Nieuws: Nieuw en te verwachten bij Athenaeum

24 mei 2011

'The Matter With Words' is het thema van de Gids-lezing door Tim Parks die afgelopen week plaatsvond, en dat is wat ons en u ook dagelijks bezighoudt. Zeker nu de lente langzaam transformeert in de zomer, met traditiegetrouw veel nieuwe boeken in de winkel. Hugo Claus' De wolken is nu bij ons te koop, een selectie van materiaal uit Claus' nagelaten archief, bijeengebracht door Mark Schaevers. Wie meer is geïnteresseerd in politieke 'matters with words', leze vanavond uit Joep Leerssens Spiegelpaleis Europa, dat op 8 juni in Spui25 wordt gepresenteerd. Liefhebbers van Franse literatuur konden dit weekend hun hart ophalen, toen we uit de vertaling van Michel Houellebecq, De kaart en het gebied voorpubliceerden.

Maar er zijn meer 'matters with words'. Op dinsdag 24 mei presenteert Marita Mathijsen in Spui25 haar nieuwe boek Boeken onder druk, over censuur in de negentiende eeuw. Maandag publiceerden we er uit voor. En op woensdag 25 mei treedt Paul Theroux op bij het John Adams Institute. Hij wordt geïnterviewd door Hans Bouman over zijn boek The Tao of Travel, dat vanaf deze week in de winkel ligt. Wij komen die dag met een bespreking op Athenaeum.nl.

Europa. Voor de een slaat de naam op een staatkundig samenwerkings- en eenwordingsproject, voor de ander op ‘Brusselse’ instanties en regels waarmee Nederlanders te maken krijgen. 25 mei verschijnt Spiegelpaleis Europa door Joep Leerssen. Vrijdagavond kon u er al een gedeelte uit lezen.

‘Het gebeurt in de duisternis van de bioscoopzaal, als je aan het begin van de voorstelling, na de reclames, de generiek te zien krijgt van Europa Cinemas: een consortium van arthouse-filmtheaters. Blauw scherm en op een lounge-jazz-groove draaien witte letters rond, plaatsnamen als daar zijn Milaan, Tallinn, Zürich, Toulouse, Zagreb, Porto, Trondheim, maar ook Ramallah, Tel Aviv, Kazan en Tashkent. Uiteindelijk, met het sterrenlogo van de eu staat er dan: “Europa Cinemas: First Network for the Distribution of European Films”.

In het duister van de bioscoopzaal lichten de stadsnamen op als sterretjes in de nacht. Europa is niet zozeer een legpuzzel van landen als wel een archipel van steden, elk met hun geschiedenis, hun uitstraling, hun achterland en hun bioscooppubliek.’

26 mei verschijnt de nieuwe en met de Prix Goncourt bekroonde Michel Houellebecq, De kaart en het gebied (La carte et le territoire, vertaald door Martin de Haan). Dit weekend kon u de eerste drie hoofdstukken lezen, en uw exemplaar reserveren.

‘Jeff Koons was net overeind gekomen uit zijn stoel, zijn armen uitgestoken in een enthousiast gebaar. Een beetje in elkaar gezakt op de witlederen, deels met zijde overtrokken sofa tegenover hem leek Damien Hirst een tegenwerping te willen maken; hij had een hoogrood, chagrijnig gezicht. Allebei droegen ze een zwart pak – dat van Koons met een fijn streepje –, een wit overhemd en een zwarte stropdas. Op de salontafel tussen de twee mannen in stond een mandje met gekonfijte vruchten, waar ze geen van beiden aandacht aan schonken; Hirst dronk een Budweiser Light.
Achter hen bood een glazen wand uitzicht op een landschap van hoge flatgebouwen, dat als een Babylonische wirwar van reusachtige veelhoeken tot aan de horizon reikte; de nacht was helder, de lucht volmaakt transparant. Het had in Qatar of Dubai kunnen zijn; in werkelijkheid was de inrichting van de kamer geïnspireerd op een reclamefoto van hotel Emirates in Abu Dhabi, afkomstig uit een Duitse glossy publicatie.’

Er is veel geschreven over de haring en de haringvisserij in Nederland. Maar een allesomvattend boek ontbrak tot nu toe. Haring. Een liefdesgeschiedenis, door Huib Stam voorziet in dat gemis. Donderdag kunt u de eerste drie hoofdstukken lezen.

‘Eind 2010, acht jaar nadat ik aan dit boek begon, werd ik getroffen door een voorval dat veel voor mij samenvatte. Ik werd rondgeleid in de fabriek van Seafood Parlevliet in IJmuiden. Dat bedrijf maakt maatjesharingen voor supermarkten en cateringbedrijven. De haringen gaan per twee of per drie in een blauw pakje, met uitjes in een apart vakje. Tijdens de rondleiding zag ik in een krat met bestellingen een tweepersoons haringbakje liggen, met maar één haring erin. De directeur keek op het label. ‘Die is voor een verpleegtehuis. Stervende mensen willen vaak nog een haring.’
Ik had daarover gelezen in een krantenartikel over een hospice. Niemand vraagt op zijn sterfbed om een bos tulpen of een paar klompen, maar wel om een zoute haring. De haring heeft een betekenis voor Nederlanders die ver voorbij de folkloristische symboliek en de hartige trek gaat. De haring zit diep in de Nederlander.’

Die boeken komen eraan, maar deze zijn er al: nieuwe boeken van Salomon Kroonenberg, Hugo Claus, Deszö Kosztolányi, Lydia Davis, Richard Mason, Simon Vestdijk (in de Perpetua-reeks), Antonio Pennacchi, Frank Dikötter, Elaine Showalter (ed.), Isaac Rosa, Paul Theroux, Eric Jas (over de Leidse koorboeken), Paulien Oltheten, Verna Posever Curtis (ed.), Charles Vergeer, Simon Rozendaal, David Shields, Roger Scruton, Hannah Pittard, Kopano Matlwa, Bart Moeyaert, Dick Pels, Caroline Ligthart, Geert Kimpen, Monica Ali, Siri Hustvedt, Henry Kissinger, Lucas Hüsgen, Insa Meinen, Ali Smith, Frida Vogels, Maarten van Rossem, John Berger, Ton van Brussel (red.), Annie M.G. Schmidt, Kingsley Amis.