Recensieoverzicht

The Guardian haastte zich onlangs een bericht te rectificeren als zou Salman Rushdie hebben beweerd dat TV-series als The Wire, Sopranos en Mad Men in onze tijd de rol van de roman hebben overgenomen. Die terugtrekkende beweging van de krant – al dan niet op verzoek van Rushdie zelf – is terecht, want zoals zo vaak geldt ook hier dat het nieuwe het oude zelden geheel vervangt. Dat ook het genre van het biografisch essay zich voorlopig nog niet laat wegdrukken door de TV, Youtube of de documentaire laat de essaybundel Six Men van Alistair Cooke zien. Door maarten asscher.

N.B. dit boek maakt onderdeel uit van de zomerse Penguin-kortingsactie.

Het vertalen van een roman is een ondergewaardeerde, ondankbare taak. Het vergt een bewonderenswaardige vaardigheid – het kunnen lezen van een vreemde taal – in combinatie met een natuurlijk gevoel voor proza. Toch zijn er maar weinig beroemde vertalers en prijkt hun naam slechts zelden op de voorkant van een boek. Het schijnt ook belabberd te betalen. Ook bij Pygmee (2010) van cultschrijver Chuck Palahniuk staat de naam van de vertaler niet op de omslag. Toch verdient Jos den Bekker, vertaler van Pygmee van Chuck Palahniuk (Fight Club), een pluim op zijn hoed. Door rutger lemm voor hard//hoofd en Athenaeum.

N.B. Palahniuk is literaire hoofdgast op Lowlands. Athenaeum verkoopt zijn boeken, en exclusief ook zijn allernieuwste, Damned, op het festival.

‘Mijn vader stierf slechts enkele weken na mijn geboorte. Mij restte slechts een foto.’ Zulke beginzinnen smaken naar meer. De verteller heeft zijn vader niet gekend, zoveel is zeker, maar ook andersom niet. En waarom of hoe is de vader overleden? Wat weet de ik? Niet veel, als die aangeeft niet meer te hebben dan een foto. En hoe komt hij erachter wat er gebeurd is en wie zijn vader was? Als zijn moeder het hem had kunnen of willen vertellen, dan was de beginzin waarschijnlijk minder dramatisch geweest, dan was het niet als raadsel gepresenteerd. Alain Claude Sulzer laat dan het verhaal van Het verkeerde moment (Zur falschen Zeit, vertaald door Annemarie Vlaming) langzaam beginnen, met een minutieuze beschrijving van de ingelijste foto van de vader. Door arjen van meijgaard.

In 1968 kreeg Hunter Thompson, toen nog een onbekende, beginnende journalist, vijfduizend dollar van uitgeverij Random House met als opdracht om ‘de dood van de Amerikaanse droom’ vast te leggen. Hij besloot de Democratische Conventie te bezoeken die dat jaar in Chicago werd gehouden. Waarom wist hij eigenlijk niet precies, het ging hem er vooral om de sfeer te proeven. Dat was raak! Veertig jaar later krijgt Thompson nog steeds een oprisping van zenuwen als hij eraan terugdenkt. Wat uit Kingdom of Fear - een soort autobiografisch knipselboek uit 2003 - naar voren komt, is dat Hunter Thompson net zo enerverend over zichzelf schrijft als over de talrijke onderwerpen die hij tijdens zijn loopbaan heeft uitgediept: Hell’s Angels, Las Vegas, industriële pornografie, presidentsverkiezingen. Door lodewijk brunt.

N.B. dit boek maakt onderdeel uit van de zomerse Penguin-kortingsactie.

Wij hebben handen. Op de een of andere manier heeft de industriële revolutie ons dit besef ontnomen. Mede door de economische crisis, maar ook door de opkomst van nieuwe ‘digitale ambachten’ als printen in 3D, hebben wij ons eigen scheppingsvermogen recentelijk herontdekt. Breien, haken en vergeten hippy crafts als macramé, ‘quilling’ en zelf kaarsen maken zijn sinds een paar jaar weer helemaal hip ‘n’ happening. Het Amerikaanse Craft Wisdom & Know-How ondersteunt dit fenomeen met alles, maar dan ook echt álles wat je moet weten ‘to stitch, sculpt, bead and build’. Door sara spoelstra.

Athenaeum heeft een filiaal in het Amsterdam Museum. Daar worden, het zal niemand verbazen, vooral boeken over de geschiedenis van Amsterdam verkocht. Die vinden niet alleen hun weg naar de bezoekers, maar ook naar de conservatoren van het museum. In deze rubriek staat iedere maand een boek centraal dat een rol speelt bij een presentatie in het museum. Hoe maak je van een boek een tentoonstelling? Wat is De keuze van de conservator?

