Overzicht Boeken van de Nacht

3 februari verschijnt het nieuwste deel in de Perpetuareeks: Multatuli's Max Havelaar, met een Nawoord van Marita Mathijsen. Dat nawoord kunt u vanavond bij ons lezen.

De Max Havelaar is niet alleen de beste roman uit de Nederlandse literatuur; het is ook een roman die na meer dan een eeuw nog steeds actueel is. Inhoudelijk misschien niet eens zozeer: als 'de Javaan' nog steeds mishandeld wordt dan is het tenminste niet meer door ons, en ook niet met ons uitdrukkelijke goedvinden. Maar formeel, als een boek dat begint als een roman en eindigt als iets wat direct ingrijpt in de werkelijkheid, is de Max Havelaar zo modern als geen ander boek in onze letteren. En wie alleen naar het romangedeelte kijkt met zijn ingewikkelde structuur, die bij het lezen toch zo logisch en doorzichtig blijft - die kan zich haast niet voorstellen dat er in onze taal nog eens iets zal worden gepresteerd van die kracht.     

(Onderaan de pagina naast leverbare edities van Multatuli's werk alle delen van de Perpetuareeks, en eventuele e-pendanten, en elders op de site eerdere op Athenaeum.nl voorgepubliceerde nawoorden. Volg ook ons trefwoord Multatuli voor meer van en over de auteur.)

3 februari verschijnt het nieuwe boek van Kees van Kooten: Hartstochtjes. Dit weekend kunt u 'Weesboeken te vondeling' bij ons lezen, het openingsessay.

In Hartstochtjes laat Kees van Kooten zien hoe schilderijen, boeken, muziek, cartoons en vele historische gebeurtenissen onlosmakelijk verbonden zijn geraakt met zijn persoonlijke herinneringen en verbeelding. Een houtsnede van Frans Masereel kust een dierbare jeugdherinnering wakker, de fantasie over een minuscuul meisje: ‘een dinky toy van een Playmate, ze mag mee naar de schouwburg en ze klimt als een paaldanseresje in mijn vulpen’ – alles wekt Van Kootens fantasie.

Uit hartstochtelijke liefde voor hun werk onderneemt hij de terugreis naar overleden kunstenaars als Hendrik Valk, César Domela en Duane Hanson, maar ook schrijft hij over de vergeten dadaïst Gras Heyen, over spectaculaire legpuzzels uit 1926, over het vergeten satirische tijdschrift L’Assiette au Beurre, over ‘gebotoxte kleuren’ in de Franse dorpen, over de tekenkunst van zijn kleinzoon en over de onvermijdelijke struikelpartijen bij zijn eigen artistieke pogingen – alles rijkelijk geïllustreerd. Scherpzinnig en met humor balanceert Kees van Kooten tussen kunst en leven, maar altijd toont hij zich een hartstochtelijk levenskunstenaar.

Op donderdag 2 februari vindt in de boekwinkel op het Spui de boekpresentatie van Ad Fransens Het meisje met de mooiste heupen plaats. Vanavond kunt u op de site al een fragment lezen, en een exemplaar reserveren.

Na vijfendertig jaar keert de verteller samen met zijn jonge geliefde, 'het meisje met de mooiste heupen', terug naar de Kapotte Stad, de plek van zijn jeugd. In een groot wit huis met een hartvormig zwembad denkt hij in alle rust een boek te kunnen schrijven over een bevriende dichter die zelfmoord pleegde. In plaats daarvan wordt hij meegezogen in het lot van zijn aftakelende ouders en al snel verlaat 'het meisje met de mooiste heupen' hem. Hun verstandhouding blijkt onherstelbaar verwoest. Teruggeworpen op zichzelf maakt hij de balans op van zijn leven. Het meisje met de mooiste heupen is een roman over vriendschap, liefde en verval - een verhaal over de angst van een man om kinderloos te eindigen.

31 januari verschijnt van Fouad Laroui De kleine bedrieger. Een jaar bij de Fransen (Une année chez les Français, vertaald uit het Frans door Frans van Woerden). Vanavond publiceren we voor.

