Overzicht Boeken van de Nacht

Op dinsdag 27 december verschijnt bij uitgeverij Van Gennep Hoe te leven. Of, een leven van Montaigne in één vraag en twintig pogingen tot een antwoord van Sarah Bakewell, dit kerstweekend publiceren we voor en stellen u in de gelegenheid uw eigen exemplaar te reserveren. Aansluitend kunt u dit weekend een totaal andere, maar even lezenswaardige tekst, 'De asfaltering van het kunstbeleid' lezen uit Andreas Burniers De zwembadmentaliteit, dat heruitgegeven is in de Athenaeum Boekhandel Canon.

Michel Eyquem de Montaigne wordt wel gezien als de eerste moderne mens. In zijn befaamde Essays (‘pogingen’) schrijft hij over grote thema’s als vriendschap, liefde, seks en dood, religie en politiek. Maar juist ook zijn kleine persoonlijke ontboezemingen – hij kan niet zingen, hij houdt van vis, zijn oren jeuken vaak – maken zijn Essays zo modern. Er rijst een beeld uit op van een levenslustige man die hartstochtelijk bleef proberen het antwoord te vinden op die ene centrale vraag: hoe te leven.

In de geest van deze Essays schreef Sarah Bakewell een onorthodoxe biografie. Zich baserend op zijn werk, maar ook op talloze andere bronnen, probeert zij op haar beurt te reconstrueren tot welke antwoorden Montaigne uiteindelijk kwam. Niet om pasklare adviezen te kunnen geven – daar was het Montaigne zelf ook niet om te doen – maar om de buitengewone figuur van Montaigne over de eeuwen heen tot leven te brengen.

Daarin is zij wonderwel geslaagd. ‘Wees nieuwsgierig’, ‘Filosofeer alleen bij toeval’, ‘Bewaak je menselijkheid’. In haar twintig pogingen tot een antwoord slaat Bakewell een brug tussen Montaigne en onze tijd. Hoe te leven leest als een wegwijzer bij de Essays, een boek dat je het gevoel geeft in de nabijheid van Montaigne te verkeren en de dilemma’s en vragen waar hij mee worstelde beter te begrijpen.

Deze Nacht een uitgebreid fragment uit Lorànt Deutsch' Metronome, volgens onze boekverkopers een van de beste Franse boeken uit 2011.

Van Cité naar Châtelet-Les Halles, van Bastille naar La Défense; aan de hand van 21 metrostations passeren we evenzoveel eeuwen Franse geschiedenis. Lorànt Deutsch vertelt aanstekelijk; je ziet de kathedralen verrijzen, de Parijzenaars op de stadswallen vechten en de kunstwereld ontluiken.

Metronome is met vaart geschreven en zit vol historische ontdekkingen en anekdotes. Ooit geweten dat onder de Eiffeltoren de laatste Gallische strijders liggen begraven? Of dat de oorsprong van het hedendaags Parijs in de buitenwijk Nanterre ligt? Of dat Attila de Hun zich in zijn opmars naar Parijs liet stuiten door een jonge vrouw van achtentwintig jaar?

Metronome is een fascinerende reis door de geschiedenis van Parijs.

22 december verschijnt het nieuwe nummer van Armada, nummer 65, met als thema 'Transatlantische ontmoetingen. Amerikaanse dichters en Europa'. Wij mogen Bart Eeckhouts bijdrage voorpubliceren, 'Dertien manieren om naar Wallace Stevens en Europa te kijken'.

