Overzicht Boeken van de Nacht

5 januari vieren we bij Athenaeum Boekhandel de verschijning van Vroeger is ook mooi, de nieuwe essaybundel van Marita Mathijsen. Vanavond publiceren we er met een blos op de wangen uit voor. Het essay heet 'De echte boekwinkel' en we spelen een hoofdrol.

Voor een verbijsterd publiek begon Marita Mathijsen haar Huizinga-lezing in de deftige Leidse Pieterskerk met de zin: ‘Ik heb een oud hondje. Binkie. Hij is blind.’ Om daarna haarscherp de blindheid van haar hondje te gebruiken om de noodzaak van het verleden te demonstreren. In haar befaamde Jan Hanlo-lezing over gebrek aan stijl stelde ze voor om Connie Palmen en Nelleke Noordervliet in tweeën te knippen en de essayschrijver en romanschrijver apart aan te bieden op Marktplaats, om te zien welke het meest opbracht.

Alles van vroeger is weerloos, als er geen verdedigers zouden zijn van de schoonheid van wat achter ons ligt. Marita Mathijsen weet als geen ander de waarden van het verleden naar het heden toe te halen. Maar ze gooit ook met kennelijk plezier tradities omver als die geen betekenis meer hebben voor het heden. Haar trefzekere en gevoelige stijl wordt bits zodra ze zich opwindt over onbegrip en domheid. Die ziet ze in de afbraak van historische gebouwen, in de minachting voor oudere schrijvers, in de blaaskakerij van academici. Veel van haar essays probeert ze eerst uit op een luisterend publiek, en dat kent inmiddels haar provocerende en onorthodoxe openingen en vergelijkingen. In Vroeger is ook mooi zijn de meest opzienbarende lezingen en essays bij elkaar gebracht.

16 december wordt het nieuwe nummer van De Gids, met als thema 'De horizon', gepresenteerd bij Athenaeum Boekhandel. Dit weekend lezen we vooruit, met de bijdrage van Roel Bentz van den Berg.

Gastredacteur Maarten Asscher stelde in samenwerking met de Gids-redactie een nummer samen dat de horizon in de breedste zin van het woord verkent. Met bijdragen van o.a. Roel Bentz van den Berg, Floris Cohen, Micha Hamel, Sanneke van Hassel en Govert Schilling, en een vertaling van een hoofdstuk uit Didier Maleuvres The Horizon, a History.

Het is december, dus blikken we terug. Bijvoorbeeld naar Rona Jaffes Van alles het beste (The Best of Everything, vertaald door Petra C. van der Eerden), dat een van de beste romans van 2011 is volgens onze boekverkopers. Vanavond kunt u bij ons uit het eerste hoofdstuk lezen.

Rona Jaffes iconische pageturner verscheen in 1958 en maakte bij verschijnen een enorme indruk. Sommige lezers waren geschokt, maar de meeste, miljoenen, vonden het fantastisch zichzelf in het verhaal van de vijf jonge, ambitieuze medewerkers van een New Yorkse uitgeverij te kunnen herkennen.

Van alles het beste volgt meisjes als de pas afgestudeerde Caroline, die op de typekamer droomt van een promotie tot redacteur, April, het naïeve provinciaaltje, dat in een paar maanden tijd transformeert tot een vrouw met wie elke man gezien wil worden, en Gregg, de vrijgevochten actrice, die stiekem hunkert naar een huiselijk bestaan. Jaffe volgt hun persoonlijke en zakelijke strubbelingen in intelligent, meelevend proza, dat tegelijk zo scherp is dat je je eraan kunt snijden.

Vrijdag 9 december ontvangt vertaler Vincent Hunink een van de drie vertaalprijzen die het Nederlands Letterenfonds elk jaar uitreikt. Hunink krijgt deze prijs voor zijn literaire non-fictie vertalingen uit het Latijn. Ter ere van dit heuglijke feit hernemen we deze Nacht een interview met Hunink uit 2010, waarin hij over zijn werk spreekt. [update: een vervolginterview (pdf) is te lezen in de publicatie van het Letterenfonds]

‘Ik ben, zo kun je me denk ik het beste beschrijven, een man van woorden. Mijn vak is lezen, schrijven, dat kan ik tenminste. Voor een vertaling ben ik eigenlijk continu op zoek naar het juiste woord, je vertaalt de hele dag door. De zinnen blijven hangen in je hoofd, je schrijft ze op. Je zoekt de vervreemding op: je leest de tekst na in het vliegtuig, of in de sauna, of ’s ochtends vroeg aan de keukentafel, aan het strand, je probeert even niet de vertaler maar de lezer van de tekst te zijn. Je moet dat Latijn ook gewoon kunnen negeren.’

