Overzicht Boeken van de Nacht

Dinsdag 31 mei verschijnt het nieuwe nummer van De Parelduiker (2011-2). Vanavond kunt u een deel van de bijdrage van Ludy Giebels over de dood van Jacob Israël de Haan lezen, en uw exemplaar reserveren.

Dit nummer van de Parelduiker:

Een onbekend interview met de jonge Hans Andreus

'Het is moeilijk om alleen van dichten te leven. Ik heb nu elf bundels uitgegeven. Dichtbundels worden weinig verkocht. Simon heeft pas eens uitgerekend, dat Van 't Reve met zijn bestseller "Avonden" nog minder heeft verdiend, dan een geschoold arbeider.' Het gesprek, bijzonder leuk opgeschreven door Leidse gymnasiasten, is waarschijnlijk het allereerste interview met Andreus en was zelfs bij diens biograaf Jan van der Vegt niet bekend.

Nieuwe foto van Louis Couperus: 'Was Couperus liever toneelspeler geworden?

In 1886 was Louis Couperus verbonden aan een aantal theatergroepen. Een van die gezelschappen bestond vooral uit zijn eigen familieleden. De groep maakte ensceneringen van bestaande theaterstukken voor vertoon op familiefeesten en -partijen. De programma's van een viertal van deze 'tableaux vivants' is dankzij een schenking van achterkleinzoon G.L. Baud sinds kort in handen van het Louis Couperus Museum. De schenking omvat ook een tot dusver onbekende foto van Louis Couperus. Het is een scènefoto, waarschijnlijk een uit het dan in Nederland populaire Shakespeare-drama The Merchant of Venice. Op de foto staat Couperus met snor, hoed en cape tussen drie van zijn familieleden. De nieuwe foto roept een vraag op: 'Was Couperus liever acteur geworden?'

De nalatenschap van Jacob Israël de Haan en de kring rond Oscar Wilde

In de boedel van de in Jeruzalem vermoorde Jacob Israël de Haan (1881-1924) bevonden zich onder andere 6 pakken en maar liefst 5 brillen. Ook bezat hij een paar Damascener vazen, een oud kelim, de van de foto bekende kefiya, de Arabische hoofddracht, en 192 boeken. De armlastige De Haan had ook nog twee opmerkelijke leningen aan derden uitstaan. Ludy Giebels reisde voor antwoord op de vele vragen rond De Haans dood en financiën af naar Londen en Israël en analyseerde diens nalatenschap.
Rob Delvinge laat in het tweede artikel zien hoe Jacob Israël de Haan contact legde met de kring rond Oscar Wilde.

31 mei verschijnt van Maarten Hell & Emma Los Amsterdam voor vijf duiten per dag, dat vergezeld wordt door een tentoonstelling bij Bijzondere Collecties: Toerist in de Gouden Eeuw (8 juni - 4 september 2011). Dit weekend kunt u al het eerste hoofdstuk lezen, en uw exemplaar reserveren.

Op 28 mei verschijnt Lone Frank, Mijn supergenen. Vanavond kunt u er al de proloog uit lezen en uw exemplaar bestellen.

In Mijn supergenen duikt neurobiologe en wetenschapsjournalist Lone Frank in de wereld van de persoonlijke genetica. Aan de hand van gesprekken met gerenommeerde wetenschappers en vooruitstrevende ondernemers concludeert ze dat de genetica op het punt staat om onze levens ingrijpend te veranderen.

Ze besluit het in levenden lijve te ondervinden en laat haar volledige genetische opmaak in kaart brengen. Een commercieel bedrijf doet voorspellingen over haar kans op borstkanker, overgewicht en depressiviteit. Ze vraagt een genetische datingsite om uit te rekenen met wie ze beter een kind kan krijgen: haar huidige vriend of haar collega. Ze traceert haar genetische afkomst en ziet hoe verschillende genetische stromen, verdeeld over honderden jaren en vele continenten, in haar samenkomen.

Door grondige wetenschappelijk kennis te combineren met persoonlijke ervaringen als consument en proefpersoon creëert Frank, auteur van De vijfde revolutie, een uniek en pakkend beeld van de toekomst van de genetica.

1 juni verschijnt er een nieuw deel in de Perpetuareeks: Het Gilgamesj-epos, in de vertaling van Theo de Feyter, en met een nawoord van Frank Westerman, 'Forever Young'. Vanavond kunt u dat nawoord lezen en uw exemplaar reserveren.

Koning Gilgamesj, een tiran die zijn volk onderdrukt, krijgt van de goden een vriend toebedeeld met wie hij op reis gaat. Samen beleven zij avonturen, verslaan monsters en tarten de goden. Wanneer de vriend sterft, raakt de koning in een diepe crisis. Het epos, dat ons is overgeleverd in twaalf kleitabletten met spijkerschrift, gaat over vriendschap, liefde, dood en onsterfelijkheid.

