Vandaag in de Nacht
De Oorlog III: tussen collaboratie en verzet
door Ad van Liempt e.a.Zondag 8 november, om 20.15, is de derde aflevering van de nieuwe NPS-serie De Oorlog, over de Tweede Wereldoorlog. Rob Trip presenteert, Ad van Liempt eindredigeert en prof.dr. Hans Blom, oud-directeur van het NIOD, gaf historische adviezen. Athenaeum Boekhandel volgt de reeks de komende weken, met boekentips en links naar materiaal elders (zoals op /geschiedenis.nl). Vandaag aflevering 3, Keuze's en dilemma's, over de keuze tussen collaboratie en verzet. We zochten er weer boeken, links en filmpjes bij, én we vroegen historica Barbara Henkes om commentaar op de tweede aflevering - haar bijdrage is in de Nacht van gisteren te lezen.
Dit is beeldmateriaal uit de leader van aflevering 3. Zie voor meer informatie deoorlog.nps.nl.
Bij het samenstellen van deze lijst kijken we ook naar de literatuurlijst van de losse afleveringen. Niet-leverbare titels zijn buiten beschouwing gelaten. Wat links betreft is het project De Oorlog + van /geschiedenis erg interessant. In de pagina bij aflevering 3 onder andere het Polygoonjournaal over het verzet, beelden van Oostfrontstrijders en documentaires over verzetstrijders en Mussert (die laatste door Paul Verhoeven, materiaal uit De bezetting (Lou de Jong), Andere Tijden en OVT. Na de uitzending van 8 november zal er ook extra materiaal te bekijken zijn bij Beeld en Geluid. Op Oorloginblik.nl, een initiatief in ontwikkeling dat net als De Oorlog voortvloeit uit het programma Erfgoed van de Oorlog van het ministerie van VWS, zijn (o.a.) amateurfilms te vinden over De Oorlog.
NSB, Mussert en SS
|
Tussen zijn gevangenneming op 7 mei 1945 en zijn executie op 7 mei 1946 verantwoordde Mussert zich in essays en brieven.
|
G. Groeneveld, Zo zong de NSB. Liedcultuur van de NSB 1931-1945 De opzet van de NSB was om mensen volksmuziek te laten omarmen en daarmee het nationaal-socialistisch gedachtegoed. Groeneveld schetst de geschiedenis van deze propagandapoging en de Duitse parallellen.
|
|
Jan H. Kompagnie, De schrik van Gouda. Het optreden van SD'er Han Balvert in Midden-Holland Over de SD-er die verantwoordelijk werd gehouden voor minstens zes moorden - het waren er minder, maar fout wás Balvert.
|
Zonneke Matthee, Voor volk en vaderland. Vrouwen in de NSB (1931-1948) Over het idealisme van de vrouwen die bij de NSB gingen. De auteur houdt een blog bij.
|
|
J. Meyers, Mussert, een politiek leven Biografie van de ingenieur (1894-1946), die in 1931 de NSB oprichte, naar Italiaans-fascistisch en, in toenemende mate, Nationaal-Socialistisch model.
|
Eerste deel van een groot naslagwerk. Hoe de NSB haar eigen nationale variant van het fascisme probeerde te ontwikkelen, maar zich niet kon onttrekken aan de invloed van Hitlers Derde Rijk.
|
|
Paul van der Steen, Keurkinderen. Hiltlers elitescholen in Nederland De elitescholen van Nazi-Nederland, en hoe het hun leerlingen verliep.
|
Oefeningen van de Landwacht, een uit vrijwilligers bestaande defensie-eenheid.
Verzet in Nederland
|
L. Caspers, Vechten voor vrijheid. Oorlog en verzet op de Utrechtse Heuvelrug Over de verzetsgroepen, de hulp aan Joden en piloten, de komst van geheime zenders en agenten, de spanning van de Hongerwinter, toen de Utrechtse Heuvelrug dicht bij de frontlijn lag, en tot slot op de gebeurtenissen rond en na de bevrijding.
|
Ton Crijnen, Titus Brandsma. De man achter de mythe Biografie van de in 1985 zaligverklaarde Friese mysticus, hoogleraar en verzetsman.
|
|
|
J.G. Crum, Wat bewoog u? Gesprekken met mannen en vrouwen uit het verzet Gesprekken met mensen uit het verzet.
|
Jack Kooistra, Recht op wraak. Liquidaties in Nederland 1940-1945 Het gewelddadige verzet.
|
|
|
Brieven van de Nederlandse politicus (1914- ) uit de interneringskampen Haaren en St. Michielsgestel uit de periode 1942-1944.
|
Een onbevangen kijk op het Rotterdam van de oorlog.
|
|
|
Over concentratiekamp Natzweiler.
|
Frank van Riet, Handhaven onder de nieuwe orde Over de betrokkenheid van de Rotterdamse politie bij het regime.
|
|
|
Tom de Ridder, De geest van het verzet. Ex-politieke gevangenen uit '40-'45 De gevangen verzetstrijders en politici van toen verenigden zich na de oorlog.
|
Persoonlijk relaas over het verzet.
|
|
|
Jolande Withuis, Weest manlijk, zijt sterk. Pim Boellaard (1903-2001) Winnaar Grote Geschiedenisprijs 2009: 'een "meeslepend boek". De generaalszoon Boellaard kwam tijdens de oorlog in verzet, werd gearresteerd en verdween in het concentratiekamp, eerst Natzweiler, later Dachau. Hij was een echte oorlogsheid, over wiens leven nu een "veelzijdig en vaardig geschreven boek" ligt.
