Recensieoverzicht

Een veelvraat en een duizendpoot is hij. Vertederend timide en tot in het absurde hilarisch. Vanavond komt Stephen Fry het tweede deel van zijn autobiografie, The Fry Chronicles (onlangs vertaald als De Fry Kronieken), aan het Nederlandse publiek presenteren (zijn bezoek aan Amsterdam is te bekijken bij de buren). Via zijn website stephenfry.com kun je z’n blog en tweets volgen – wat ruim 2 miljoen mensen doen – en zo zie je dat terwijl hij in Brazilië de Gay Parade bijwoont, in Engeland het interview dat hij Lady Gaga afnam, verschijnt in de weekendbijlage van de Financial Times. Door godeke donner.

N.B. de Engelse editie van deze autobiografie maakt onderdeel uit van de zomerse Penguin-kortingsactie.

Samuel Pepys, die leefde van 1633 tot 1703, is een ikoon van de Engelsen, meer in het bijzonder van de Engelse literatuur. Dat komt door zijn Diary, dat daarvan een hoogtepunt is. Pepys — spreek uit ‘Peapes’, zoals zijn familienaam van oudsher werd geschreven — hield zijn in levendig Engels geschreven Dagboek bij van 1 januari 1660 tot 31 mei 1669. Pepys klutste historische gebeurtenissen en persoonlijke ervaringen op oorspronkelijke manier door elkaar. Maar Pepys is méér dan een Engelse literator. Hij klom op tot de hoogste regionen van de macht, werd lid van het Navy Board en vervolgens first secretary to the Admiralty.
Claire Tomalin, schrijfster van de biografie van Mary Wollstonecraft, heeft een nuchtere maar levendige biografie van Samuel Pepys geschreven, een perfecte introductie op zijn Diary. Haar biografie is tevens de schets van een tijd die begint bij Cromwell en eindigt in het begin van de achttiende eeuw, de zeventig jaar van het leven van de hoofdpersoon. Door david peeperkorn.

N.B. Samuel Pepys: The Unequalled Self maakt onderdeel uit van de zomerse Penguin-kortingsactie.

Boudien de Vries (1951), studeerde sociale geschiedenis aan de Universiteit Utrecht en is momenteel hoofddocent in datzelfde vak aan de Universiteit van Amsterdam. In haar nieuwste boek, Een stad vol lezers: Leescultuur in Haarlem 1850-1920, kiest zij voor een sociologisch en boekwetenschappelijk onderzoek naar een middelgrote, niet-universitaire stad: Haarlem. Zelf noemt zij de studie ‘stevig geografisch verankerd’, doordat ze zich baseert op zuiver aan de stad en aan het enge tijdperk gebonden cijfermateriaal, als notariële nalatenschappen en catalogi van bibliotheken. De auteur toont zich van begin af aan methodisch gewetensvol, al komen de echt boeiende inzichten vooral verderop in het boek. Door bob hopman

18 mei werd uitgebreid herdacht dat Gustav Mahler honderd jaar geleden overleed. Je zou bijna zeggen: ‘gevierd’. In het geval van Mahler zou dat niet eens zo vreemd zijn, gezien bijvoorbeeld het bekende eerste deel van de tweede symfonie, de zogenaamde 'Todtenfeier' (dodenviering). ‘In dit enorme bouwwerk zoekt Mahler een antwoord op de dood. En hij vindt het ook. Dat klinkt overdreven, om niet te zeggen aanmatigend en pathetisch, maar zo is Mahler nu eenmaal. Voor minder doet hij niet.' Dat schrijft Koen Vergeer in zijn pas verschenen boek Mahler. Wat de muziek mij vertelt. Dit boek van nog geen tweehonderd bladzijden is weliswaar zeer handzaam, zeker in vergelijking met Mahlers nogal 'onhandelbare' muziek, maar Vergeer toont zich bijna net zo hoogmoedig en pathetisch als de componist. Hij vliegt prachtig uit te bocht. Door pieter hoexum

Bernie Gunther is een man van formaat. Voor fans van Philip Kerr, die alweer het zevende boek over hem heeft geschreven, maar ook in de wereld van Field Grey zelf is Bernie iemand die het waard is voor je eigen zaak te recruteren. Als soldaat in de Eerste Wereldoorlog, politieman in het Berlijn van de jaren voorafgaand aan de Tweede, tegenstribbelend medewerker van de SS en gevangene in een Russisch werkkamp is er weinig van de Duitse gescheidenis van de vorige eeuw waar hij geen nuttige informatie over kan verstrekken. Daardoor ook zit hij in Field Grey verstrikt in een naoorlogs web van Amerikaanse, Franse, Britse en Russische spionagediensten. Bernie zelf, zijn stad en zijn land kunnen spartelen wat ze willen, maar controle hebben ze niet meer. Door emmi schumacher