Inhoud

• Diederik Oostdijk, Transatlantische ontmoetingen in vogelvlucht. Een introductie
• Bart Eeckhout, Dertien manieren om naar Wallace Stevens en Europa te kijken
• Sophie Levie en Puck Wildschut, Gertrude Stein, Sylvia Beach en Marguerite Caetani. Drie Amerikaanse vrouwen in literair Parijs
• Jaap van der Bent, Van Lawrence Ferlinghetti tot Bob Dylan. De invloed van Jacques Prévert op Amerikaanse poëzie en cultuur
• Usha Wilbers, ‘Wanting to king it in that perfect land.’ Europese poëzie in The Paris Review, 1953–’61 43
• Paola Colombo, Vertaalde ontmoetingen, herschreven vrouwen. Van Eugenio Montales Dora Markus tot Robert Lowells Elizabeth Bishop
• Marian Janssen, ‘The Four of Us and The Monkey.’ Noodlottige liefde in Europa
• Maarten Steenmeijer, Uit de fles: de Amerikaanse en de Nederlandse Lorca
• Diederik Oostdijk, Haring happen met Frank O’Hara. Transantlantische uitwisseling of veramerikanisering?
• Evelyn Austin, Met andere ogen. John Ashbery in het Parijs van Caillebotte en Haussmann
• Willem G. Weststeijn, Brodsky in Nederland
• H. C. ten Berge, Niet horig aan de Engelse traditie en evenmin Amerikaans geworden. De poëzie van Christopher Middleton
• & verboden aan te plakken! Martijn Knol, Een poëtica in dertien stellingen

21 december verschijnt bij Athenaeum - Polak & Van Gennep Multatuli's Woutertje Pieterse weer integraal in druk, met een nawoord van Dik van der Meulen. Vanavond kunt u de eerste pagina's eruit lezen en uw exemplaar reserveren.

Maak hernieuwd kennis met onvergetelijke personages als de dromerige Woutertje en Meester Pennewip, de archetypische schoolfrik.
Woutertje Pieterse is een fijngevoelig jongetje met een dichterlijke inborst. Hij komt voortdurend in conflict met het kleinburgerlijke milieu waarin hij opgroeit. Multatuli geeft een ontroerende inkijk in de gedachtewereld van een kind.

Het is december, dus blikken we terug. Bijvoorbeeld naar Peter Raedts' De ontdekking van de Middeleeuwen. Geschiedenis van een illusie, dat een van de beste geschiedenisboeken van 2011 is volgens onze boekverkopers. Vanavond kunt u bij ons uit de inleiding lezen.

Tot aan het einde van de achttiende eeuw werden de Middeleeuwen afgedaan als een duister, barbaars tijdperk tussen de klassieke Oudheid en de Verlichting. Petrarca vond het een diepe afgrond. Erasmus verafschuwde de steriele geleerdheid van de Middeleeuwen. Voltaire haatte de middeleeuwse kerk, die het leven van mensen vergiftigde. En Adam Smith betreurde de macht van de gilden, die een vrije markt van vraag en aanbod in de weg stonden.

Rond 1800 veranderde dat ineens. De Middeleeuwen waren nu een voorbeeld van authentieke menselijkheid, onderlinge verbondenheid en wederzijdse verantwoordelijkheid in hechte volksgemeenschappen. De Duitse dichter Novalis sprak van ‘schone schitterende tijden, toen Europa één christelijk land was’, Walter Scott verheerlijkte in Ivanhoe de belangeloze trouw van de ridder, Karl Marx en William Morris zagen in de middeleeuwse gilden een voorafspiegeling van de solidariteit van de arbeidende klasse.

Peter Raedts laat zien hoe deze radicale breuk samenhangt met de opkomst van de moderne nationale staat en met de overgang van een agrarische naar een geïndustrialiseerde samenleving. Deze ingrijpende veranderingen haalden de bestaande sociale structuren overhoop en om de veelal kwalijke gevolgen daarvan het hoofd te bieden keken schrijvers, dichters, filosofen en politici naar idealen van nationale tradities en volksgeest – en die vonden ze in de Middeleeuwen.
De ontdekking van de Middeleeuwen is een baanbrekend boek over de manier waarop men in Duitsland, Engeland, Frankrijk en Italië een eigen verleden heeft geconstrueerd. En het laat zien waarom de Nederlandse blik op de eigen geschiedenis volkomen anders was dan die van de ons omringende landen.

