Vandaag in de Nacht
De Oorlog V: de jodenvervolging
door Ad van Liempt e.a.Zondag 22 november, om 20.15, is de vijfde aflevering van de nieuwe NPS-serie De Oorlog, over de Tweede Wereldoorlog. Rob Trip presenteert, Ad van Liempt eindredigeert en prof.dr. Hans Blom, oud-directeur van het NIOD, gaf historische adviezen. Athenaeum Boekhandel volgt de reeks deze weken, met boekentips en links naar materiaal elders (zoals op /geschiedenis.nl), en de commentaren van historica Barbara Henkes. Vandaag aflevering 5, Hoe de Joden uit Nederland verdwenen, over de keuze tussen collaboratie en verzet. We zochten er weer boeken, links en filmpjes bij, én we vroegen Barbara Henkes om commentaar op de vierde aflevering - haar bijdrage is in de Nacht van gisteren te lezen.

Dit is beeldmateriaal uit de leader van aflevering 5. Zie voor meer informatie deoorlog.nps.nl.
Bij het samenstellen van deze lijst kijken we ook naar de literatuurlijst van de losse afleveringen. Niet-leverbare titels zijn buiten beschouwing gelaten. Wat links betreft is het project De Oorlog + van /geschiedenis erg interessant. In de pagina bij aflevering 5 onder andere de ongemonteerde film die joden in opdracht van kampcommandant Gemmeker gemaakt hebben van kamp Westerbork. Na de uitzending van 15 november zal er ook extra materiaal te bekijken zijn bij Beeld en Geluid. En het NIOD heeft de site kamparchieven.nl in het leven geroepen, waarop uitleg en documentatie over de Nederlandse concentratiekampen is opgenomen, én beheert de site buchenwald.nl, met daarop interviews met overlevenden van het concentratiekamp.
Een uiterst indrukwekkende site over de jodenvervolging is joodsmonument.nl, waarop alle Nederlandse joden die tussen 10 mei 1940 en 8 mei 1945 stierven of omkwamen.
Bij het boek van Kassow hieronder: een digitale presentatie van de archieven van het Warschau Ghetto.
Jodenvervolging
|
Yitzhak Arad, The Holocaust in the Soviet Union Gedetailleerde studie naar de massamoorden in bezet Sovjetgebied. |
Wolfgang Benz (red.), Lexikon des Holocaust Naslagwerk over de Holocaust |
|
Saul Friedlander, The Years of Persecution. Nazi Germany and the Jews 1933-1939. Volume 1 Toonaangevend. De concentratiekampen waren er nog niet, maar langzaam werd de rassenscheiding ingezet - zonder enige oppositie. Stanley Hoffmann in Foreign Affairs: 'Friedlander provides both a macroscopic view and many telling individual stories.' De Nederlandse, verkorte vertaling is Nazi-Duitsland en de joden 1933-1945 |
Martin Gilbert, The Routledge Atlas of the Holocaust Verbeelding en verwerking tot kaarten van de geschiedenis van de Holocaust. |
|
Pim Griffioen, Ron Zeller, Jodenvervolging in Nederland, Frankrijk en Belgie, 1940-1945 Waarom werden er relatief zoveel joden uit Nederland gedeporteerd? Een vergelijkende studie. Verschijnt begin 2010, nu al te reserveren. |
Raul Hilberg, De vernietiging van de Europese joden Monumentaal onderzoek (in drie delen) naar de politieke en de administratieve systemen achter de jodenvervolging. |
|
Th. Leeflang, Verboden voor joden. De bioscoop in de oorlog Over de nazi-propaganda in de bioscoop. |
Mary van Roden, Kaddiesj Roman over een jonge secretaris van de Enschedese Joodse Raad die zoveel mogelijk joden voor deportatie tracht te behouden |
|
Mark Roseman, The Villa, the Lake, the Meeting. Wannsee and the Final Solution Het verhaal van de Wannsee-conferentie, waarop tot de Endlosung werd besloten. |
De VPRO-serie Plaats van Herinnering over Westerbork.
Deel 1 van een serie beelden van concentratiekampen, gemaakt door de geallieerden bij de bevrijding.
