Recensieoverzicht

Een vrouw alleen in huis in een klein dorp eind jaren zestig. Buiten is een culturele revolutie in volle gang, maar in deze uithoek van Oostenrijk is daar niets van te merken. De hoofdpersoon van Marlen Haushofers De mansarde heeft zich afgewend van de wereld. Dat de roman, pas onlangs herontdekt, niettemin een succes werd, is dan ook niet te danken aan de feministische lezing van destijds maar aan het thema. Het boek is een artistiek antwoord op de marteling van de eenzaamheid. Door leonhard de paepe.

N.B. Lees ook de voorpublicatie van Wij doden Stella.

Onlangs werd een reusachtige teddybeer van twaalf meter hoogte onthuld op het Staalmanplein in Amsterdam Nieuw West. Een beer met een kussen, alsof hij een plek zoekt om een dutje te doen. Wat kunstenaar Florentijn Hofman ermee wilde zeggen, is niet geheel duidelijk, maar het werd al snel een troetelbeer voor de buurt. Niet veel verder heeft Jeanne van Heeswijk met buurtbewoners een compleet park ontworpen. Het zijn allebei kunstvormen die alleen maar mogelijk zijn in een democratie die ervan afziet haar eigen denkbeelden dwingend op te leggen. De tijd dat een machthebber of nationale held ons vanaf een sokkel minzaam of vervaarlijk in de gaten hield, zijn voorbij. Maar wat moet je dan als ruimdenkend machthebber met je ‘openbare ruimte’? En waarom moet er zo nodig kunst komen? Over dat soort vragen buigt Jeroen Boomgaard zich in zijn essay Wild Park. Het onverwachte als opdracht. Door fabian takx.

In iedere boekwinkel waar ik tijdens mijn vakantie deze zomer in Frankrijk binnenstapte, lag een stapel L’Armée furieuse, prominent in het zicht. Het is de twaalfde roman van Fred Vargas (pseudoniem van Frédérique Audoin-Rouzeau), de best verkopende Franse misdaadauteur van dit moment.
Inspecteur Adamsberg, die ook in andere boeken van Vargas de hoofdrol speelt, wordt geconfronteerd met een vreemd verzoek. Een vrouw is uit Normandië naar Parijs gekomen om hem te waarschuwen voor een aantal aangekondigde moorden. Niet door een seriemoordenaar of dorpsgek, maar door een eeuwenoud verschijnsel: L’Armée furieuse. Door arjen van meijgaard.

Op zoek naar het eten van zijn jeugdvakanties, in een oude kampeerbus: zo reist Rick Stein door Spanje. Dus niet de foams en emulsies van Ferran Adrià, maar de authentieke boerenkeuken, met 'simple but completely satisfying flavours'. In Rick Stein's Spain verzamelt hij honderdveertig fantastische nieuwe recepten, 'inspired by my journey off the beaten track'. Die reis, vanaf Galicië via Baskenland en Catalonië, eindigend in Andalusië, levert negen hoofdstukken op: elke regio, elke keuken één. Plus een tiende, over desserts, en intermezzo's over kazen, kookgereedschap en de voorraadkast met informatie over specialiteiten als bacalao, jerez, pulpo en azafrán. Door debby koudenburg.

Het is 2008. Terwijl buiten de kredietcrisis door de wereld raast zijn de rijken van Wenen het aan hun stand verplicht om gezien te worden in Chez Huwyler, het duurste restaurant van de stad. In de keuken werkt Maravan. Hij is asielzoeker, en met die twee verhaallijnen brengt de bij onze Oosterburen erg populaire Martin Suter in De kok (vertaald door Herman Vinckers) op een slimme manier de uitersten van de westerse samenleving bij elkaar.
Want niemand, zelfs het keukenpersoneel, weet dat de bescheiden Sri Lankaan een wel heel speciale culinaire kennis bezit. Hij kent de eeuwenoude kunsten van de Indiase afroditische keuken die hij als kind van zijn oudtante leerde. En daarmee heeft hij de seksbeluste kapitalistische samenleving toch iets te bieden. Door leonhard de paepe.