Dankzij een beurs kan de tienjarige Mehdi naar het prestigieuze Lycée Lyautey in Casablanca. Het jongetje groeide op in een dorpje in het Atlasgebergte. In de stad is alles vreemd voor hem. Beetje bij beetje ontcijfert Mehdi de gebruiksaanwijzing van zijn nieuwe leven en het hem vreemde taalgebruik. Fouad Laroui (Marokko, 1958) doceert Franse letterkunde en cultuurkunde Arabisch aan de Universiteit van Amsterdam en is een veelgevraagd publicist. Bij De Geus verschenen eerder onder andere De dag dat Malika niet trouwde (2010) en Poldermarokkanen (2011, lees een uitgebreid fragment op onze site). Laroui ontving de E. du Perronprijs voor zijn gehele oeuvre.      

Morgen in De Groene Amsterdammer, vanavond al te lezen op Athenaeum.nl: Hassan Bahara ziet maar enkele 'oneffenheden in een verder puntgaaf verhaal' in Jan Siebelinks Oscar.

De samenwerking tussen Athenaeum Boekhandel en De Groene Amsterdammer is versterkt: op de site van De Groene kunt u de besproken boeken direct bij Athenaeum kopen.

N.B. Enthousiast geworden, maar nog niet om? Lees ook de voorpublicatie elders op deze site.

Deze week verscheen Hans Warrens Geheim dagboek 1942 tot 2001, samengesteld door Mario Molegraaf. Vanavond kunt u hier een fragment uit een van de laatste jaren van Warren (1921-2001) lezen, én Molegraafs Nawoord bij de bloemlezing.

Een van de grootste literaire sensaties van de afgelopen decennia was het verschijnen van het dagboek van Hans Warren. Vanaf 1942 tot zijn dood in 2001 op tachtigjarige leeftijd keek hij in de spiegel én door het raam, genadeloos voor zichzelf, ironisch over anderen. Een unieke verkenning van een mensenleven dat zich beweegt tussen hooglied en schaamluis, tussen platteland en zelfkant en tussen het woelige Parijs en het weelderige Zeeland. Hans Warren aanbad de mooie jongens, maar stichtte ook een gezin met een vrouw uit Engeland. Hoe intiem het dagboek ook is, Hans Warren blijkt tegelijk de kroniek van zijn tijd te hebben geschreven. Niemand beleefde de Tweede Wereldoorlog, de rampzalige overstroming van 1953 en de vernietiging van de Nederlandse natuur zoals hij. Deze keuze met louter hoogtepunten uit zestig jaar Geheim dagboek is daarom niet alleen een overrompelend document over een schrijversbestaan, maar bevat ook het verhaal van een bewogen eeuw.

Hans Warren (1921-2001) was een van de belangrijkste dichters, schrijvers en critici van zijn tijd. Dit boek werd samengesteld door Mario Molegraaf, die vele jaren met Warren samenwoonde.

‘Het afstotelijke en het schone gaan hier een huwelijk aan en dat maakt (...) al die dagboeken bij elkaar tot een groot kunstwerk.’ Adriaan van Dis

‘Europese klasse (...) wat dit grote werk vooral ook is: een bildungsroman van superieure kwaliteit.’ Benno Barnard

‘Warrens Geheime dagboeken behoren tot de top – ja ja, daar ga ik – van de wereldliteratuur van het dagboek.’ Boudewijn Büch

25 januari verschijnt de nieuwe bundel van Ingmar Heytze, Ademhalen onder de maan. Vanavond publiceren we er drie gedichten uit voor.

bij jou vergeet ik bijna/ dat we samen maar één leven krijgen

In Ademhalen onder de maan leeft Ingmar Heytze levens van anderen - nieuwsgierig, verbaasd en soms weemoedig - want één leven is hem te weinig. Waar staat het huis waarin je óók had kunnen wonen? Hoe koester je een dochter die je nooit hebt vastgehouden? Wat zijn de gedachten van de allerlaatste mens op aarde?

Ademhalen onder de maan is de tiende bundel van Ingmar Heytze (1970). In 2008 ontving hij de C.C.S. Croneprijs voor zijn oeuvre.

'Waar veel dichters naar streven heeft Heytze al jaren gevonden: een eigen stem. Het is een welluidende stem.' Adriaan Jaeggi
'Natuurtalent.' Gerrit Komrij
'Heytze is in zijn eentje The Beatles van de Nederlandse poëzie.' Joost Zwagerman

Op donderdag 26 januari verschijnt Oscar, de nieuwe roman van Jan Siebelink. Dit weekeind publiceren we er al uit voor op de site.

