Nieuws: Mijn DBNL: One minute stands in het kerkhof

5 april 2011

In de serie Mijn DBNL doorzoeken lezers van beroep en passie de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. De serie is een initiatief van DBNL en Athenaeum Boekhandel.

In het verder niet zo heel opwindende boek De schaduw van de wind van Carlos Ruiz Zafón komt een huiveringwekkend beeld voor, dat ik nooit uit mijn kop kan krijgen als ik een antiquariaat binnenga. Een jongetje wordt door zijn vader meegenomen naar het Kerkhof der Vergeten Boeken in Barcelona. In een gigantische bijenkorfvormige hal staan miljoenen boeken opgestapeld. Elk boek is bezield, zegt de vader, door degene die het schreef en degenen die het lazen en elke keer als iemand het boek las werd het rijker. Maar nu zijn de boeken die daar staan dood. Degene die voor het eerst in het Kerkhof toegelaten wordt, krijgt de opdracht één boek te adopteren en het opnieuw te bezielen. Door marita mathijsen.

De DBNL is ook zo'n kerkhof van vergeten boeken. Natuurlijk, er gaat niets boven de fysiek van het boek, maar er is nu eenmaal niet voor iedereen een exemplaar van de eerste druk van Max Havelaar, laat staan van Vondels Lucifer. Het is een godsgeschenk dat we die dan toch thuis kunnen doorbladeren en de dubbelganger van het echte boek kunnen zien, al is die eendimensionaal, geurloos en heeft die geen aaibaarheidsfactor. Een klik op de DBNL wordt bij mij meestal gevolgd door een klik op Boekwinkeltjes of Antiqbook.

Maar voordat ik probeer het echte te krijgen, laat ik me verleiden tot een spel dat in het antiquariaat of de bibliotheek niet zo makkelijk te spelen is. Het kan het best vergeleken worden met overspelige one minute stands. Zo gaat het: ik heb documentatie nodig over een schrijver, bijvoorbeeld de geboortedatum van Marcellus Emants. Ik maak de DBNL open, en ik zie dat De Leeuw van Vlaanderen van Hendrik Conscience nu ook op de website staat. Plus een ‘geschenk voor kinderen die gaarne willen leeren tellen’. Dat geschenk maak ik open, prachtig plaatje, en ik klik terug. Toch even die leeuw zien voor ik naar Emants ga. Een imponerende titelprent, gewoon de zeldzame eerste druk voor je neus, ik klik even naar het voorwoord, en dan terug. Al twee keer overspel voor ik bij Emants ben.

Emants alfabetisch opzoeken betekent dat ik door de E moet scrollen. Ik word afgeleid door de prentjes: de gezellige dikke kop van Ed van Eeden, de rondborstige Justus van Effen. Heel even kijken hoe Ed eruit ziet als ik hem vergroot. Weer een one minute stand. Dan ben ik bij Emants, en 12 augustus 1848. Ben ik dan klaar? Welnee, want ik zie dat hij iets geschreven heeft dat Domheidsmacht heet, en dan wil ik weten wat het is. Een toneelstuk, blijkt, en willekeurig klik ik een bladzijde aan: ‘Als ik u voor een geleerde vrouw hield, zou ik ook tegen u opzien; zeker... maar... dan zou ik u tegelijkertijd... beklagen.’ Wat is dit? Ben ík nu in een spelletje terechtgekomen? Neemt de DBNL wraak op mijn gedartel? Hoe dan ook: als elke bezoeker van de DBNL ook eens één boek daaruit zou adopteren en zich voor zou nemen dit opnieuw te bezielen, hoeveel beter zou het er dan voorstaan met het leven van de Nederlandse literatuur.

Marita Mathijsen koos bij Athenaeum Boekhandel een vijftal boeken die het kerkhof nog niet bereikt hebben:

Umberto Eco, De begraafplaats van Praag (over de negentiende eeuw)
Jan Fontijn, Opgebouwd uit hetzelfde (over broers en zussen in de literatuur)
Harry Mulisch, Voer voor psychologen (hier laat Harry zijn fascinerende schrijverspersoonlijkheid zien)
Charles Dickens, Zware tijden (speelt in Preston, waar het mooiste antiquariaat van vergeten boeken is)
Maaike Meijer, M. Vasalis (vanwege de twee intelligente en gevoelige vrouwen: de dichteres en de biografe)