(Onderaan de pagina alle delen van de reeks, en eventuele e-pendanten, en elders op de site eerdere op Athenaeum.nl voorgepubliceerde nawoorden.)

Morgen in De Groene Amsterdammer, vanavond al te lezen op Athenaeum.nl: Maria Vlaar over Michael Köhlmeiers Idylle met verdrinkende hond: 'Hoe schrijf je over een zo groot en verscheurend verlies? Hoe kun je literatuur maken van je herinneringen en je verdriet? Waar houdt de werkelijkheid op en begint de literatuur? In Idylle met verdrinkende hond worden deze vragen ingenieus en intrigerend benaderd.'

De samenwerking tussen Athenaeum Boekhandel en De Groene Amsterdammer is versterkt: op de site van De Groene kunt u de besproken boeken direct bij Athenaeum kopen.

27 mei verschijnt het nieuwe boek van Bianca Stigter, Per ongeluk expres. Vanavond kunt u al 'Trek in en toen' lezen, en uw exemplaar reserveren.

Kunst was er eerder dan veel andere dingen, eerder dan het wiel, de veeteelt, het schrift. Kunst was er misschien zelfs al voordat de mens kunst begon te maken. Bianca Stigter vond kunst in musea en bioscopen, maar ook op websites en opgravingen, op schilderijen en beelden, maar ook in fossielen en stervende vissen, in nieuwe kerken en oude televisieseries, in sproeten en plastic.
Stigter werd verrast door de beelden van Anish Kapoor, de gebouwen van Peter Zumthor, de schilderijen van Adriaan Coorte, de films van Ingrid Bergman, het niets van Yves Klein.

Bianca Stigter studeerde geschiedenis en is redacteur van NRC Handelsblad. Eerder publiceerde ze onder meer De bezette stad. Plattegrond van Amsterdam 1940-1945 en Goud uit stro. Het menselijk lichaam als avontuur. De Ontsproten Picasso werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs 2008.
De blik van Stigter is ronduit origineel en dat is ook haar manier van schrijven. Die is licht,
vaak geestig, ernstig maar met frivole toetsen. Ze weet, met al haar kennis van zaken, toch
een verbluffende openheid en vrijheid van geest te behouden.’ – JURYRAPPORT AKO LITERATUURPRIJS

‘Bianca Stigter is een geweldige gids, overal, niet alleen in het museum, maar ook in de natuur, in de bioscoop en op het internet. Op een heerlijke manier zet haar boek je aan tot kijken, genieten én denken.’ – NRC HANDELSBLAD

‘Met haar scherpe oog, interpretatievermogen en fijnzinnige schrijfstijl geeft ze kunstwerken – films vooral, maar ook schilderijen of een 17de-eeuws wollen mutsje uit het Rijksmuseum – een dimensie extra.’ – DE VOLKSKRANT

Op 24 mei verschijnt Marita Mathijsen, Boeken onder druk. Vanavond kunt u er al de inleiding uit lezen en uw exemplaar bestellen. 25 mei wordt het boek gepresenteerd in Spui25.

Nederland heeft slechts twee periodes gekend van nationale overheidscensuur: de Franse tijd van 1810-1813 en de Tweede Wereldoorlog. Maar dat betekent niet dat buiten die tijdvakken elk geschrift gedrukt kon worden. Sinds de uitvinding van de boekdrukkunst is controle uitgeoefend op de verspreiding van gedachtegoed dat gevaarlijk geacht werd voor zeden, godsdienst of politiek. Door de eeuwen heen zijn er voortdurend gevallen van verboden boeken geweest. Dit is de eerste studie die deze ontwikkeling in Nederland over een langere periode bekijkt. Aan de hand van opvallende processen en verboden biedt dit boek een chronologisch overzicht van de stand van de censuur in brede zin: alles rond het tegenwerken of verbieden van openbaarmaking via druk, inclusief zelfcensuur ter bescherming van de eigen positie.

De bijdragen tonen een overheid die dan weer onberekenbaar is, dan weer scherp, dan weer wankelmoedig. Deze onvoorspelbaarheid leidde ook tot eigen controlediensten bij de katholieken en een zelfstandig moralistisch aanschafbeleid van openbare bibliotheken.

26 mei verschijnt de nieuwe en met de Prix Goncourt bekroonde Michel Houellebecq, De kaart en het gebied (La Carte et le territoire, vertaald door Martin de Haan). Dit weekend kunt u de eerste drie hoofdstukken lezen, en uw exemplaar reserveren.

De kaart en het gebied, winnaar van de Prix Goncourt 2010, is een licht weemoedige, onverwacht subtiele roman over leven en dood, waarmee Michel Houellebecq zichzelf op een fenomenale manier heeft vernieuwd.

