Recensieoverzicht

Moslim zijn en een gouden kalf winnen: het kan. Dat ‘bewees’ Nasrdin Dchar toen hij tijdens het Nederlands Film Festival de prijs voor beste acteur won. Na zijn ontroerende dankwoord, waarin hij kritiek uitte op de huidige rechtse politiek, maakte de multiculturele samenleving een klein sprongetje. Eindelijk weer eens iets positiefs, verzuchtten de media. Eindelijk iets anders om over te berichten dan die ellendige integratieproblematiek. Eenzelfde verademing valt de lezer van Midden-Oosten magazine Brownbook en moslimtijdschrift Emel ten deel. Beide bladen belichten de zonnige kant van een wereld waar stereotypes doorgaans de dienst uitmaken. Door sara spoelstra.

De belevingswereld van een jongetje van dertien jaar, daar verplaatst Eric Fottorino zich in in Le dos crawlé. Een riskante onderneming van de oud-hoofdredacteur en -directeur van Le Monde en Prix Femina-winnaar (voor Baisers de cinéma, 2007). Want een jongetje kan denken dat hij van Lisa houdt, maar denkt hij echt: ‘Sa mère elle m’obsède mais je l’aime pas.’
Of denken volwassenen dat hij zo denkt? Maakt het wat uit? Fottorino lijkt die aanname te weerspreken. Door arjen van meijgaard.

‘Het is moeilijk om de levensgeschiedenis van Immanuel Kant te schrijven,’ zo schrijft Heinrich Heine in zijn Religie en filosofie in Duitsland, ‘want hij had noch een leven, noch een geschiedenis. Hij leidde een mechanisch geordend bijna abstract vrijgezellenbestaan in een stil afgelegen straatje in Köningsberg, een oude stad aan de noord-oostgrens van Duitsland.’ Kants leven bestond, aldus Heine, uit ‘opstaan, koffiedrinken, schrijven, college geven, eten, wandelen’. Voor een soortgelijk probleem stond Nicholas Phillipson, als biograaf van Adam Smith: Smith leidde net zo’n bestaan als Kant, ook al aan uiterste noordzijde van een rijk, in Schotland. Een groot verschil was dat Smith zijn moeder altijd aan zijn zijde had, maar belangrijkste is natuurlijk dat Smith geen wereld ten val bracht, maar er juist een juist opbouwde, namelijk de wereld waar wij sindsdien in leven, waarin alles draait om ‘economie’. Door pieter hoexum.

De roman Gedane zaken is Kopano Matlwa’s afrekening met het Zuid-Afrika van na 1994. Het land had zich destijds, althans zo leek het voor buitenstaanders, losgeworsteld uit de greep van apartheid, kreeg de zwarte president die het verdiende en was trots aan de start van een nieuw democratisch en economisch tijdperk verschenen. Maar, zo suggereert Matlwa, dit had weinig te betekenen. Uit het zicht van het officiële programma, in donkere stegen en in zonverlichte kamers, zat een beest weggedoken dat angsten en weerzin uitzweette en dat op een later tijdstip onvermijdelijk zijn stinkende kop weer omhoog zou steken. Door jan vinck.

In de film Up in the Air wordt Ryan Bingham (gespeeld door George Clooney) door bedrijven in heel Amerika ingehuurd om hun ontslagen te regelen. Hij brengt ruim driehonderd dagen per jaar door in hotelkamers en op vliegvelden en voelt zich daar beter thuis dan in zijn eigen appartement. Het nomadische bestaan van iemand als Bingham wordt in Jan Willem Duyvendaks recente studie The Politics of Home aangeduid als ‘de strategie van de hotelketen’. De auteur, socioloog aan de Universiteit van Amsterdam, betoogt dat er in de Westerse wereld verschillende perspectieven circuleren op ‘home’ - daar waar mensen wonen en zich op hun gemak voelen. Ryan Bingham ziet de wereld vermoedelijk door een andere bril dan iemand die in een Gronings dorp geboren is en nooit verder heeft gereisd dan de provinciegrens. Dat is althans de achterliggende gedachte. Door lodewijk brunt.

N.B. De Nederlandse presentatie van The Politics of Home vindt 3 oktober plaats bij Spui25.

