Recensieoverzicht

Vorige maand studeerde een flinke nieuwe lichting modeontwerpers af (alleen in Nederland waren het er al 94). En dat staat elk jaar weer garant voor een reut modeshows die stukken experimenteler zijn dan de halfjaarlijkse parades van de grote modehuizen. Van met plakband aan elkaar hangende schoenen tot eierdozen die als hoofddeksel dienen: je vindt het op een eindexamenmodeshow. Het Amsterdam Fashion Institute, de Haagse Academie van Beeldende Kunsten en de Academie van Antwerpen leverden niet alleen kleding af, maar ook een afstudeertijdschrift. En die tijdschriften bleken juist verrassend professioneel. Door nathalie wouters.

Tom Schalken, raadsheer–plaatsvervanger in het Gerechtshof te Amsterdam, is lid van een eetclubje, heeft daarmee een etentje, een diner zoals de president van de rechtbank niet nalaat te benadrukken, met als gast de arabist Hans Jansen, getuige–deskundige in het proces tegen Wilders. Schalken legt tijdens het eten Jansen de uitspraak van het Hof uit, waarin de vervolging van Wilders  wordt gelast. Dat had ie nooit moeten doen... want hij kent Hans Jansen niet. Het geheel wordt een soap waar heel Nederland van meegeniet, dankzij de media die uitgebreid verslag van het proces–Wilders doen. Schalken schrijft hierover een boek en noteert in navolging van T.S. Eliot: ‘The media are so called because they are rarely well done.’ Ik probeer het met droge ogen na te vertellen. Door peter kop.

‘Al 40 jaar houdt de auteur zich bezig met Afrika,’ zo meldt de beschrijving achterop Stephen Ellis’ Het regenseizoen. Dat heeft zijn weerslag – Ellis’ boek lijkt in veel opzichten op het Afrika dat hij beschrijft: boordevol fascinerende historische, sociologische en economische details, maar ongeleid en enigszins chaotisch.
Ellis bekleedt de Desmond Tutu–leerstoel aan de Vrije Universiteit, en is directeur van het Afrikaprogramma van The International Crisis Group. Hij was tevens een van de deskundigen die werden geraadpleegd voor de opzet van het nieuwe ontwikkelingssamenwerking (OS) beleid van het huidige kabinet. In Het regenseizoen zet Ellis op basis van zijn historische kennis en beleidservaring uiteen wat we de komende jaren van Afrika kunnen verwachten. Van de geïnstitutionaliseerde misdaad tot de ongekende opleving van de financiële industrie – Ellis leidt de lezer langs de onderbelichte kanten van een onderbelicht continent. Door misha velthuis.

In de jaren dertig legde het fascistische Italië in razend tempo een onbegaanbaar moerasgebied droog. Malariamuggen werden verdreven, steden als Littoria (tegenwoordig Latina) en Pontinia verrezen, en de landbouwgrond werd verdeeld onder uitgeperste pachtboeren uit Noordoost-Italië. Onder deze ‘kolonisten’ waren ook de ouders van Antonio Pennacchi (1950). De auteur schreef eerder al verschillende non-fictiewerken en artikelen over de fascinerende ontstaansgeschiedenis van dit gebied, en nu ook een roman: Het Mussolinikanaal, vertaald door Mieke Geuzebroek en Pietha de Voogd en bekroond met de Premio Strega 2010. Door karlijn de winter.

N.B. En nu is Het Mussolinikanaal ook nog, samen met Justin Cartwrights Andermans geld (zie de voorpublicatie), zomerboek 2011 bij Athenaeum Boekhandel. De boekverkopers van Athenaeum raden ze u dringend aan.

Jack Luxton zit op bed. Er ligt een geweer achter hem. Een geweer met een beladen geschiedenis, die zich langzaam ontrolt in de nieuwste roman van Graham Swift: Was je maar hier (Wish You Were Here, vertaald door Paul van der Lecq). Jack is van plan het geweer te gebruiken. Hij kan niet anders. Toch? Zijn huwelijk met Ellie staat op springen en zijn broer Tom is dood. En Ellie en Tom zijn de enige mensen in zijn leven die iets voor hem betekenen. Dat wil zeggen, sinds zijn moeder dood is. Door martien versteegh.