• Michel Houellebecq bevestigt [...] zijn reputatie als de belangrijkste hedendaagse Franse schrijver. - Maarten van Buuren in De Groene Amsterdammer

Als Jed Martin, hoofdpersoon van deze roman, het verhaal ervan moest navertellen, zou hij misschien beginnen bij een combiketel die het begaf op een koude dag in december. Of bij zijn vader, een bekend, geëngageerd architect, met wie hij tal van eenzame kerstdiners heeft genoten. Hij zou in elk geval melding maken van Olga, een beeldschone Russische die hij aan het begin van zijn carrière heeft ontmoet toen hij voor het eerst zijn fotografische werk op basis van Michelinkaarten exposeerde. Dat was vóór hij wereldwijd succes boekte met zijn ‘ vakken’-reeks, waarin hij persoonlijkheden uit alle mogelijke milieus (onder wie de schrijver Michel Houellebecq) portretteerde tijdens de uitoefening van hun beroep. Hij zou ook moeten vertellen hoe hij commissaris Jasselin een gruwelijke moordzaak hielp oplossen, waarvan de afschuwelijke details het politiekorps nog lang zouden heugen. Tegen het einde van zijn leven zou hij een zekere sereniteit bereiken en alleen nog gefluister voortbrengen.

• De Goncourt voor Michel Houellebecq, niet alleen omdat hij die allang had moeten krijgen, maar ook omdat dit zijn beste roman is. – Le Nouvel Observateur
• De beste Houellebecq sinds Elementaire deeltjes. – Martin de Haan op www.hofhaan.nl   
• Een grote greep, zijn tot hiertoe beste roman. – Süddeutsche Zeitung

Michel Houellebecq (1958) is het even verguisde als bewierookte paradepaard van de Franse letteren. Vooral met zijn grote romans en de daarin verwoorde (vaak tegenstrijdige) opvattingen verwierf hij mondiale bekendheid. Sinds 1998 leeft hij in zelfverkozen ballingschap in Ierland.

Zie ook de speciale Facebookpagina.

25 mei verschijnt Spiegelpaleis Europa door Joep Leerssen. Vanavond kunt u er al een gedeelte uit lezen en uw exemplaar bestellen. Op woensdag 8 juni gaat Joep Leerssen met Pieter Steinz in Spui25 in gesprek over de culturele beeldvorming van Europa.

Europa. Voor de een slaat de naam op een staatkundig samenwerkings- en eenwordingsproject, voor de ander op ‘Brusselse’ instanties en regels waarmee Nederlanders te maken krijgen. Soms wordt gedoeld op een gemeenschap die probeert haar gezamenlijke economische en politieke belangen op het wereldtoneel staande te houden tegenover Rusland, het Midden-Oosten, China en, ook wel, Amerika.

Achter deze tegenstrijdige en stuk voor stuk omstreden betekenissen schuilt een vaag geheel van associaties en connotaties: de culturele beeldvorming. Met behulp van de imagologie, een specialisme uit de vergelijkende literatuur- en cultuurwetenschap, analyseert Joep Leerssen deze beeldvorming. Met talrijke literaire en cultuurhistorische voorbeelden illustreert hij welke images – mentale gemeenplaatsen – een rol spelen als mensen zich een voorstelling maken van het karakter van Europa. Wat opdoemt is een zelfbeeld vol Griekse mythen, kruisvaarders, kathedralen, brandstapels, filosofen, bibliotheken, operagebouwen en concentratiekampen. Met dat zelfbeeld – dat zowel een projectie van buitenaf als een beeld van binnenuit is – wordt Europa aan de buitenwereld gespiegeld. Een reflectie op die processen leidt ons het Spiegelpaleis Europa binnen.

Op 20 mei, vanaf 20.00, houdt schrijver, vertaler, criticus en essayist Tim Parks de derde Gids Lezing, onder de titel ‘The Matter with Words’. Vanavond kunt u alvast de inleiding door Arjen Mulder en een gedichtenreeks van Lloyd Haft lezen uit het bijhorende nummer van De Gids. En uw exemplaar reserveren.

‘I shall use no power point in this lecture.
No images. No music.
Just voice. Just words.
I want to recall some peculiarities of writing as a medium of expression.
I want to ask how this medium is integrated in our mental lives, and indeed our physical lives. Or rather, our mental/physical lives. Does anyone know where the one ends and the other begins?’

Parks zal nader ingaan op een kwestie die ook in zijn meest recente boek Teach Us to Sit Still aan de orde komt: het dictaat van de woorden en de manier waarop het onze geest – zeker die van de schrijver – in de greep kan houden, tot ziekmakens toe. Beckett, Coleridge, Leopardi en Shakespeare worstelden met hetzelfde: een gezonde argwaan tegen het verraderlijke, verslavende, onmisbare woord.
De Gids-redactie vroeg een groot aantal dichters aan de hand van 10 Parks-citaten na te denken over deze materie. Het resultaat leest u in De Gids 2011/4, ‘The Matter with Words’, die bij de lezing wordt gepresenteerd.
Locatie: De Rode Hoed, Keizersgracht 102 te Amsterdam. Toegang gratis.