‘Home taping is killing music’ – met die slogan trok de Britse platenindustrie ten strijde tegen cassettebandjes. Dat was in 1980. De slogan was toen al belachelijk. En inderdaad: cassettebandjes hebben de muziek niet vermoord. ‘The internet is destroying the culture business,’ schrijft journalist Robert Levine in Free Ride. Is dit boek even ridicuul als de angst voor het cassettebandje? Door arjen van veelen.

Voor verreweg de meesten van ons is wiskunde iets waarmee je kennismaakt – of gekweld wordt – op school, en dat je daarna weer vergeet. En dat is niet erg, je mist het niet, en vraagt je zelfs af waarom je het ooit leren moest. Toch is er één moment waarop je nog wel eens enorme spijt kan hebben dat de wiskunde, de echte, hogere wiskunde, buiten je bereik ligt, en dat is als je wilt begrijpen wat de moderne fysica voor wonderlijks heeft ontdekt. Fysica is al sinds Galileï en Newton een wiskundige aangelegenheid, maar in de loop van de twintigste eeuw is het vak een soort symbiose met de wiskunde aangegaan; van het toepassen van wiskunde is geen sprake meer: natuurkundigen zijn wiskundigen, en leveren er een interpretatie bij in fysische termen. Door valentijn van dijk.

In 2008 nam de Vlaamse Dimitri Verhulst de zware taak op zich om de ontstaansgeschiedenis van mens en maatschappij te schetsen in een relaas getiteld Godverdomse dagen op een godverdomse bol. Zijn snedige scheppingsverhaal contrasteert met zijn eerdere succesroman De helaasheid der dingen, waarin de persoonlijke worsteling en wording van een jongetje in Reetveerdegem centraal staat. In zijn nieuwste boek, De intrede van Christus in Brussel (in het jaar 2000 en oneffen ongeveer), mengt Verhulst het toegankelijke, persoonlijke verhaal met een flinke scheut abstracte inzichten die de lezers waarschijnlijk niet geheel serieus moeten nemen. Het ontbreekt ons ‘immer pragmatische, sceptische, kurkdroge hyperrealisten’ in het centrum van Europa namelijk aan ‘het talent van de zelfspot en de zelfrelativering.’ Met dat verwijt daagt Verhulst de lezer uit om niet dezelfde fouten te begaan als de personages in zijn verhaal. Door simone van saarloos.

Al zes jaar loopt ‘The Myths’, een project van uitgeverij Canongate waarbij schrijvers één mythe uit de wereldgeschiedenis uitkiezen en daarmee mogen doen wat ze willen. Na bijdragen van onder andere Margaret Atwood, Ali Smith en Philip Pullman is er nu Ragnarok: The End of the Gods, door A.S. Byatt. Haar keuze is gevallen op een eeuwenoude Noorse mythe, die vertelt over het begin van de wereld en over het einde, Ragnarök, de apocalypse. Dit einde wordt verteld niet vanuit het oogpunt van mensen, maar vanuit dat van de goden die erbij waren aan het begin, maar die ook het einde moeten meemaken. Door emmi schumacher.

N.B. Byatt spreekt de vijfde Spui25-lezing uit op 23 september, en ter gelegenheid daarvan is Ragnarok voor de speciale prijs van € 12,50 te koop bij Athenaeum.

Zelden heb ik een boek gelezen dat me in het begin zo tegenstond en later zo in vervoering bracht als Geluk als geluk ver te zoeken is van Wilhelm Genazino. Ik had nog nooit van deze schrijver gehoord, terwijl de in 1943 geboren ‘nestor van de Duitse letteren’ (zoals de achterflap hem omschrijft) is onderscheiden met de belangrijkste Duitse literaire prijzen.
Eerder zijn twee romans van hem vertaald, Liefdeskolder en Een paraplu voor het leven. Slappe ironie, dacht ik toen ik die titels las, en toen ik ook nog vernam dat Een paraplu voor het leven gaat over een man die luxe schoenen mag inlopen, en in een zwart gat belandt als de prijs voor het inlopen daalt van tweehonderd naar vijftig mark per paar, had ik weinig hoop meer dat Geluk als geluk ver te zoeken is een meeslepend boek zou kunnen zijn. Door fabian takx.