Na 1945 ontstond er een volstrekt origineel filosofisch elan in Frankrijk, een filosofie waarin de differentie centraal stond, die achter de grenzen van de zuivere rede kon kijken en de brug tussen leven en denken maken kon. Sindsdien komt de meest principiële politieke filosofie uit Frankrijk. Thans is er een generatie denkers volwassen geworden in precies deze traditie. Tijd voor De nieuwe Franse filosofie.
Vanaf de eerste bladzijden van dat boek, onder redactie van Bram Leven, Aukje van Roden, Marc Schuilenburg en Sjoerd van Tuinen, is duidelijk dat hier iets spannends gebeurt. In een bijzonder goede inleiding situeren de auteurs met vaste hand de denkers in de periode tussen de opstanden van mei 1968 tot de opstanden in de banlieus van 2005. Duidelijk wordt dat tijdens en na mei ‘68 zich een omslag aftekende. Door leonhard de paepe.

Het moet maar meteen gezegd: Zeg haar naam is het gedroomde boek voor in de koffer. Al heb ik het nog niet op de lijstjes zien voorkomen, dit prachtige en perfect afgeronde verhaal heeft alle ingrediënten in zich om de vakantielezer te veroveren. En te betoveren. Het is een liefdesgeschiedenis waar verlies doorgeweven is, en dat het niet goed af zal lopen, is vanaf het begin duidelijk. Maar de spanning over wat er precies is gebeurd toen Francisco Goldman – auteur en hoofdpersoon van deze autobiografische roman – zijn geliefde verloor, wordt tot het laatst in stand gehouden. Door godeke donner.

De eerste zin van deze roman spreekt boekdelen: ‘De knaap was klein, de bergen waren enorm.’ De kleine knaap is kroonprins Henri van Navarra en de enorme bergen vormen de Franse troon: de kleine knaap zal de grote koning Henri IV van Frankrijk worden.
Zo, nu weten we meteen hoe het afloopt. Iets dat we toch al wisten, want deze lekker ouderwetse historische roman vertelt eenvoudigweg een waar gebeurd verhaal, namelijk het levensverhaal van Hendrik de Vierde. Die Hendrik van de Bartolomeüsnacht, de bruiloft die een slachtpartij werd (‘bloedbruiloft’), de Hendrik die later ‘Parijs wel een mis waard vond’ en zich bekeerde om koning van Frankrijk te worden, die meende dat iedere Fransman op zondag een kip in de pan moest hebben, die het Edict van Nantes afkondigde en daarmee de Hugenoten wat leefruimte gaf en de Henri die tenslotte in 1610 het slachtoffer werd van een moordaanslag. Maar dat laatste ligt nog in het verschiet, want deze roman is de eerste van twee delen: dit deel beschrijft, zoals de titel zegt, De jeugd van koning Henri Quatre; het tweede deel (dat hopelijk ook in vertaling zal verschijnen) behandelt zijn ‘Vollendung’. Door pieter hoexum.

Na de val van de Berlijnse Muur en de ineenstorting van de Sovjet-Unie lijkt de communistische droom van een hoorn des overvloeds ver van ons bed. Maar in Red Plenty, nu in vertaling verschenen De rode belofte, geeft Francis Spufford een fantastisch beeld van de hoop die rond 1960 in de Sovjet-Unie leefde: zou de planeconomie het dan toch gaan winnen van de vrije markt? Door joop hopster

In een pessimistisch gestemd essay met als titel ‘Infantiele vijandigheid’ – een pessimisme dat gedeeltelijk voortkomt uit de  bezuinigingen op cultuur – citeert de anonieme auteur (er wordt ondertekend met ‘From the book depository’) het NRC Handelsblad over het slinkende nut van literaire tijdschriften. De functie zou verdampt zijn, want ‘debutanten publiceren meteen een boek’. Hollands Maandblad 6/7 van 2011, waarin het stuk verschijnt, bewijst het tegendeel. Debutanten, bijna-debutanten en pseudo-debutanten sieren dit nummer. Door bob hopman.