Overzicht Boeken van de Nacht

28 maart worden in de serie tekst & context van Octavo publicaties het boek Volharden en de essaybundel Een ruimte om in te bewegen. Serge Daney. Tussen cinema en beeldcultuur gepresenteerd. Vanavond kunt u al enkele pagina's lezen uit het artikel 'Montage verplicht' dat in de essaybundel is opgenomen.

Serge Daney werd grootgebracht met de Franse Nouvelle Vague en begon in 1964 te werken voor de Cahiers du cinéma. Zijn blikveld was echter veel ruimer. In een vroeg stadium betrok hij ook de niet-westerse cinema in zijn kritieken en in de jaren tachtig verlegde hij zijn aandacht naar het fenomeen televisie en naar de nieuwe media.

Volharden is de autobiografie die Daney niet meer kon schrijven. De tekst is gebaseerd op een interview dat vlak voor zijn dood werd afgerond. Het is een diepgaande analyse van Daneys levenslange engagement met cinema en de plaats die deze inneemt binnen de media. Met recht wordt Daney als de vader van de serieuze filmkritiek gezien.

In de contextbundel die bij Volharden verschijnt, zijn artikelen van Daney uit de periode van zowel Cahiers du cinéma als Libération opgenomen. Deze worden omringd door teksten van Jacques Rivette, Gilles Deleuze, Olivier Assayas en Jean-Luc Godard, auteurs die zijn gedachtegoed in een breder kader plaatsen. De inleiding op de essaybundel is geschreven door Pieter Van Bogaert.

Eerder deze maand verscheen Het meisjeseiland, een selectie uit het oeuvre van Rudy Kousbroek, die in 2010 overleed. Het wordt voorafgegaan door een essay van Hans Ree, dat u deze Nacht kunt lezen.

Rudy Kousbroek (1929-2010) was een van de grootste essayisten van ons taalgebied. Zijn werk is springlevend. Niemand schreef zo hartstochtelijk en glashelder, zo geestig en zo nijdig, in bewondering en in wanhoop over zoveel verschillende fenomenen. De eerste verliefdheid in een Indisch zwembad. De bouwtekening van de kat. Het funeste van de stroomlijn en de troost van de pornografie. Heidegger, varkensoortjes, Japanse ravijnen en Hollandse lelijkheid. De dood. Polemisch zwaartepunt van Kousbroeks oeuvre is Het Oostindisch kampsyndroom. Aan de hand van haarscherpe jeugdherinneringen analyseerde hij zowel de verhoudingen in koloniaal Indië als de omstreden werkelijkheid van de interneringskampen, waarmee hij de verhitte discussie voorgoed bepaalde.
Rudy Kousbroek schreef in een halve eeuw meer dan veertig boeken. Uit die hoorn des overvloeds maakten schrijfster Marja Roscam Abbing en journalist Wout Woltz een rijke selectie.

Zes weken bracht Marita Mathijsen in de zomer van 2010 door in het Italiaanse Triëste, waar ze de nalatenschap van de in 1990 overleden dichter Hans Faverey editeerde. In november verschenen zijn Verzamelde Gedichten, waarin 193 niet eerder gepubliceerde gedichten zijn opgenomen. Mathijsen ontdekte zelfs een complete bundel, die aan het begin van zijn carrière door uitgeverij Querido werd afgewezen. Faverey ontwikkelde zich tijdens zijn leven van een briljante, pure taalkunstenaar, soms onbegrepen door critici en lezers, tot een dichter van talige en onderzoekende maar open poëzie, waarin realiteit en anekdotiek steeds meer werden toegelaten. Inmiddels wordt hij beschouwd als een van de grootste dichters uit de Nederlandse literatuur. Een gesprek met Marita Mathijsen over zijn geschreven leven, zijn poëzie en dichterschap, en over het geweten van de editeur.

25 maart verschijnt Lawrence Hills Het negerboek (The Book of Negroes, in de vertaling van Ine Willems). Vanavond kunt u al enkele pagina's eruit lezen en uw exemplaar lezen.

Aminata is nog klein als ze uit de Afrikaanse binnenlanden wordt weggevoerd en in de hel van een slavenschip belandt. Op een indigoplantage in Virginia ontdekken twee oudere slaven dat ze kan lezen en schrijven en kennis heeft van kruiden en het vroedvrouwschap. Ze wordt hun geheime leerling. Een joodse handelaar neemt haar over nadat ze haar kind verloren heeft. Jaren later ontvlucht ze hem tijdens een reis naar New York. In de achterbuurten helpt ze morsige liefjes van Britse officieren te bevallen. Ondertussen bouwt ze een netwerk op, waardoor ze als vrije vrouw naar Nova Scotia kan reizen. Uiteindelijk keert ze terug in Afrika, maar haar dorp kan ze niet bereiken. Haar lange reis eindigt in Londen, waar ze een belangrijke rol speelt bij de discussies rond de afschaffing van de slavernij.

