Alain Mabanckou, Jane Gardam & Arjen van Veelen (de boekbesprekingen in de week van 8 november 2017)

16 november 2017
| | | | | | | | | |

Onze wekelijkse samenvatting van de recensies in kranten en tijdschriften, met deze week aandacht voor Martin Micheal Driessen, Fay Weldon ( de Volkskrant) Richard Dawkins, Charlotte Mutsaers, Alain Mabanckou (NRC), Alex Boogers (Elsevier), Jane Gardam, Arjen van Veelen & Aafke Steenhuis (De Groene Amsterdammer).

Oudere afleveringen van deze rubriek zijn te raadplegen in ons archief. Tussen rechte haken staan de redactionele items op Athenaeum.nl.

Alain Mabanckou, Jane Gardam & Arjen van Veelen (de boekbesprekingen in de week van 8 november 2017)

Delen op

€ 22,99

In Trouw een voorpublicatie uit Rodaan Al Galidi's Duizend-en-een nachtmerries [fragment]. Plus: Marijke Laurense sprak Franklin Foer, naar aanleiding van zijn boek Ontzielde wereld. De existentiële dreiging van Big Tech: 'We dreigen uit balans te raken: ik heb mijn boek geschreven vanuit die urgentie. Bij technologie denk je als individu vaak dat je geen invloed hebt, dat je je niet kunt verzetten tegen wat je niet bevalt. Dus accepteer je de gebruiksvoorwaarden maar en klik je zonder ze te lezen op "ja"; het is immers graag of niet. Maar uiteindelijk zijn ook wij mensen machtig: we kunnen keuzes maken en ons matigen, net zoals met eten en drinken en andere dingen die zowel belangrijk als verslavend kunnen zijn.'

Nachoem Wijnbergs 'urgente' nieuwe bundel Voor jou, van jou opent het recensiedeel van De Verdieping. Janita Monna: 'In gedichten die zijn opgebouwd rond tamelijk basale en vrij concrete woorden - meisje, jongen, kamer, huis, dansen - worden processen zoals die zich onbewust misschien wel afspelen, zichtbaar gemaakt. De onnavolgbare en fascinerende wegen van de herinnering gaat hij na in bedrieglijk eenvoudige taal.' En Paul van der Steen las Philip Dröges Pelgrim. Leven en reizen van Christiaan Snouck Hurgronje: 'Hij was uit op een biografie die leest als een avonturenroman. Dat de auteur voeling heeft met de 19de eeuw, bewees hij al eerder met De schaduw van Tambora. De grootste natuurramp sinds mensenheugenis [onze recensie] en Moresnet. Opkomst en ondergang van een vergeten buurlandje [fragment] (shortlist Libris Geschiedenis Prijs 2016). Die boeken hadden dezelfde vaart als ‘Pelgrim’. Het leidt af en toe tot enige afstandelijkheid. Dröge parafraseert vooral. Hij citeert zijn hoofdpersoon vrij zelden. Op andere momenten zou je juist willen dat de schrijver wat meer uitzoomt.'

En Boek van de week is Ngugi Wa Thiong'o's Geboorte van een dromenwever. Annemarié van Niekerk: 'De kracht van deze soepel vertaalde memoires ligt juist in die complexiteit, die tot uiting komt in de vervlechting van het persoonlijke met het historische, en in de sterk uitgewerkte visie dat karakter en schrijverschap worden bepaald door op elkaar botsende invloeden.'

In de bijlage Tijd schrijft Wanda Reisel over haar correspondentie met Herman Koch, die nu uitgegeven wordt als Of heb ik het verzonnen?. 'Met Herman blijkt het samen de tijd hervinden, onze geheugens op elkaar aansluiten, sporen nalopen, elkaars blik aanvullen en dan ontstaat er iets nieuws. Ineens daagt het besef dat je alleen samen volledig, of in elk geval vollediger kan zijn. We zijn bij voorbaat onaf en laat dat vooral zo blijven. Niemand is een open boek. Er zal altijd iets ontbreken of iets verhuld blijven, iets wat aan jezelf onbekend is, of iets wat je niet wilt prijsgeven.' En Ally Smid, ten slotte, interviewde Arjen van Veelen (Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken [fragment]) over zijn levenslessen. Les 2 is: Heb meer dan één goede vriend. 'Mijn roman is bedoeld als een monument voor mijn jarenlange vriendschap met hem, maar gaat ook over iets universelers. Het is een boek over de rusteloze tijdgeest van een generatie, over het ieder voor zich uitvinden van rituelen die je het leven door helpen. Achteraf gezien had ik wat die vriendschap betreft meer aan risicospreiding moeten doen, maar zo werkt het niet.'