The Group van Mary McCarthy, dat stond bij mijn ouders thuis in de kast en was door het aura van cultboek omgeven. Dik, in het Engels en met de status van een manifest was het vooral afschrikwekkend – het kindergemoed kan de zaken flink opblazen. Bij kennismaking bijna veertig jaar later blijkt het boek inderdaad een onverschrokken meesterwerk, zij het heel anders van inhoud en toon dan ik had verwacht. Misschien heeft de analogie met Sex and the City – Candace Bushnell, de schrijfster van die bestseller, schreef een inleiding bij de nieuwe editie – mijn aanvankelijke ontzag weggenomen, The Group is vele malen intelligenter, veelzijdiger en ontzettend komisch. Door esther wils.

N.B. Vanavond vindt in Spui25 een feestelijk programma plaats rond Mary McCarthy en De groep.

De onlangs opgepakte Servische generaal Ratko Mladic zal naar verwachting voorlopig enige tijd moeten doorbrengen in de Scheveningse gevangenis. Zijn proces bij het Joegoslavië-tribunaal, tegen hem en oud-president Radovan Karadžic van de Servische Republiek, zal de komende jaren weer uitgebreid de aandacht vestigen op de oorlog in het voormalige Joegoslavië. Het oprakelen van de gepleegde oorlogsmisdaden zal voor overlevenden en nabestaanden van slachtoffers geen gemakkelijke zaak zijn. De - toevallig - zojuist verschenen Nederlandstalige editie van Gorazde, van striptekenaar en journalist Joe Sacco (1960), heeft het Joegoslavische conflict als achtergrond, maar spitst zich toe op de gebeurtenissen in het door Serviërs belegerde Gorazde, in de jaren tussen 1993 en 1996. Door martin smit

Of het Poetry International Festival geslaagd is, hangt af van de dichters. Nogal wiedes. Maar wie moet je uitnodigen? De bedoeling van het festival is om het publiek te informeren over ‘wat er wereldwijd in de poëzie gebeurt’. Wordt dit doel beter gediend door Armando, Doina Ioanid of Serheij Zhadan? Poetry International 2011 heeft dichters uit landen als Syrië, Duitsland, Uruguay, de Verenigde Staten, Australië, Groot-Brittannië en Nederland. In de bundel van het festival is per dichter een werkstuk opgenomen, plus een Nederlandse vertaling - voor zover van toepassing. Het veelkleurige gezelschap laat zien dat er in de poëzie van alles gaande is. Het zal desondanks nog niet meevallen om vast te stellen wat dat nou eigenlijk is. Door lodewijk brunt.

Het is crisis. De media lopen over van verontrustende berichten. De economie zou zich op de rand van de afgrond bevinden, alsof de wereld ieder moment kan instorten. Toch gaat het alledaagse leven door. Voor sommigen vrijwel onveranderd; voor anderen breken zware tijden aan. Journaliste Florence Aubenas, die in 2005 nog als correspondente voor Libération in Irak gegijzeld werd, besluit de gevolgen van de crisis voor een groep zwaar getroffenen van binnenuit te ervaren. Ze wordt werkzoekende onder de vele werklozen. Ze stelt zichzelf tot doel een vaste aanstelling te bemachtigen, met een middelbare schooldiploma als enige bagage. In haar boek De bodem van de pan (Le quai de Ouistreham, vertaald door Frans van Zetten) doet ze levendig verslag van haar experiment. Wat leert zij ons over het abstracte begrip ‘crisis’? Door emilie franse.

In de nieuwste roman van de Franstalige Belgische auteur Henry Bauchau (1913), Het blauwe kind, krijgt Psychoanalytica Véronique in een dagcentrum in Parijs de jongen Orion onder haar hoede. Een ontredderd kind dat in de greep is van ‘de demon van Parijs’ die hem dwingt tot agressieve handelingen. De andere kinderen in het dagcentrum lokken zijn woede-uitbarstingen uit waardoor hij stoelen en tafels tegen de muur gooit en deuren intrapt. Véronique zal hem één op één gaan begeleiden, een langdurig proces dat meer dan tien jaar in beslag zal nemen. Door arjen van meijgaard.