Recensieoverzicht

‘Beste Arnon, ik zou graag even direct contact met je willen over de brieven uit 1992-1993. Als het niet lukt op korte termijn, wil je me dat dan laten weten.’ Dat schreef Esther Krop, de vrouw die recentelijk uitgeverij Alauda Publications heeft opgericht, aan Grunberg. Het verzoek dat volgde was zeer begrijpelijk: wie een eigen uitgeverij wil beginnen en beschikt over een tiental brieven geschreven door Nederlands grootste levende auteur, doet er markttechnisch verstandig aan die te publiceren. Het materiaal was er – nu alleen nog toestemming van Grunberg zelf. ‘Ik houd van directheid,’ schrijft hij in het voorwoord zijn reactie op Esthers briefje, ‘maar na een stilte van ruim vijftien jaar was dit toch wel erg summier. Vooral de woorden “op korte termijn” gaven mij het gevoel dat een werknemer werd opgeroepen door zijn baas.’ Door carmen meuffels.

De criminaliteit neemt de laatste jaren af, maar we voelen er ons niet veiliger door. Straatschoffies, dames in boerka, zwemleraren – om ons heen zien we steeds meer potentiële dreigingen. Zijn het de media die ons die angst aanpraten? Of komen wij als bakfietsgezinnen te weinig in aanraking met ‘echte’  gevaren, waardoor onze verbeelding op hol slaat? De Spaanse auteur Isaac Rosa (1974) onderzoekt dit aan de hand van zijn paranoïde hoofdpersoon Carlos in de roman Het land van de angst (El país del miedo (2008), vertaald door Peter Gelauff). Door karlijn de winter.

'Give me your tired, your poor, your huddled. Masses, yearning to breathe free.' Dat staat op het Vrijheidsbeeld in New York als welkom aan de emigranten die uit Europa aankwamen in de VS. 'Geef me uw vermoeiden, uw armen, uw opeengepakte massa's die ernaar snakken vrij te ademen.' Ik hef mijn lamp op naast de gouden deur. De deur naar de beloofde wereld Amerika. Land van ongekende mogelijkheden, land van krantenjongens die miljonair worden. Voor miljoenen zwarten in de twintigste eeuw was die deur een nooduitgang uit het zuiden van de Verenigde Staten. Uit Texas, Mississippi, Louisiana, Tennessee, Florida, waar de zwarte bevolking ruim 200 jaar in slavernij gewoond had. Door herm pol.

Op de site van BBC News is een interview te zien met Stephen Kelman waarin hij vertelt over het bijna miraculeuze ontstaan van zijn debuutroman: over hoe een eerste versie door een agent uit een stapel ingezonden manuscripten werd gevist, het eindresultaat door Bloomsbury voor de ogen van een tiental uitgeverijen werd weggekaapt, en de enthousiaste reacties van critici op Pigeon English (nu vertaald door Paul van der Lecq). De makers van het filmpje hebben hem gepositioneerd voor een council estate, een troosteloze torenflat van het soort waarin de roman zich afspeelt. De lucht is grijs, overkomende vliegtuigen bulderen, het waait onophoudelijk. ‘Write what you know,’ zeggen ze altijd, en in het geval van Kelman, die in zo’n zelfde omgeving opgroeide, was dat puik advies. Door emmi schumacher.

Onze samenleving gaat aan sentimentaliteit ten onder. Dat zegt Theodore Dalrymple in zijn nieuwste boek, Door en door verwend. Kritiek op de sentimentele samenleving. Daarin gaat hij als moraalfilosoof terug naar de wortels van dat grote kwaad, namelijk het idee dat ‘gevoel’ belangrijker is dan gezond verstand. In een even venijnig als erudiet betoog onderbouwt Dalrymple zijn stelling. Volgens hem begint de ellende aan het eind van de achttiende eeuw met Jean-Jacques Rousseau, die meende dat de mens goed en onschuldig wordt geboren, maar door de maatschappij slecht wordt gemaakt. Door fabian takx.