Korter:

  • Hanna de Heus over Nell Zink, Nicotine: 'In het universum van Zink wordt niets uitgelegd, en als lezer moet je dat willen aanvaarden. Het levert open proza op dat alle kanten uitkan en uitgaat. Het zal niet voor iedereen zijn, maar voor wie het aanspreekt is het een verademing.'
  • Marie Louise Schipper over Goede bedoelingen. De onvoorziene gevolgen van internationale noodhulp in 'Vandaar dit boek'.
  • Beeldboek van de week is Joost Swartes New York Boek.
  • Monique de Heer over Samantha Kings Het dilemma: 'Intrigerende gedachtenwereld van de aan zichzelf twijfelende Madeleine.'
  • Rob Schouten over Jeffrey Eugenides, Uit eerste hand: 'Maar volgens Eugenides’ verhalen moeten we nog steeds over onze schouders kijken, bevreesd dat iets ons dwarszit of ten val brengt. In zekere zin brengt hij daarmee onze hedendaagse prehistorie in beeld. Pijnlijk en raak.'
  • Sofie Messeman over Oddný Eir, Land van liefde en ruïnes: 'Een toon van intimiteit en openheid, die nieuwsgierig maakt en meesleept. Alleen is het jammer dat de vele intieme passages soms vloeken met een aantal uitgesproken programmatische uitweidingen, die natuurlijk getuigen van engagement en bezorgdheid, maar toch ook de ziel van de roman aantasten.'
  • Ronald de Rooy over Francesco Pecoraro, Het leven in tijden van vrede [fragment]: 'Hoewel Pecoraro misschien niet steeds dezelfde zinderende spanning weet vast te houden, bevat zijn monumentale, indrukwekkende boek een schat aan microverhalen en originele gedachten over onze tijd.'
  • Bas Maliepaard over het 'wervelend prentenboek' van Rachel Bright, illustraties Jim Field, Twee vechtende eekhoorntjes: 'Elk boek [van het duo] bevat een geestig verhaal op rijm - in soepele voorleesvertaling van Bette Westera - met aan het eind een moddervette moraal, die dankzij de opgewekte toon prima te verteren is.'

De boekrecensies van Trouw verschijnen elke zaterdag in Letter en Geest, en zijn voor abonnees te raadplegen op trouw.nlTrouw is te koop bij het Nieuwscentrum. 

 

Ontzielde wereld | Foer, Franklin | 9789023468653
€ 22,99
Pelgrim | Philip Dröge | 9789000353088
€ 19,99
Ontzielde wereld | Franklin Foer | 9789023475101
€ 12,99
Pelgrim | Philip Dröge | 9789000353682
€ 11,99
Nicotine | Nell Zink | 9789026335143
€ 21,99
Nicotine | Nell Zink | 9789026335150
€ 12,99
Nicotine | Nell Zink | 9780008179212
€ 11,50
Goede bedoelingen |  | 9789460037986
€ 9,99
New York | Joost Swarte | 9789492117786
€ 125,00
Het dilemma | Samantha King | 9789022333822
€ 21,99
Het dilemma | Samantha King | 9789460415869
€ 12,99
Uit eerste hand | Jeffrey Eugenides | 9789044635508
€ 19,99
Fresh Complaint | Jeffrey Eugenides | 9780374203061
€ 30,50

Afgelopen week werd de jaarlijkse ECI Literatuurprijs weer uitgereikt. Reden genoeg lijkt het voor de Volkskrant om aandacht te besteden aan de winnaar van vorig jaar, Martin Michael Driessen, en aan zijn nieuwe boek De pelikaan. Bart Jungmann praat met hem over het boek, dat 'alweer zo'n vertelling over twee mannen en hun gecompliceerde houding' genoemd wordt. [Wij publiceerden eerder voor uit zowel het gelauwerde boek Rivieren als De pelikaan.]

Arjen Peters bespreekt twee nieuwe vertalingen, een van het Russische boek Avond (geschreven door Anna Achmatova, vertaald door Hans Boland) en een van de Italiaanse dichtbundel Finisterre (geschreven door Eugonio Montale, vertaald door Liesje Schreuders). Beide vertalers worden geprezen voor de 'buitensporige vertaalprestaties, zowat in het verborgene gepubliceerd'. Begin oktober verscheen de biografie over Herman de Coninck, geschreven door Thomas Eyskens. Toen met een lijst van nu errond krijgt drie sterren van Aleid Truijens, 'een scherpere selectie van citaten en feiten had het boek nog beter gemaakt.' De biografie van Kafka krijgt dan weer vier sterren van Erik van den Berg. 'Mooi is hoe de schrijver ten slotte overal verbanden ziet,' zo oordeelt hij over Kafka op Norderney (geschreven door Sipko Melissen.) Wytske Versteeg heeft volgens Bo van Houwelingen een 'thrillerachtig sprookje' tot een 'sterke psychologische roman' verheven. Ook vier sterren voor Grime [fragment]. 