Lawrence Hill stamt zelf af van Amerikaanse slaven. Tijdens stamboomonderzoek ontdekt hij de opzienbarende rondreis van sommige slaven. En hij stuit op Het negerboek, een nauwkeurige opsomming van slaven die naar Nova Scotia vertrokken, hoe oud en fit ze zijn en hoe ze hun vrijheid kregen. Het inspireerde hem tot deze meeslepende roman, die met alle indrukwekkende details geen moment vaart verliest.

Begin maart verscheen de lang verwachte biografie Elsschot. Leven en werken van Alfons de Ridder, geschreven door Vic van de Reijt. Vanavond kunt u er, in het kader van de Boekenweek, enkele pagina's uit lezen.

De Antwerpse auteur Willem Elsschot (1882-1960) is eigenlijk maar dertig jaar literair actief geweest. Vóór alles was hij de reclameman / ‘marketeer’ Alfons De Ridder. Zijn zakelijke correspondentie, hoofdzakelijk in het Frans geschreven, overtreft dan ook in omvang vele malen zijn literaire brievenproductie.

In 1993 bezorgde Vic van de Reijt samen met Lidewijde Paris de Brieven-editie, waarin vooral het schrijversleven aandacht kreeg. De afgelopen jaren kreeg hij toegang tot De Ridders zakelijk archief, dat wonderwel bewaard gebleven is in een vochtige Antwerpse kelder. De vele ontdekkingen die hij daarin deed vormen het hart van een Elsschot-biografie die voor het eerst recht doet aan de schrijver én de zakenman. En dan blijkt dat de zachtmoedige Frans Laarmans het in de praktijk vaak tegen mijnheer Boorman moest afleggen.

Morgen in De Groene Amsterdammer, vanavond al te lezen op Athenaeum.nl: Xandra Schutte over Rudy Kousbroeks dierenliefde: 'Misschien is Kousbroeks dierenliefde vooral ook daarmee te vergelijken: met verliefdheid. In ieder geval heeft zij niets te maken met de liefde van biologen, al probeert Kousbroek net als zij zijn liefdesobjecten met een wetenschappelijke houding te benaderen. Maar aan de natuur heeft hij vrijwel geen boodschap, hij geeft niet de voorkeur aan een dier in het wild boven een snorrend op de radiator, en zijn wetenschappelijke benadering is nogal buitenissig.'

De samenwerking tussen Athenaeum Boekhandel en De Groene Amsterdammer is versterkt: op de site van De Groene kunt u de besproken boeken direct bij Athenaeum kopen.

Afgelopen week verscheen de nieuwe roman van Kader Abdolah, De koning. Vanavond kunt u er enkele pagina's uit lezen.

Aan het einde van de negentiende eeuw bestijgt een nieuwe sjah de Perzische troon. Hij volgt zijn vader op, maar hij mist de daadkracht en de ambitie om zijn stempel op het bestuur te drukken. De koning heeft meer oog voor zijn harem, de kersentuin, de jacht en zijn rijkdommen dan voor de situatie waarin het volk en het land verkeren. Het leiderschap in het economische machtsspel waarin Perzië met Engeland, Frankrijk en Rusland is verwikkeld, laat hij over aan zijn raadgever, de vizier. De handige politicus ziet in de samenwerking met de westerse landen grote mogelijkheden om hervormingen door te voeren die voorspoed zullen brengen. Maar tegen welke prijs?
In een prachtig historisch en tegelijkertijd actueel verhaal vol betoverende personages verweeft Kader Abdolah de harde strijd om bodemschatten, land en macht met de magische sfeer van het aloude Perzië.

Kader Abdolah (Iran, 1954) debuteerde in 1993 met de verhalenbundel De adelaars. Na De meisjes en de partizanen (1995) verscheen zijn eerste roman De reis van de lege flessen (1997), gevolgd door Spijkerschrift (2000), Portretten en een oude droom (2003), Het huis van de moskee (2005) en het tweeluik De boodschapper en De Koran (2008). Zijn boeken zijn in meer dan twintig landen vertaald. In opdracht van het CPNB schreef Kader Abdolah het Boekenweekgeschenk 2011, getiteld De kraai.

16 maart verschijnt Wat zie ik? Amsterdam. Stad van foto's, een bloemlezing van foto's van Amsterdam. Vanavond kunt u al een greep bekijken.