Dagboeken
|
A.M.G. Batelaan-van den Berg, Verborgen Dagboek Dagboek van een vrouw die onderduikers in huis nam. |
Gustavo Corni, De getto's van Hitler. Stemmen uit een belegerde samenleving 1939-1944 Een beeld van de Oost-Europese getto's, aan de hand van dagboeken en herinneringen. |
|
Anne Frank, Het achterhuis Het klassieke oorlogsdagboek van Anne Frank, van haar 13de tot haar 15de jaar. |
Hermine Gies-Santrouschitz, Herinneringen aan Anne Frank. Het verhaal van Miep Gies, de steun en toeverlaat van de familie Frank in het Achterhuis |
|
Etty Hillesum, Het verstoorde leven Dagboek van Etty Hillesum (1941-1943), die onder andere twee weken bij de Joodse Raad werkte. |
Etty Hillesum, Het denkende hart van de barak Brieven vanuit Westerbork, tussen november 1942 en september 1943. |
|
G. Italie, ed. Wally M. de Lang, Het oorlogsdagboek van dr. G. Italie Het oorlogsdagboek van de orthodox-joodse classicus die via Barneveld en Westerbork in Theresienstadt terechtkwam. |
Samuel D. Kassow, Wie schrijft onze geschiedenis? Het dramatische verhaal van het verborgen archief uit het getto van Warschau In de herfst van 1940 werden de Joden van Warschau in een overbevolkt ghetto gedwongen, onder omstandigheden waar de meesten aan stierven. Temidden van deze ellende begon Emanuel Ringelblum een clandestiene organisatie ('Oyneg Shabes') die zich volledig wijdde aan het optekenen van de werkelijkheid van het leven onder de Nazi's. De ca. 35.000 documenten zijn teruggevonden en stonden aan de basis van dit boek. |
|
Carol Ann Lee, Anne Frank 1929-1945. Het leven van een jong meisje. De definitieve biografie Met onder meer nieuwe interviews met mensen die Anne Frank gekend hebben, nieuwe informatie over het leven van de Franks voor de oorlog, in het Achterhuis en in de kampen en het verhaal van Annes 'grote liefde' Peter Schiff. |
Yehudi Lindeman, Shards of Memory. Narratives of Holocaust Survival Interviews met overlevenden. |
|
Meijer Lisser, Boekhouden 1940-1943. Oorlogsdagboek 'Boekhouden' stond er veiligheidshalve op de schoolschriften waar de joodse Meijer Lisser zijn dagboek in optekende. Hij dook onder, maar belandde uiteindelijk in Auschwitz. |
Jacques Presser, De nacht der Girondijnen Fictiewerk en boekenweekgeschenk van de hand van de grote historicus en auteur van De ondergang over een Portugese jood die in wanhoop in Westerbork leeft. |
|
Mirjam Pressler, Die Geschichte der Familie von Anne Frank |
Philip Slier, red. Deborah Slier & Ian Shine, Hidden Letters Editie van de bundel van 86 brieven, briefkaarten en telegrammen die in een Amsterdams plafond werden aangetroffen in 1997. Ze bleken in de loop van 1942 door de 17 jaar oude Joods-Nederlandse Philip 'Flip' Slier aan zijn familie geschreven te zijn tijdens zijn gevangenschap in het Nederlandse werkkamp Molengoot. |
|
K.A.D. Smelik, Etty Hillesum in context Over Etty Hillesum (1914-1943) |
Dick Verkijk, Bertje was zo'n lief jongetje. De tragische ondergang van de familie Sanders Onderzoek naar een verdwenen 'christenjoodse' familie. |
Omstanders
|
David Cesarani, Paul A. Levine (red.), Bystanders to the Holocaust. A Re-evaluation Niet zozeer een beschrijving van de fysieke omstanders, als wel van de politieke omstanders. Hoeveel wisten de neutralen en geallieerden van de Holocaust? |
Frank Bajohr, Dieter Pohl, Holocaust als Offenes Geheimnis. Die Deutschen, die Ns-Fuehrung und Alliierten Wat wisten de gewone Duitsers van de Holocaust en hoe gingen ze daarmee om? |
|
Ian Kershaw, Hitler, de Duitsers en de Holocaust Kershaw over de Duitsers en de Holocaust. |
Nanda van der Zee, Om erger te voorkomen. De voorbereiding en uitvoering van de vernietiging van het Nederlandse jodendom tijdens de Tweede Wereldoorlog De Nederlandse elites waren medeschuldig, en Wilhelmina's vlucht was voorbereid én ongrondwettelijk. |
Roof
|
Ad van Liempt, Kopgeld. Nederlandse premiejagers op zoek naar joden 1943 Begin 1943 besliste de Nazitop in Nederland dat ze premies gingen instellen per opgebrachte jood, 7 gulden vijftig. Van Liempt vertelt het verhaal van de premiejagers. |
Götz Aly, Hitlers Volksstaat. Raub, Rassenkrieg Und Nationaler Sozialismus Duitsland veranderde in een immense roofstaat. De meerderheid van het Duitse volk werd tevreden gesteld met een mix van sociale voordelen, goede verzorging en kleine belastingvoordelen. De inwoners van de veroverde landen moesten hiervoor bloeden; zij waren slachtoffer van Hitlers roofstaat. |
Holocaust em modernisme
|
Zygmunt Bauman, Modernity and the Holocaust De holocaust is, volgens Bauman, niet een uitzonderingsgeval, maar een typisch product van de moderne tijd. |
Daders
|
Karel Berkhoff, Harvest of Despair. Life and Death in Ukraine under Nazi Rule Wie waren de daders? En wie zetten de handtekeningen? Een studie naar de Oekraïne in oorlogstijd. |
Christopher Browning, Ordinary Men. Reserve Police Battalion 101 and the Final Solution in Poland Klassieke studie naar een doodgewoon politiebataljon dat meewerkte aan de Holocaust. |
|
Ruth van Galen-Herrmann, Calmeyer, dader of mensenredder? Visies op Calmeyers rol in de jodenvervolging Het hoofd van de Entscheidungsstelle redde, volgens Lou de Jong, 3000 doden. De kritiek op die stelling krijgt van Van Galen-Hermann tegenwoord. |
Dieter Pohl, Verfolgung und Massenmord in der NS-Zeit 1933-1945 Een goede samenvatting van het onderzoek in de vervolging van joden en andere minderheden. |











