Het omslag van Open Design Now zet je al snel op het verkeerde been. Afgaande op de titel kan het boek eenvoudig verward worden met een werk uit een Taschen-serie, met titels als Design Now, Fashion Now en Architecture Now. Met  co-creatie als onderwerp heeft Open Design Now wel een recentelijk fenomeen te pakken, maar het lijkt verder in niets op deze grote plaatjesboeken. Het is een inhoudelijk sterk werk, bestaande uit artikelen, casusomschrijvingen en een 'visual index' (dat staat ook trots op de voorkant). Wat dat betekent: de eerste tweehonderd pagina's zijn enkel gevuld met tekst, en op het eind wordt gepoogd dit goed te maken met circa twintig voorbeelden in beeldmateriaal. Het gevaar van droge kost loert, maar het overgrote deel van de teksten is interessant, gevarieerd en bovendien goed opgemaakt. Door joris nielander.

Hoe zwaar kan het leven van een schrijver zijn? Hoeveel ontberingen moet hij trotseren om zijn wens, het schrijven van een verhaal, in vervulling te laten gaan? Bij de een gaat het misschien wat makkelijker dan bij de ander, maar Maurice Pons schetst in De seizoenen (Les saisons, vertaald door Mirjam de Veth voor Coppens & Frenks) het schrijverschap als een heuse hellevaart. Niet alleen de leefomstandigheden van de hoofdpersoon zijn erbarmelijk, maar ook de inspiratie laat het pijnlijk afweten en wordt door van alles naar de achtergrond verdreven. Door arjen van meijgaard.

Een boek over lezen, woorden en boeken lijkt in de huidige tijd een hachelijke zaak. Zal men met droge ogen het einde van het boek aankondigen in gedrukte vorm? Je zou het in het geval van I Read Where I Am bijna vrezen, gezien de reputatie van een aantal van de schrijvers van dit boek. Gelukkig beoogt deze bundel, met 82 reflecties op lezen in allerlei vormen, dat niet. Maar het stelt wel vragen bij het heden en de toekomst van het lezen. In korte tot ultrakorte bespiegelingen gaat een keur aan schrijvers, uiteenlopend van Lev Manovich tot F. Starik, dit onderwerp te lijf. Door helen westerik.

Een boek over een serial killer, daar houd ik helemaal niet van. Ik houd eigenlijk helemaal niet van bloedstollende boeken in het algemeen. Ik zie de noodzaak van spanning wel bij tandartsen en examens, maar de lol? Toch begon ik Santiago Roncagliolo's Red April te lezen. Omdat ik de auteur tegenkwam in Granta's Best of Young Spanish-Language Novelists (zie ook Granta.com) en omdat zijn boek vervolgens de Independent Foreign Fiction Prize gekregen heeft. En ondanks mijn weerstand tegen het genre blijkt Red April een fijn boek. Spannend, maar draaglijk spannend, en hoe vreemd het ook klinkt bij een boek over seriemoord, er valt veel te glimlachen. Door herm pol.

Soms slaat een argeloze vraag als een vuist in je maag die je doet dubbel klappen en je alle adem beneemt. De vraag wie je lievelingsauteur is, is van dat kaliber. In het zwart van de duizeling schieten de namen als sterretjes voorbij: Terborgh, Thomas Mann, Heinrich Heine, Philip Roth, Coetzee, Dickens, Austen… maar de uiteindelijke keuze blijft uit. Nieuwe, andere namen schieten mij te binnen: Proust, Goethe, Benjamin, De Assis. Aan dichters denk ik maar niet, dat wordt te ingewikkeld. Maar het blijft onmogelijk een keuze te maken, de namen vallen uit de lucht, zij zijn zonder context potsierlijk, heterogeen en vooral te koket. Shakespeare, Homerus, Musil… Samen, bedenk ik mij altijd te laat, zijn zij mijn lievelingsauteur, bekent lex ter braak.

N.B. Deze recensie komt uit het archief van Athenaeum.nl, dat sinds september 2009 dagelijks gevuld wordt met recensies, voorpublicaties en nieuws.