Vlak na de Tweede Wereldoorlog reist Oscar op verzoek van Esmée, de weduwe van zijn vriend Id, samen met haar naar Duinkerken. het voert hem onherroepelijk terug naar het begin van de oorlog, naar het moment dat hij en Id, jonge leraren nog, werden gemobiliseerd en uitgekozen voor een geheime missie naar Londen. De reis begint in Zeeuws-Vlaanderen, dat zich medio mei 1940 nog niet had overgegeven, maar Oscar en Id komen niet verder dan Duinkerken, waar ze belanden in Duits spervuur. Tijdens de reis met Esmée wordt Oscar gekweld door de vraag of zij vermoedens heeft over de afschuwelijke gebeurtenis die in Duinkerken heeft plaatsgevonden en die zijn leven sindsdien heeft getekend. En hoe zijn haar gevoelens voor hem, nu Id er niet meer is? Jan Siebelink geeft een aangrijpend, ingetogen portret van een vriendschap die eindigde in een tragedie.

Jan Siebelink is de afgelopen jaren gaan behoren tot de succesvolste schrijvers van Nederland. Met zijn roman Knielen op een bed violen veroverde hij een ongekend groot en breed publiek. Het boek werd onderscheiden met de AKO Literatuurprijs en in verscheidene talen vertaald. Zijn laatst verschenen roman is Het lichaam van Clara.

21 februari verschijnt Karen Russels Swamplandia! (vertaald door Theo Scholten). Emma Donoghue schreef erover in The New York Times: 'Vividly worded, exuberant in characterization, the novel is a wild ride: Russell has style in spades.' Swamplandia! was een New York Times Best Book of the Year en is voor de Orange Prize genomineerd. Vanavond kunt u de eerste pagina's van deze debuutroman lezen.

Swamplandia!, een pretparkje gerund door familie Bigtree waar alligatorworstelen dé attractie is, kampt met tegenslagen. Moeder Bigtree is overleden en een concurrent opent zijn poorten: The World of Darkness.

Vader Bigtree probeert geld los te krijgen en zoon Kiwi zoekt werk bij de concurrent. Oudere zus Ossie ontdekt een talent: ze communiceert met de doden. Ze wordt verliefd op een geestverschijning en volgt hem diep in het moeras. Blijft over: Ava Bigtree, die zich staande houdt in een moeras vol verdriet, schuldeisers en 89 alligators. Ava gaat op zoek naar Ossie, en ondertussen komt Kiwi erachter dat het leven buiten het moeras niet is wat hij zich ervan had voorgesteld. Afwisselend verteld door Ava en Kiwi is Swamplandia! een verslavende leeservaring.

Vanavond wordt Jona Lenderings nieuwe boek, De klad in de klassieken, gepresenteerd, met als ondertitel waarom onze kennis van de Oudheid steeds onbetrouwbaarder wordt, waarom dat zorgwekkend is (ook voor wie niet in de Oudheid is geïnteresseerd) en hoe daar iets aan kan worden gedaan. We gingen met de auteur in gesprek over kwaliteit, onderwijsbeleid, studievoorlichters en specialisering. En over wiwi's.

'Universiteiten zijn gericht op het verzorgen van wetenschappelijk onderwijs en het verrichten van wetenschappelijk onderzoek. In elk geval dragen zij kennis over ten behoeve van de maatschappij.'

De tekst van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek laat aan duidelijkheid niets te wensen over. De overdracht van kennis blijft echter ongecontroleerd, zodat veel onjuiste informatie in omloop kan komen. De verspreiding daarvan gaat, met het internet als katalysator, sneller dan ooit en wordt nauwelijks gepareerd. De correcte informatie ligt namelijk achter slot en grendel op wetenschappelijke betaalsites.

Tegelijkertijd krijgen studenten minder tijd om hun vak te leren, worden onderzoekers gedwongen tot een ongezond specialisme en is er meer informatie dan ooit. Niemand heeft overzicht. Als er dan ook verwaarloosde onderzoeksvragen zijn, kan een vakgebied in grote problemen raken. Dat is gebeurd met de oudheidkunde.

In De klad in de klassieken zet historicus Jona Lendering uiteen waaruit het werk van classici, archeologen en oudhistorici bestaat, waardoor ze hun werk niet naar behoren kunnen uitvoeren en welke oplossingen er zijn. De klad zit echter niet alleen in de klassieken. Ook andere vakgebieden kunnen in de problemen raken doordat de controlemechanismen tekortschieten.