We spraken Hunink, vertaler van onder andere Tacitus' Historiën, over het loslaten van vertaalroutine, over de charme van fragmentarische teksten, en over het impressionisme en de dubbellagigheid van Tacitus. En we vergeleken zijn oude vertaling van De opstand der Bataven met de nieuwe.

Morgen in De Groene Amsterdammer, vanavond al te lezen op Athenaeum.nl: Joost de Vries over Stephan Enters Grip: 'Maar Enter doet niet aan sensatieproza. En dat heeft hij ook niet nodig: pas met terugwerkende kracht merk je hoe krachtig hij de al dan niet bewuste glijpartij weet uit te diepen, door in de vier delen van de roman steeds een andere klimmer aan het woord te laten, die steeds een ander perspectief op de gebeurtenis werpt.'

De samenwerking tussen Athenaeum Boekhandel en De Groene Amsterdammer is versterkt: op de site van De Groene kunt u de besproken boeken direct bij Athenaeum kopen.

N.B. Zie ook de voorpublicatie uit Grip.

Het is december, dus blikken we terug. Bijvoorbeeld naar Wolfgang Herrndorfs Tsjik (Tschick, vertaald door Pauline de Bok), dat een van de beste romans van 2011 is volgens onze boekverkopers. Vanavond hoofdstuk 2 en 3 (nummer één is bij Uitgeverij Cossee te lezen, in pdf).

Moeder in de ontwenningskliniek, vader met ‘assistente’ op zakenreis: Maik Klingenberg zal de grote vakantie in zijn eentje doorbrengen bij het zwembad van de villa van zijn ouders. Maar dan duikt Tsjik op.

Tsjik, die eigenlijk Andrej Tsjichatsjow heet, is niet bepaald een toonbeeld van integratie. Hij komt uit een van de aso-torenflats in Berlijn-Hellersdorf en heeft het op de een of andere manier tot het gymnasium weten te schoppen. Hij heeft een lichtblauwe Lada gescoord en daarmee begint een tocht zonder landkaart over het Duitse platteland in hartje zomer. Tsjik wil graag naar Walachije waar zijn opa woont,maar er is in de hele provincie Brandenburg geen enkele wegwijzer naar Walachije te vinden.

Wat volgt, is een reis die zo grotesk, droevig, dramatisch en grappig is dat je geregeld niet meer verder kunt lezen van het lachen, maar evenmin kunt ophouden. In de lege wereld achter Berlijn is blijkbaar niemand echt in vakantiestemming. Niet de knappe Tatjana, op wier verjaardagsfeest zij niet uitgenodigd zijn, niet WO II veteraan Fricke die een uitstekende schutter is, niet de man aan de benzinepomp en helemaal niet het varken op de autosnelweg. Maik vertelt hun vakantieverhaal zonder opsmuk met het temperament van een veertienjarige, argeloos en wereldwijs.

Tsjik is een hartverwarmende en hartverscheurende avonturenroman die maar één nadeel heeft: dat hij maar 256 bladzijden telt en dus veel te snel uit is. Maar zo gaat dat nu eenmaal met verboden tochtjes in een gejatte auto.

6 december verschijnt de nieuwe dichtbundel van Robert Anker, In het westen, de laatste trans. Vanavond publiceren we het eerste gedicht voor.

Jarvaï en Mensoorah: in veel van Robert Ankers nieuwe gedichten zijn twee personages met mythisch klinkende namen in gesprek over de lotgevallen van hun generatie. Over de maatschappelijke verwildering waarin de vrijheidsdrang lijkt te zijn ontaard, over het persoonlijke einde en de verwarringen van het dichterschap. Alles in een retorisch taalgebruik dat we van Anker zo nog niet kenden.

N.B. Eerder publiceerden we voor uit Ankers recentste roman Oorlogshond.

9 december verschijnt het nieuwe, grote boek van Steven Pinker, Ons betere ik. Waarom de mens steeds minder geweld gebruikt (The Better Angels of Our Nature. Why Violence Has Declined), vertaald door Hanneke Bos, Menno Grootveld, Inge Kok en Meile Snijders. Dit weekend mogen we het voorwoord publiceren.

N.B. De kopers van de Nederlandse editie krijgen ook het e-book cadeau. Achterin elk boek staat een code waarmee ze het kunnen downloaden.