Van Nobelprijswinnaar Toni Morrison verscheen in september gebundelde en gepubliceerde lezingen onder de titel The Origin of Others. Het krijgt vier sterren van Stephan Sanders, die Morrison prijst voor haar 'intiem en krachtig' schrijven. Verder in de categorie non-ficitie wordt Schaal van natuurkundige Geoffrey West besproken door Martijn van Calmthout. 'Hij ontwikkelt onder de neus van de lezer een heuse Theorie van Alles.' Vier sterren.  Als laatste noemt Hans Wansik De nieuwe politiek van Europa [fragment] en de schrijver Luuk van Middelaar een 'scherpzinnige gids in de Brusselse jungle.' Ook deze titel krijgt vier sterren. 

Sarah Perry wordt geïnterviewd door Patrick van IJzendoorn. Ze praten over haar roman Het monster van Essex, [fragment] met een historisch plot, maar waar wel sterke vergelijkingen te maken vallen met de Brexit. 'Misschien heb ik er onbewust over geschreven,' zo citeert van IJzendoorn haar. 

Kort en goed:

  • Bart Koetsenruijter prijst De taal der liefde. Literair woordenboek van seks en erotiek, geschreven door Ton den Boon, om de 'prettige verassingen.' Vier sterren.
  • Het land van Merkel [onze recensie], geschreven door Frits Boterman, wordt een gedegen Merkelboek genoemd door Sander van Walsum. Drie sterren.
  • Een boek waar ouders een ongemakkelijk gevoel van krijgen zo noemt Pjotr van Lenteren Dokter Corrie geeft antwoord. Over puberteit, ssss ssseks ssseksualiteit en relaties. Hij geeft het boek, geschreven door Niki Padidar in samen werking met de NTR vijf sterren. 
  • Fokke Obbema schrijft dat Thuis. Het drama van een sentimentele samenleving (door Jan Willem Duyvendak), vooral conclusies mist. Twee sterren.
  • De nieuwe dichtbundel Balans van Leonard Nolens krijgt drie sterren van Maria Barnas. 'Zijn leven is zijn materiaal.'

De boekrecensies van de Volkskrant verschijnen elke zaterdag in Sir Edmund, en zijn te raadplegen op volkskrant.nl/boeken - een selectie is slechts voor abonnees toegankelijk. De Volkskrant is te koop bij het Nieuwscentrum.

In Het Parool deze week een interview met Carlos Ruiz Zafón. Het vierde, en daarmee ook het laatste, deel van Het kerkhof der vergeten boeken kwam vorige week uit. Marjolein de Cocq vraagt de schrijver naar de totstandkoming van Het labyrint der geesten en de plek van het boek in het vierluik: 'Dat was in elk geval mijn ambitie: een labyrint te creëren met vier toegangsdeuren.'

Verder is er aandacht voor De dagen van Leopold Mangelmann, de nieuwe roman van Arnon Grunberg. Samen met uitgever Vic van de Reijt dook Grunberg in zijn eigen archief, omdat daar het idee voor het boek vandaan kwam. 'Ik heb Vic de vrije hand gegeven in zijn keuze,' zo citeert Maarten Moll Grunberg.

Harnas van Hansaplast geschreven door Charlotte Mutsaers krijgt twee sterren van Arie Storm. 'Je komt muurvast te zitten in dit weinig dynamische boek.' Hij noemt het interview beter [onze recensie]. Drie sterren worden gegeven aan Parttime astronaut [leesfragment] van Renée van Marissing. Volgens Dieuwertje Mertens is het boek 'verschrikkelijk realistisch'.

De thriller Broertje van Michael Berg krijgt ook drie sterren. 'Een verrassende ontmaskering [...] de politieke extraatjes nemen we maar op de koop toe,' aldus Hans Knegtmans. Maxime Smit bespreekt Prins Harry. Het ware verhaal, door Duncan Larcombe. Het boek 'bevat de nodige maffe taferelen,' drie sterren.

De boekrecensies van Het Parool verschijnen elke zaterdag. Het Parool is te koop bij het Nieuwscentrum.

 

Rob van den Berg bespreekt Richard Dawkins' Science in the Soul, 'een caleidoscopisch overzicht van wat Dawkins de afgelopen dertig jaar heeft beziggehouden en (vooral) waar hij zich over heeft opgewonden'. En Thomas de Veen las Harnas van Hansaplast van Charlotte Mutsaers. '[A]f en toe wreekt zich het talent van een buitenissige stilist: ze leeft zich helemaal uit, maar er zit een boel flauwiteit bij,' schrijft De Veen. 'Het is van een grote eigenzinnigheid, ja, maar soms bekruipt je het gevoel dat het vooral veel buitenkant is, veel stijl, veel pose - zeker in contrast met haar broer. Zo beneemt Mutsaers het zicht op de echte, echtere hoofdpersoon van het boek: Barend.'