Dit weekend verschijnt Daniel Kahnemans Ons feilbare brein (Thinking, Fast and Slow, vertaald door Peter van Huizen, Jonas de Vries), dat al in verschillende Amerikaanse, maar ook Nederlandse media zeer werd geprezen. Wij brengen een uitgebreid fragment.

Psycholoog Daniel Kahneman is de grondlegger van de gedragseconomie en de geluksstudies. Hij maakte korte metten met het idee van de rationeel calculerende mens die in zijn eigen voordeel handelt. Daarvoor in de plaats introduceerde hij de feilbare menselijke psyche in de economie, gekenmerkt door gebrekkig oordeelsvermogen in onzekere omstandigheden.

Voor zijn baanbrekend onderzoek won hij in 2002 als eerste psycholoog de Nobelprijs voor de economie.
Kahnemans onderzoek heeft grote invloed gehad op auteurs als Malcolm Gladwell (Het beslissende moment), Nassim Taleb (De zwarte zwaan) en Steven Levitt (Freakonomics). Nu verschijnt het langverwachte standaardwerk van Kahneman zelf, dat toegankelijk en verhelderend laat zien hoe ons denken werkt.
Hij introduceert in dit boek ‘de machinerie van ons denken’. Twee systemen beïnvloeden de manier waarop we denken en beslissen: systeem 1 is snel, intuïtief en emotioneel, systeem 2 is traag, weloverwogen en logisch-rationeel. Hij legt uit wanneer we op onze intuïtie kunnen vertrouwen en wanneer we juist onze ratio moeten aanspreken.
Kahneman biedt in een levendige dialoog met de lezer nieuwe en praktische inzichten over de keuzes die we in ons leven maken.

De beste boeken van 2011? Dat zijn toevallig ook de beste boeken van twee millennia geleden. Althans, volgens onze classicus van dienst. Met als topper Piet Schrijvers' vertaling van Vergilius' Aeneis: Aeneas. In deze Nacht het begin van boek 4, in de vertaling van Schrijvers, én voorgelezen door Jeroen Willems.

Piet Schrijvers is alom geprezen als vertaler van de grote Latijnse epische dichters Lucretius (De natuur van de dingen), Horatius (Verzamelde gedichten) en Vergilius (Landleven). Aan zijn fenomenale oeuvre voegt hij nu het heldenepos toe over Aeneas, de vertaling van Vergilius' Aeneis, in een kloeke, tweetalige uitgave, waarmee het epos van 'de strijd en de man die uit Troje gevlucht is' eindelijk in één band compleet is.

'Ik zing over de strijd en de man die uit Troje gevlucht is', zo vangt Vergilius' verhaal aan over de Trojaanse held Aeneas, door de goden uitverkoren als stamvader van de Romeinen. De Aeneis verhaalt, tegen het decor van de homerische 'Ilias' en 'Odyssee', van de omzwervingen van Aeneas na de val van Troje. Van de tragische liefdesgeschiedenis tussen hem en Dido, moeder van Carthago, en van de dood van zijn vader Anchises, die hij het brandende Troje had uitgedragen. Beroemd is ook de beschrijving van Aeneas' afdaling naar de onderwereld, en zijn ontmoetingen met de doden.

In het nationale epos van de Romeinen vormen de strijd en de zwerftocht van Aeneas de noodzakelijke ingrediënten van het mythische ontstaan en de opkomst van het machtige Romeinse rijk. De vermenging van mythe en heldhaftigheid, van oorlog en gehoorzaamheid, van noodlot en tragiek hebben van Aeneas, het epos en zijn held, een icoon gemaakt in de traditie van de westerse geschiedenis en literatuur.

Deze Nacht een uitgebreid fragment uit Arnout Weeda's Het Mysterie van Wenen, volgens de verkopers van Athenaeum een van de beste geschiedenisboeken van 2011. We zijn daarom zeer verheugd dat Weeda op 17 december een lezing in ons filiaal in Haarlem zal geven.