Wat zie ik? Amsterdam. Stad van foto's bevat 280 onvermoede foto’s van Nederlands hoofdstad: verrassende en vervreemdende beelden, afkomstig uit de archieven van het Maria Austria Instituut / MAI, vastgelegd door een veertigtal gerenommeerde Amsterdamse fotografen: Maria Austria, Eva Besnyö, Louis van Beurden, Carel Blazer, Hein de Bouter, Fred Brommet, Hans Buter, Dirk Buwalda, Hans Dukkers, Rebekka Engelhard, Hennie Henriët, Taeke Henstra, Paul Huf, Wubbo de Jong, Henk Jonker, Nico Koster, Frits Lemaire, Wim van der Linden, Philip Mechanicus, Onno Meeter, Max Natkiel, Boudewijn Neuteboom, Particam, Jaap Pieper, Sem Presser, Annelies Romein, Jutka Rona, Kees Scherer, Bert Sprenkeling, Nico van der Stam, Waldo van Suchtelen, Ed Suister, George Verkuil, Jan Versnel, Johan Vigeveno, Cor van Weele, Ad Windig, Bram Wisman, Eli van Zachten en Wim Zilver Rupe.

Voor Wat zie ik? Amsterdam. Stad van foto's is een keuze gemaakt die loopt van 1930 tot het begin van deze eeuw, met een accent op de jaren 50, 60 en 70. Het is fascinerend te zien hoe in de loop van de tijd niet alleen de mens, het mensbeeld en de stad veranderen, maar ook de visie van de fotograaf, het camerastandpunt en de wijze van fotograferen. ‘Hoe tijdgebonden is de stad, is de mens in de stad? Soms lijkt lang geleden veel dichterbij dan vroeger, dan weer lijkt het nabije verleden heel ver weg. De verstreken tijd heeft weliswaar invloed op de herkenbaarheid van sommige locaties, maar de foto’s in dit boek kunnen alleen in Amsterdam zijn gemaakt...’ schrijft Jessica Voeten in haar boeiende inleiding. Titus Yocarini schetst in het nawoord een beeld van de geschiedenis van het Maria Austria Instituut. Van elke fotograaf is een korte biografie opgenomen.

Deze week is de nieuwe roman van Alberto Manguel verschenen, Alle mensen liegen (Todos los Hombres son Mentirosos, in de vertaling van Jos den Bekker). Vanavond kunt u er al enkele pagina's uit lezen.

Hoe vind je de waarheid in een wereld die wordt geregeerd door leugens? Een Franse journalist probeert het antwoord op die vraag te vinden tijdens zijn onderzoek naar de dood van de Latijns-Amerikaanse schrijver Alejandro Bevilacqua.
Alberto Manguel spint voor de ogen van de lezer een web van misstappen en misleidingen. Een spannende roman over de dunne lijn tussen liefde, leugens en verraad.

Alberto Manguel geniet internationale bekendheid als schrijver van Dagboek van een lezer, Kunstlezen en Een geschiedenis van het lezen. Hij ontving vele prijzen, waaronder onlangs de prestigieuze Franse prix Médicis en de Premio Grinzane Cavour, een belangrijke Italiaanse prijs. Manguel woont en werkt in Frankrijk.

13 maart is de wereldpremière van een nieuw boek van Hans Keilson: Daar staat mijn huis, in de vertaling van Piet de Moor. Vanavond kunt u al enkele pagina's eruit lezen.

In 1936 vluchtte Hans Keilson (1909) uit Berlijn naar Nederland. In Daar staat mijn huis vertelt Keilson over het leven dat hij achter moest laten. Over zijn ouders, zijn kindertijd in het dorpje Bad Freienwalde en zijn middelbareschool- en studietijd in een voor hem en de zijnen steeds vijandiger wordende samenleving. De psychiater Keilson zoekt in zijn herinneringen naar de momenten waarop hij zich bewust werd van de subtiele manieren waarop de mensen hem als anders gingen zien en behandelen.

De Tweede Wereldoorlog zou een blijvend stempel op zijn leven drukken. Zijn werk met Joodse kinderen en zijn onderzoek naar hun trauma’s in de jaren erna hielpen hem bij het verwerken van het verlies van zijn ouders en gaven zijn door de nazi’s verbrokkelde leven opnieuw richting. Keilsons herinneringen vormen een zelfonderzoek naar zijn oorsprong, zijn breuk met nazi-Duitsland en zijn nieuwe leven in Nederland – daar waar zijn huis staat.

Van Hans Keilson verschenen eerder de boeken In de ban van de tegenstander (6e druk) en Komedie in mineur, waarmee hij wereldfaam verwierf. Daar staat mijn huis is begin jaren negentig geschreven en werd in 2010 teruggevonden in het archief van de inmiddels 101-jarige Hans Keilson. Deze uitgave is de wereldpremière.