Stel, je wil aan een iemand die nieuw is in Amsterdam uitleggen wat er zo bijzonder is aan deze stad. Nu, in 2011 – je komt dus niet weg met de oude verhalen over de sixties of de Grachtengordel. Grote kans dat je uiteindelijk uitkomt bij het getal 178. Dat is het aantal verschillende nationaliteiten waaruit de Amsterdamse bevolking bestaat. In geen stad ter wereld vind je zo'n grote diversiteit. Als Amsterdam ergens uniek in is, dan is het daarin wel. Door laura van hasselt.

Wat de toekomst ook moge brengen, het is duidelijk dat de recente ontwikkelingen in de Arabische wereld een beweging in gang gezet hebben die niet eenvoudig in te dammen is. Er is een nieuwe generatie opgestaan die weigert de vastgeroeste dictatoriale regimes te accepteren. Het valt nog te bezien of er veranderingen kunnen worden afgedwongen die daadwerkelijk tot democratisering en nieuwe verhoudingen in het Midden-Oosten zullen leiden, maar de oude, repressieve orde is hoe dan ook failliet verklaard. Daarbij gaat het niet alleen om de interne, nationale elites die aan het wankelen zijn gebracht, maar ook om de verhoudingen tussen de Arabische landen en het Westen, en, uiteindelijk, Israël. De regionale machtsbalans die sinds de Tweede Wereldoorlog geleidelijk is opgebouwd lijkt te worden afgebroken, hoewel niemand weet wat ervoor in de plaats moet komen. Twee recent verschenen boeken, van Alaa al-Aswany en Alexander Weissink, geven inzicht in de situatie in Egypte. Door richard van leeuwen.

‘When a clock is seen from the side (in profile) it no longer tells the time.’ Die regel van Marcel Duchamp ging vooraf aan K. Schippers’ tweede bundel Een klok en profil uit 1965. Het is een helder motto: de manier waarop je naar iets kijkt, bepaalt de betekenis ervan. Of het nu een klok is, een ruimte, een mens, een gedachte of – uiteindelijk – de werkelijkheid. De poëzie van K. Schippers is voor alles poëzie tegen het gedachteloos kijken, tegen het kijken zonder registreren. En die gedachte spreekt 46 jaar na dato onveranderd uit zijn nieuwe bundel Tellen en wegen. Door marleen louter.

Op de BBC was de afgelopen maand de televieserie Two Greedy Italians te zien waarin de godfather van Italiaanse keuken Antiono Carluccio en chef Gennaro Contaldo op culinair schoolreisje zijn in hun moederland Italië. De twee pensioengerechtigde koks genieten overduidelijk van het leven.
Ze hebben Italië bijna vijftig jaar geleden verlaten en willen met eigen ogen zien en vooral proeven wat er in die tijd is veranderd. Dat is natuurlijk heel veel maar het belangrijkste verschil met vroeger is dat de vrouwen tegenwoordig gewoonweg niet meer koken zoals hun moeders en grootmoeders deden! En ja, die overdrijving werkt. Carluccio en Contaldo zijn grappig. Bij de serie hoort uiteraard een kookboek dat zojuist in het Nederlands verschenen is als Twee gulzige Italianen. In een vakantieaflevering van onze maandelijkse kookboekrecensie vervangt boekverkoper marjolein kelderman Debby Koudenburg.

Genrefictie is populaire fictie en heeft plot nodig om op de schoten van lezers te ploffen. Het hoofdpersonage moet een wensdroom vervullen, de bijpersonages, kleurrijk, zoals bruismeisjes mogen zijn, dienen de hoofdrolspeler in zijn of haar eigenschappen te bevestigen. Genrefictie beantwoordt aan formules, omdat formules van lezen een enkelvoudige daad maken, waardoor het eenvoudig te combineren valt met strand of bed of ander ledig moment. Wie de wereld steeds opnieuw wil ontdekken zal aan populaire fictie weinig plezier beleven.
Inzicht in genre zorgt voor het grootste leesgenot. Wie formules niet doorgrondt heeft genoeg aan die romannetjes op krantenpapier die nog steeds in kiosken te vinden zijn. Maar wie zijn plots en stock-personages kent, waardeert de kleine afwijkingen van de norm het meest. De betere misdaad-, horror-, s.f.-, en thrillerschrijver weet dit en zal altijd milde zijwegen inslaan om het procedé fris te houden. Natuurlijk zijn er ook schrijvers die zich aan de wetten van hun gekozen genre weinig gelegen laten en een bom willen leggen onder conventie en restrictie. Een van die schrijvers is de Amerikaan James Ellroy (1948). gustaaf peek herleest hem ter afsluiting van de Maand van het Spannende Boek.