrik Folkerts
21.30 Presentatie digitaal Platform Go Van Gogh! door Shailoh Phillips
21.50 Einde debatavond

Valentijn Byvanck is sinds 2009 directeur van het Nationaal Historisch Museum. Hij studeerde cultuurgeschiedenis in Utrecht en New York en was fellow aan The Smithsonian Institution en The Metropolitan Museum of Art. Van 1999 tot 2002 werkte hij voor Witte de With, centrum voor hedendaagse kunst in Rotterdam. Onder zijn redactie verscheen daar Conventies in de hedendaagse kunst. In 2002 werd hij directeur van het Zeeuws Museum. Met zijn verrassende aanpak en de nieuwe inrichting kreeg het Zeeuws Museum in 2008 de prestigieuze museumprijs van de Council of Europe. Byvanck publiceerde artikelen over architectuur, kunst, musea en identiteit. Hij is ook presentator van het programma 4Art bij de AVRO en bestuurslid bij de SICA.

Rachel Esner studeerde kunstgeschiedenis aan de Columbia University, City University of New York en de Universität Hamburg. Sinds 2003 is ze verbonden als universitair docent aan het Kunsthistorisch Instituut van de Universiteit van Amsterdam. Ze heeft zich gespecialiseerd in de Duitse en Franse kunst van de laat negentiende eeuw; de receptiegeschiedenis van de negentiende-eeuwse (Franse) kunst in het algemeen en Van Gogh in het bijzonder; en de mythe van de kunstenaar in de moderniteit. Ze publiceerde in diverse bundels en catalogi en in vooraanstaande tijdschriften, waaronder Romantisme, Quarante-huit/Quatorze, Van Gogh Museum Journal, Jong Holland, en The Journal of Visual Culture. Daarnaast is ze mederedacteur van de bundel Overal Vincent. De (inter)nationale identiteiten van Van Gogh /Vincent Everywhere. Van Gogh's (Inter)National Identities (Amsterdam University Press 2010).

Hendrik Folkerts studeerde Kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Hij publiceert regelmatig in bladen en platforms zoals Metropolis M, Afterall Online, Tubelight en voor het Stedelijk Museum (Bureau) Amsterdam. Hij was organisator van het symposium "Visual Culture and National Identity" (Van Gogh Museum, 10 en 11 juni 2010) over het hedendaagse spanningsveld tussen beeldcultuur en nationale identiteit (www.nationalidentity.nl). Folkerts is momenteel werkzaam als Curator Openbaar Programma bij het Stedelijk Museum en als coördinator van het Curatorial Programme van de Appel arts centre, Amsterdam.

Merijn Oudenampsen is onderzoeker en publicist. Hij studeerde politicologie en sociologie aan de UvA in Amsterdam, en was tot 2009 verbonden aan de Jan van Eijck Academie in Maastricht, waar hij onderzoek deed naar populisme in het kader van het project Design Negation. Op het moment is hij gastredacteur van een populisme themanummer van Open, Cahier over Kunst en het Publieke Domein, dat in november 2010 uitkomt.

Margriet Schavemaker is kunsthistoricus, filosoof en mediatheoreticus. Na haar docentschap kunstgeschiedenis en mediaopleidingen aan de Universiteit van Amsterdam is zij thans aangesteld als Hoofd Wetenschappelijk Onderzoek en Collecties bij het Stedelijk Museum Amsterdam. Schavemaker behaalde haar doctoraat in 2007 voor haar dissertatie over de relatie tussen taal en beeld in de beeldende kunst in de jaren zestig en zij is mederedacteur van diverse lezingenreeksen en publicaties waaronder Right about Now: Art and Theory since the 1990s en Now is the Time: Art and Theory in the 21st Century.

Voorbij het Van Gogh Syndroom: een debat over de politisering van kunst vindt plaats op dinsdag 23 20:00 - 22:00 uur in Spui25. Toegang tot deze activiteit is gratis. U dient zich wel van tevoren aan te melden.