In tijdschriften die kunst en taal mengen, voeren beeld en letter meestal een hevige strijd om de aandacht. Afbeeldingen komen lekker groot het beste tot hun recht, letters doen het goed zwart op wit, niet te klein en zonder fratsen. Tekst leidt af van beeld en andersom, de vormgever is scheidsrechter, maar elke gelijkspel ziet er uit als een lauwe compromis.

Het piepjonge Brits-Duitse tijdschrift Teller heeft een manier gevonden recht te doen aan allebei. Gewoonweg door beide even serieus te nemen. Teller brengt verhalen. ‘Stories told in pictures, in words, in both,’ zo leggen de makers uit. Door anna van leeuwen voor hard//hoofd en Athenaeum.

Het geschiedenistijdschrift Historisch Nieuwsblad viert haar twintigjarig bestaan met het dikste nummer totnogtoe. En dat betekent niet uitpakken met iets radicaal anders, maar juist met meer van hetzelfde – en goddank, want bij Historisch Nieuwsblad is dat een zegen. In dit nummer vertellen twintig bekende Nederlandse historici elk een ‘verrassend verhaal’ over de Nederlandse geschiedenis, zoals over Hollandse hufterigheid in de zeventiende eeuw en het uitblijven van de Friese socialistische revolutie. Door joop hopster.

De zin van literatuur. In tegenstelling tot wat de titel doet vermoeden, ligt de focus in Alberto Manguels De kunst van het lezen vooral daarop: ‘Verhalen die we vertellen waarmee we in staat zijn te bevestigen dat we bestaan.’ Die zin, dat nut, is een belangrijke hypothese en vooronderstelling in de essaybundel: van lezen worden wij beter of kunnen we betere mensen worden. Een idealistische stellingname, en niet direct een vernieuwende, maar wel een die door Manguel met een heel frisse vorm van retoriek wordt onderbouwd. Sprookjesachtige auteurs met postmoderne aspecten als Cervantes, Jorge Luis Borges en Lewis Caroll dienen als het voornaamste casusmateriaal van de geboren Argentijnse essayist. Maar aan Bret Easton Ellis heeft hij een broertje dood: dat is net als pornografie of reclamepulp ‘vluchtig, alles tegelijk, zonder tijd of ruimte voor reflectie’. Door bob hopman.

N.B. Zie ook onze voorpublicatie van Manguels roman Alle mensen liegen.

In de tweede helft van de negentiende eeuw hadden de Britse koningin Victoria en haar echtgenoot Albert met veel succes gepoogd zoveel mogelijk huwelijken te laten sluiten tussen hun vele nakomelingen en leden van andere Europese vorstenhuizen. Hun hoop en verwachting was dat deze familiebanden een positief effect zouden hebben op de betrekkingen tussen de verschillende Europese staten, en de kans zouden verkleinen op onderlinge conflicten en oorlogen. Helaas bleek deze verwachting niet uit te komen – integendeel zelfs. The Three Emperors (De ondergang van het oude Europa, de vertaling is van Gerrit Jan Zwier) door Miranda Carter is een fascinerend overzicht van al die vorstelijke familieverhoudingen, die – zo maakt Carter op meedogenloze wijze duidelijk – eerder een negatieve invloed hadden dan een positieve. Door joop hopster.

N.B. dit boek maakt onderdeel uit van de zomerse Penguin-kortingsactie.

De voet- en fietssporen van onze eigen dictator op zakformaat Anton Mussert – daarmee begint Frank van Hoorn zijn Vuil van de reis. Dictatour door Europa. Mussert, u weet wel, de NSB-leider die nederig met zijn boterhammen in vetvrij papier naar zijn werk ging, het onderdrukken en zuiveren van de Nederlandse bevolking naar het voorbeeld van zijn collega Adolf Hitler. Niet iets om trots op te zijn. Van Mussertverering is in Nederland dan ook geen sprake. Gedenktekens zijn er niet, laat staan een standbeeld. Maar in de jaren veertig bezochten zijn bewonderaars Musserts geboortehuis in Werkendam, ontdekt Van Hoorn, die behalve een biografie reisgidsen, kranten en andere bronnen uit die tijd heeft geraadpleegd. Er bestond zowaar een vorm van ‘Mussert-toerisme’. Vermakelijk, maar waar gaat deze dubieuze reis naartoe? Door fabian takx.