Agenda: Het vroege Rome: tussen mythe en werkelijkheid (Spui25)

Volgens de legende werd Rome op 21 april 753 v. Chr. gesticht. Maar haar ontstaansgeschiedenis gaat in de antieke literatuur veel verder terug, naar de Trojaanse held Aeneas, die na de val van zijn stad via allerlei omzwervingen in Latium belandde. Diens nakomelingen Romulus en Remus zouden uiteindelijk rond het midden van de achtste eeuw v. Chr. de heuvel Palatijn uitkiezen voor hun nederzetting. In de Romeinse traditie wordt deze gebeurtenis gevolgd door episodes als de Sabijnse Maagdenroof en de strijd tussen de Horatii en Curiatii, die veelvuldig zijn uitgebeeld in de kunst van later tijden.

Maar hoe verhoudt die legendarische verhalencyclus zich nu tot de werkelijkheid van het archeologische onderzoek? De geschiedenis van het vroege Rome is recentelijk weer in de volle wetenschappelijke en publieke belangstelling gekomen door spectaculaire vondsten in het hart van het antieke Rome. Het zijn gerenommeerde archeologen die mythologische en traditionele elementen zonder schroom als uitgangspunt gebruiken voor hun soms vergaande reconstructies. Marijke Gnade zal de (her)ontdekking van het mythische Rome onder de loep nemen aan de hand van de nieuwste archeologische vondsten.

Bij de Romeinse dichter Vergilius (70-19 v. Chr.) zien we Aeneas in de twaalfde eeuw v. Chr. een wandeling maken door een Rome dat nog niet bestaat, maar dat zich laat herkennen als de stad van Augustus, de keizer die zich erop beroemde dat hij 'een stad van baksteen had aangetroffen en een stad van marmer naliet'. Dit spel met de literaire verbeelding en de historische werkelijkheid wordt door Hans Smolenaars in de context van Vergilius’ eigen tijd geplaatst.