Rond 1900 leek Wenen nog slechts de residentie te zijn van een vermolmd keizerrijk dat zijn toekomst zocht in het verleden. Maar juist in die tijd groeide de stad uit tot het kosmopolitisch centrum van de Europese cultuur, waarin een nieuwe elite van vooral Midden-Europese joden haar eigen ideaal van de Verlichting nastreefde. Tegen de achtergrond van die wonderlijke paradox deed zich in het eerste decennium van de twintigste eeuw een ware explosie van creativiteit voor, in de kunst, de filosofie en de wetenschap. Sinds het Athene van de Griekse oudheid was dat in de westerse wereld niet meer vertoond. Het geheim daarvan kan alleen worden ontraadseld door die ongekende scheppingsdrang op zoveel terreinen tegelijk in hun onderlinge samenhang te doorgronden. Het mysterie van Wenen werpt nieuw licht op de muziek van Mahler en Schönberg, de filosofie van Wittgenstein, de economie van Schumpeter, de schilderkunst van Klimt en de psychologie van Freud - en op een van de opwindenste periodes in de westerse geschiedenis.

21 december wordt het nieuwe nummer van De Revisor gepresenteerd, met bijdragen van, in alfabetische volgorde: Marian Boyer, Wim Brands, Maarten van der Graaff, Daan Heerma van Voss, Auke Hulst, Hester Knibbe, Peter van Lier, Erik Lindner, Jan van Mersbergen, Charlotte Mutsaers, Jamal Ouariachi, Gustaaf Peek, Sanne Rooseboom, Daan Stoffelsen, Arjen van Veelen, Maartje Wortel en B. Zwaal. Vandaag kunt u het openingsverhaal van Maartje Wortel lezen, 'Daar is de hond'.

Het halfjaarboek 2011-2 brengt de inmiddels vertrouwde mix van bekend talent en jonge ontdekkingen. Er is proza van Charlotte Mutsaers, Marian Boyer, Maartje Wortel, debutante Sanne Rooseboom, Jamal Ouariachi, Daan Heerma van Voss en Auke Hulst. Er is poëzie van Hester Knibbe, Wim Brands,  Maarten van der Graaff en B. Zwaal. 

En er is beschouwend proza. Naast de bijdragen van de redactie (over Vincent Mahieu, Guus Meeuwis, Tsai Ming-liang, Tonio en rouw in de literatuur) leest u Peter van Lier over de post-postmodernistische dichtersgeneratie van onder andere Elma van Haren en Tonnus Oosterhoff en Arjen van Veelen over forensen en vouwfietsen.

Het is december, we kijken terug. Nog maar kort geleden verscheen van Thomas L. Friedman en Michael Mandelbaum Wat is er mis met Amerika? Hoe een supermacht achterop raakte en hoe zij terug kan komen (met de onvertaalbaar sterke oorspronkelijke titel That Used To Be Us: How America Fell Behind In The World It Invented and How We Can Come Back), vertaald door Henk Moerdijk. We brengen het eerste hoofdstuk.

In Wat is er mis met Amerika? geven de auteurs hun visie op vier dilemma’s – de globalisering, de revolutie in de informatietechnologie, het chronische financieringstekort en het torenhoge energieverbruik – die van grote invloed zijn op de toekomst van Amerika, maar die desondanks door niemand lijken te worden aangepakt. Amerika kan er volgens hen weer bovenop komen. De oplossingen liggen in de Amerikaanse geschiedenis, mits die juist geïnterpreteerd wordt. De verlamming van het politieke bestel en de vervaging van typisch Amerikaanse normen hebben een goede aanpak verhinderd.

Wat Amerika nodig heeft, hoeft niet van ver te komen, hoeft niet nieuw te zijn. Er zijn waarden, prioriteiten en gebruiken nodig die zijn verankerd in de Amerikaanse geschiedenis en cultuur en die het land keer op keer hebben voortgestuwd. Volgens de auteurs zou de oplossing kunnen liggen in harder studeren,meer sparen, minder uitgeven en verstandig investeren. Het boek is zowel een grondige verkenning van het huidige Amerika als een prikkelend manifest voor de schepping van een nieuw Amerika.