|
G.R. Zondergeld, Geen Duimbreed! De Vrije Universiteit tijdens de Duitse bezetting De VU in oorlogstijd: een standvastig bolwerk van verzet, waar de wetenschap doorging én de kerkstrijd.
|
Collaboratie en verzet in Europa
|
Martijn Eickhoff, In naam der wetenschap? P.J.W. Debye en zijn carriere in Nazi-Duitsland De fysicus en Nobelprijswinnaar (1936) P.J.W. Debye maakte in het jaren-dertig-Duitsland snel carrière - was hij een opportunist of een van velen?
|
Martijn Eickhoff, In the Name of Science? P.J.W. Debye and his Career in Nazi Germany Engelse vertaling van de studie naar Nobelprijswinnaar in Duitsland.
|
|
Joachim Fest, Staatsstreich. Der Lange Weg zum 20. Juli Heldere inleiding op het Duitse verzet.
|
Chris van der Heijden, Grijs verleden Men was in de oorlog in meerderheid niet 'goed' of 'fout', maar grijs - door omstandigheden, toeval of opportunisme.
|
|
Agnes Humbert, Résistance. Memoirs of Occupied France Het leven van een van de eerste Franse verzetsstrijdsters.
|
Agnes Humbert, Résistance. Dagboek van een parisienne in het verzet
|
|
Mark Mazower, Hitler's Empire. Nazi Rule in Occupied Europe De eerste studie die de bezetting in alle delen van Europa onderzocht. Aanrader!
|
Mark Mazower, Hitlers wereldrijk De vertaling van Mazowers studie naar de bezetting.
|
|
J.P. Meihuizen, Sans égards. Prof.Mr. A. Pitlo en zijn conflicten met Joodse juristen Prof. mr. A. Pitlo (1901-1987), commentator van het Burgerlijk Wetboek, nam dat werk over van Carel Polak, die vanwege zijn joodse afkomst niet mocht publiceren. Het meningsverschil tussen hen liep hoog op - door eerzucht, ijdelheid en antisemitisme.
|
Bob Moore (ed.), Resistance in Western Europe Verzet in Europa en de discussie erover - een diepgravende studie.
|
|
Flore Plisnier, Te wapen voor Hitler. Gewapende collaboratie in Franstalig België 1940-1944 Onder leiding van Leon Degrelle collaboreren heel wat Franstalige Belgen met de Duitsers. Gewapend, en om de macht te kunnen hebben. Dat loopt uit de hand.
|
Peter Romijn, Burgemeesters in oorlogstijd De burgemeesters van Nederland moesten het doen met de 'Aanwijzingen van 1937', de instructies voor hun opstelling tijdens een bezetting, een nogal milde opstelling van de toenmalige regering. Hoe gingen zij om met de bezetting?
|
|
Nechama Tec, Defiance Het verhaal van Bielski-partizanendetachement, dat in de Wit-Russische bossen een grote groep joodse vluchtelingen beschermde. Werd verfilmd met Daniel Craig.
|
Nechama Tec, Defiance. The Bielski Partisans
|
|
D. Venema, Rechters in oorlogstijd Rechters stonden ook voor het 'burgemeesters-in-oorlogstijd'-dilemma: weggaan of, in het belang van de maatschappelijke orde, aanblijven. Een gedegen studie naar de (geenszins) geslaagde nazificatie van de rechtelijke macht.
|
Media
|
Onno Sinke, Verzet vanuit de verte. De behoedzame koers van Radio Oranje Wat was het doel van Radio Oranje, en onder welke omstandigheden moest zij dat bereiken?
|
Jord Schaap, Het recht om te waarschuwen. Over de Radio Oranje-toespraken van Koningin Wilhelmina Wat zei Wilhelmina nu precies vanuit Londen, en in welke mate blijkt daaruit kennis van de jodenvervolging?
|
|
Mariëtte Wolf, Het geheim van De Telegraaf Hoe de krant van wakker Nederland de oorlog overleefde - eerste degelijke studie naar De Telegraaf.
|
Het Polygoonjournaal in de Tweede Wereldoorlog 5 dvd's met materiaal van het journaal tijdens de oorlog.
|
Hoe Koningin Wilhelmina het beleid van haar eigen regering kon beïnvloeden via Radio Oranje is te beluisteren bij OVT. En beluister de toespraken zelf op deze site van de TU Twente en het NIOD. De verzetskranten Trouw en Het Parool zijn ten slotte ook online te lezen.
Afleveringen De Oorlog
We zullen de komende weken telkens aandacht besteden aan De Oorlog. Dit zijn de afleveringen:
1. De wraak van Duitsland (de aanloop; zondag 25 oktober) (zie onze themapagina bij deze aflevering)
2. Verder onder vreemd gezag (het dagelijks leven; zondag 1 november) (zie onze themapagina bij deze aflevering)
3. Keuze's en dilemma's (verzet of collaboratie; zondag 8 november) (zie onze themapagina bij deze aflevering)
4. Welvaart, beroving, honger (economische groei, roof en bonnen) zondag 15 november)
5. Hoe de Joden uit Nederland verdwenen (zondag 22 november)
6. Oorlog voor iedereen (de winter van 1944-1945; zondag 29 november)
7. Oorlog in Indië (zondag 6 december)
8. Loodzware jaren (de eerste jaren na de oorlog; zondag 13 december)
9. De oorlog na de oorlog (verwerking; zondag 20 december)
Tags
Boek van de Nacht
 |
Oorlog
Balans
|
€ 29,95 |
In samenwerking met
Afgelopen week in de Nacht
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|