Van de hand van Ger Groot deze week een stuk over Carlos Ruiz Zafóns Het labyrint der geesten. 'Zafón vertelt vaardig en onderhoudend. Dat maakt deze roman echter nog geen grote literatuur. Het is eerder de schaduw van wat ooit in het romangenre vernieuwend en opwindend was,' aldus Groot. Marjoleine de Vos wijdt daarnaast een bespreking aan Andrzej Franaszeks biografie van Czeslaw Milosz. 'Franaszek heeft ongelooflijk veel materiaal verzameld,' stelt ze, 'maar hij is helaas geen begenadigd verteller of portrettist. Hij laat Milosz weinig zien, hij vertelt steeds óver hem en noemt daarbij talloze namen van vrienden, collega's, medestudenten, tijdgenoten, die geen van allen een gezicht krijgen, zelfs Milosz' vrouw krijgt geen contouren.'

Margot Dijkgraaf sprak met Alain Mabanckou over diens roman Prins Peper [toelichting door de vertalers]. 'We moeten nu eens ophouden te zeggen dat de Afrikaanse cultuur een orale traditie heeft. Je moet de geschiedenis, het collectieve imaginaire van een continent ook op papier zetten. Het geschrevene blijft, het orale kun je vervalsen en verdraaien. Iedere keer als een Afrikaan schrijft, draagt hij het gewicht van decennia kolonisatie met zich mee, van eeuwen slavernij. Lange tijd namen anderen het woord, niet de Afrikanen zelf. De Fransen schreven onze geschiedenis. Voor mij is literatuur het herschrijven van de geschiedenis,' zegt Mabanckou onder meer in het interview.

Verder:

  • Derk Walters over Tim Crane, The Meaning of Belief (vier ballen)
  • Kester Freriks over Hans Croiset, Ik, Vondel (vier ballen)
  • Sebastiaan Kort over Alex Boogers, Onder een hemel van sproeten (twee ballen)
  • Hafid Bouazza over Martin Amis, The Rub of Time (vier ballen)
  • Bertram Mourits over Harm Peter Smilde, Helden van toen (drie ballen)
  • Joost Vermeulen over Jaap van Moolenbroek, Nederlandse kruisvaarders naar Damiate aan de Nijl (drie ballen)

De boekrecensies van NRC Handelsblad verschijnen elke vrijdag in Boeken, en zijn voor abonnees te raadplegen op Nrc.nl. NRC Handelsblad is te koop bij het Nieuwscentrum.

 

Christiaan Weijts schrijft deze week over Onder een hemel van sproeten van Alex Boogers. 'Ondanks al het geweld schuurt het […] niet op het niveau waarop je wilt dat literatuur schuurt,' merkt Weijts onder meer op. Xandra Schutte las daarnaast Jane Gardams Een trouwe vrouw. 'Het onweerstaanbare van Gardam is dat ze je in een lichte, soms mild ironische stijl in razende vaart door de geschiedenis voert. Van kleurrijke beschrijvende passages tot toneelachtige dialogen - Gardam vertelt haar grote verhaal in puntgave vignetten die elkaar snel afwisselen, heen en weer springend in de tijd en telkens wisselend van perspectief. Wat niet verteld hoeft te worden spaart ze uit - en het knappe is dat je je als lezer nooit buiten adem voelt,' aldus Schutte.

Lodewijk Verduin bespreekt Arjen van Veelens romandebuut Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken [leesfragment]. 'Sentimentaliteit ligt bij een verhaal over rouwverwerking op de loer, maar Van Veelen is waakzaam,' stelt Verduin. 'Jawel, treurige begrafenissen, emotionele vriendengroepen die het verlies filmisch incasseren met veel omhelzingen en drank, het zit er allemaal in, maar Van Veelen houdt zijn gevoelens dicht bij zichzelf.' Van Marja Pruis verder een stuk over Aafke Steenhuis' Wie ben je?. 'Haar aantekeningen […] komen in feite precies tegemoet aan het voyeurisme van de dagboeklezer: ze suggereren een onmiddellijkheid en echtheid die het dagboekgenre zijn aantrekkingskracht geven,' lazen we in de recensie.

De Groene Amsterdammer is elke woensdag al te koop bij het Nieuwscentrum. Athenaeum Boekhandel verzorgt de boekverkoop voor de website van De Groene.

 

MINDBOOKSATH : athenaeum