Vandaag in de Nacht

Filosofie dit najaar

Denkers van nu, najaar 2010

Peter Sloterdijks nieuwste, die eind september verschijnt, heet Filosofische temperamenten, en brengt de levens en werken van negentien filosofen samen, maar niet uitsluitend als denkers: 'Sloterdijk tracht de denkers in hun temperament te treffen: in de urgente problemen die ze aan de orde willen stellen, in de heftige conflicten die ze soms aangingen, en in de persoonlijke emoties die hun stijl van schrijven bijzonder maken.' Aristoteles, Augustinus, Bruno, Descartes, Pascal, Leibniz, Kant, Fichte, Hegel, Schelling, Schopenhauer, Kierkegaard, Marx, Nietzsche, Husserl, Wittgenstein en Sartre komen aan bod. Op deze site verschijnt een voorpublicatie.

Van René Boomkens verwachten we in augustus een inleiding in de cultuurfilosofie. Erfenissen van de verlichting is een geschiedenis aan de hand van de 'de steeds terugkerende keuze tussen verlichting en romantiek. In de diverse hoofdstukken wordt het fenomeen cultuur achtereenvolgens in verband gebracht met klasse, moderniteit, politiek, kunst, media en globalisering.' De overzichten in de filosofie besluiten we met Ger Groots Het Parijse licht, over de Franse denkers van de 21ste eeuw: 'Vanaf Émile Bergson, naar wiens colleges tout Paris kwam luisteren, via de existentialisten, structuralisten als Claude Lévi-Strauss, deconstructie-denkers als Jacques Derrida tot het nieuwe humanisme van Luc Ferry, tekent zich een fascinerend denkavontuur af dat onze visie op de wereld nog altijd diepgaand beïnvloedt.'

In oktober verschijnt René ten Bos' Stilte, geste, stem, over die 'momenten waarop non-verbaliteit in de plaats treedt van gesproken taal. Stilte verwijst daarbij naar de afwezigheid van taal en geluid. Geste staat voor het moment waarop het doen belangrijker wordt dan het zeggen. Stem duidt ten slotte op het pure geluid dat (nog) geen taal is. op de hem eigen meeslepende en aanstekelijke wijze ontsluit Ten Bos een veelal onderdrukt domein van affecten, waarin de mens keer op keer de controle dreigt kwijt te raken.' Later dit jaar verschijnt van Joep Dohmen zijn Brief aan een middelmatige man, een levenskunstig antwoord op de man die zich in de Volkskrant beklaagde om zijn kleurloze leven. Hoe moeten we meer dan middelmatig worden? 'In zijn boek wijst Dohmen op de noodzaak van de ontwikkeling van een nieuwe publieke moraal, een moraal die mensen ertoe beweegt bewust naar hun eigen leven te kijken, en te streven naar sociale zelfverwerkelijking – naar een zinvol bestaan, te midden van en rekening houdend met anderen.'

Van Maurice Merleau-Ponty verschijnen nu in Engelse vertaling zijn Sorbonne-colleges (1949-1952) over kinderpsychologie, psychoanalyse, pedagogiek, fenomenologie, sociologie en antropologie. 'They argue that the subject of child psychology is critical for any philosophical attempt to understand individual and intersubjective existence. Talia Welsh's new translation provides Merleau-Ponty's complete lectures on the seminal engagement of phenomenology and psychology.' Van Jean Baudrillard komt nieuw werk. Postuum verschijnt een onvoltooid manuscript onder de titel The Agony of Power. 'Baudrillard takes a last crack at the bewildering situation currently facing us as we exit the system of "domination" (based on alienation, revolt, revolution) and enter a world of generalized "hegemony" in which everyone becomes both hostage and accomplice of the global market.'

Van Roland Barthes verschijnt een verzameling postume essays in het Engels: Incidents. Het zijn persoonlijke, autobiografische stukken, die 'provide unique insight into the author's life, his personal struggles, and his delights. Though Barthes questioned the act of keeping a journal with the aim of having it published, he decided to undertake a diary-like experiment in four parts.' Slavoj Zizek ten slotte komt met een nieuwe editie van de door hem samengestelde bundel Everything You Always Wanted to Know About Lacan: But Were Afraid to Ask Hitchcock en een nieuwe bundel: The Idea of Communism, waaraan verder Alain Badiou, Antoni Negri, Michael Hardt, Jacques Rancière, Terry Eagleton, Jean-Luc Nancy, Susan Buck-Morss, Bruno Bosteels, Peter Hallward, Alberto Toscano, Wang Hui bijdragen leverden.

De klassieke filosofen, najaar 2010

Dit najaar brengt de briefwisseling tussen Voltaire en de Russische keizerin Katharina de Grote, waarin ze denken en werk onder de loep nemen: 'Dat werk vindt plaats op wereldniveau. En zo zien wij, in een altijd elegante en dikwijls badinerende stijl, de grote ontwikkelingen op maatschappelijk, politiek en cultureel gebied aan ons oog voorbijtrekken.' Maar ook die andere grote Franse denker, Descartes, wordt geëerd met een vertaling, en wel van zijn hele oeuvre. Uitgeverij Boom zet dit grootse project in met De wereld – De mens en Regels voor het sturen van het verstand. Die eerste twee werken waren zijn eerste hoofdwerken in het Frans, en bevatten 'het hele spectrum van Descartes' onderzoek voor het eerst [...], van metafysische beschouwing tot natuurkundige en biologische analyses'; die tweede is zijn vroegste werk in het Latijn, een 'aanzet tot het formuleren van de juiste methode voor wetenschappelijk en filosofisch denken. Daartoe ontwerpt hij 21 regels. Het werk is onvoltooid, maar vormt de basis voor zijn latere methodiek.'

Dan is het ook nog Schopenhauerjaar - de Duitse filosoof stierf 150 jaar geleden -, wat voor Uitgeverij Wereldbibliotheek aanleiding was om De vrijheid van de wil te herdrukken én het vertaalde oeuvre te completeren met Dat ben jij. De grondslag van de moraal: 'Hoewel Schopenhauer niet bepaald zachtzinnig is in zijn kritiek op de mens, acht hij hem toch in staat tot medelijden en dus ethisch handelen. De mens beseft dat hij het leed dat hij andere wezens berokkent, eigenlijk zichzelf berokkent. Deze gedachte vindt de filosoof terug in de beroemde zinspreuk van het boeddhisme Tat tvam asi (Dat ben jij).' Verder komt dit najaar de eerste volledige vertaling van Hobbes' Leviathan ('In Leviathan beschrijft Hobbes een staat waarin de politieke machten elkaar in evenwicht houden en aldus de vrede in de samenleving bewaren. Zijn toentertijd revolutionaire denkbeelden zijn toegepast in de opbouw van onze moderne staten.').

Reacties