De gruwelijke beelden van oorlogen en genocide die we op het nieuws zien geven ons de indruk dat onze tijd de gewelddadigste aller tijden is. Het omgekeerde is waar, laat Steven Pinker zien in Ons beter ik.
Hoe komt het dat we ons zoveel menselijker gedragen? Ons leven is verbeterd - en zo gaan we indirect andermans leven meer waarderen. En hoe meer we met anderen te maken krijgen, des te meer groeit onderling begrip, zelfs al is dat soms uit egoïsme. Pinker laat zien dat empathie en zelfbeheersing op den duur sterkere eigenschappen zijn dan sadisme en wraak. Ons beter ik is een indrukwekkende, onmisbare geschiedenis van de menselijke omgang en een boek voor de eeuwigheid.

Steven Pinker (Montréal, 1954) is een experimenteel psycholoog, en professor in Psychologie aan Harvard University. Hij schreef over taal en intelligentie in onder andere Het taalinstinct (1994), Hoe de menselijke geest werkt (1997), Het onbeschreven blad (2002) en De stof van het denken (2007). Het unieke van Steven Pinker is dat hij zijn antwoorden op zoveel terreinen zoekt: psychologie, taalkunde, evolutiebiologie - en dat maakt hem ook meteen iemand die vanuit veel hoeken op debat en controverse kan rekenen.

'De stof van het denken is een rijk boek waarin Pinker laat zien hoe de werkelijkheid de taal bepaalt en de manier waarop we daarmee als biologische en sociale dieren hebben leren omgaan.' - De Standaard
'Wie op de hoogte wil raken van een fascinerende nieuwe wetenschap, en bovendien graag spannende populair-wetenschappelijke boeken leest, moet zich Het taalinstinct niet laten ontgaan.' - Trouw

Het is december 2011, we gaan terugblikken. Een van de beste boeken van onze afdeling Frans was Fouad Laroui's Des Bédouins dans le polder. Het werd dit jaar ook vertaald, door Frans van Woerden. Vanavond kunt u er een uitgebreid fragment uit lezen.

Marokkaanse vrouwen fietsen niet. Waarom niet? De fiets mist waardigheid, de houding die je moet aannemen is niet elegant. En het is een vervoermiddel voor de armen. Als je je geen auto kunt veroorloven, dan koop je er een tweedehands, of koop je een motor of desnoods een Solex, maar een fiets …
Tien jaar lang beschreef Fouad Laroui situaties die hij meemaakte en gesprekken die hij opving. Uit de notities ontstond een portret van de in Nederland wonende Marokkaan: Marocanus polderiensis.

Als goed ingeburgerde Marokkaan, die al twintig jaar in Nederland woont en werkt en vijftien jaar de Nederlandse nationaliteit heeft, is Fouad Laroui (Marokko, 1958) de ideale tussenpersoon. Hij zorgde voor een unicum toen twee van zijn boeken, de verhalenbundel De dag dat Malika niet trouwde en de roman De hemel valt, beide in 2010 genomineerd werden voor de prix Goncourt. Fouad Laroui ontving daarnaast in 2002 de E. du Perronprijs voor zijn gehele oeuvre.

Zie ook Rudi Westers bespreking van Laroui's recentste roman, Le jour ou Malika ne s'est pas mariée (De dag dat Malika niet trouwde).

9 december wordt in Spui25 Eigentijds idealisme, door Gabriël van den Brink, gepresenteerd. Vanavond kunt u al een hoofdstuk lezen uit het boek.

Nederlanders zijn in de greep van toenemend egoïsme en verloedering, zo wordt vaak gezegd. Eigentijds idealisme: Een afrekening met het cynisme in Nederland laat echter zien dat veel mensen hoge idealen nastreven. Spirituele motieven, geestelijke waarden en morele beginselen zijn nog altijd van belang. Doordat veel politici en media een cynisch mensbeeld aanhangen, wordt dit maatschappelijk idealisme te vaak miskend.

Dit boek toont aan dat Nederlanders – vergeleken met inwoners van andere landen − in het vormgeven aan hun geestelijk engagement vooroplopen. Dat geeft niet alleen een ander beeld dan gebruikelijk, het biedt ook hoop aan allen die het gangbare cynisme afwijzen. Gabriël van den Brink verwerpt de theorie dat modernisering van de samenleving onvermijdelijk leidt tot een vorm van secularisatie en pleit voor het opnieuw uitvinden van de civil society. Daarmee sluit hij aan bij een pleidooi dat ook in het buitenland te horen is.