Recensieoverzicht

Gedragsbioloog Jonathan Balcombe is een man met een missie. Na een carrière bij de Physicians Committee for Responsible Medicine is hij gaan werken als onafhankelijk consultant en gaan schrijven. Hij wil de conventionele manier waarop men naar dieren kijkt veranderen en staat een ethischer handelswijze voor. In zijn eigen leven betekent dat veganistisch eten en vrijwiligerswerk doen bij een dierenopvangcentrum. Professioneel zet hij zich in voor het plezier van dieren, omdat dit volgens hem een onderbelichte overeenkomst is die wij met dieren hebben. helen westerik leest The Exultant Ark.

Als lid van de Poolse Commissie van Onderzoek naar Duitse Oorlogsmisdaden sprak de schrijfster Zofia Nalkowska (uitgesproken als Naoekofska) vlak na de oorlog honderden getuigen van marteling, deportatie en vernietiging. Bij wijze van bijproduct van het onderzoek schetste ze in 1945 korte literaire portretten van overlevenden in Medaillons. De zeven verse verhalen van individuele getuigen vormen een krachtige verbeelding van de machteloosheid van het individu. Door bert van den assem.

'What is this shit?' Met die woorden begon muziekjournalist Greil Marcus (1945) zijn recensie van de elpee Selfportrait van Bob Dylan (Rolling Stone 23 juli 1970), een plaat met curieuze coverversies, obscure folksongs en rammelende live-opnames, waarover de meningen bij Dylan-volgers nog steeds verdeeld zijn. Het was het eerste serieuze, kritische stuk van Greil Marcus over Bob Dylan, het eerste in een lange reeks recensies, commentaren en essays over Dylan. Bijna allemaal zijn deze verspreide, in diverse tijdschriften verschenen artikelen, nu gebundeld in Bob Dylan by Greil Marcus, Writings 1968-2010. Door martin smit.

N.B. Vandaag, 24 mei, wordt Dylan zeventig.

Terwijl radicale feministen begin twintigste eeuw in Groot-Brittannië streden voor algemeen vrouwenkiesrecht, werd de rijke Amerikaanse importbruid Lady Nancy Astor als eerste vrouwelijke Lagerhuislid verkozen – namens de conservatieve partij, en zonder dat ze campagne voerde voor vrouwenkiesrecht. Ze was een vat vol tegenstrijdigheden op de drempel van een nieuwe tijd. Wat vertelt haar voorbeeld ons over de macht van vrouwen in de Britse politiek? Door joop hopster.

Het korte verhaal zou onverkoopbaar zijn, het zorgenkind van de uitgever en nu ook buitengesloten van mededinging naar een van de forsere literaire prijzen in Nederland. Hoe anders is het gevoel dat de nieuwe, begeerlijke reeks van Penguin oproept! Om het vijftigjarig bestaan van de Penguin Modern Classics te vieren startte het onvermoeibare Britse uitgevershuis dit voorjaar een blijvende nieuwe serie Mini Moderns, met korte verhalen en novellen van de allerbeste schrijvers wereldwijd. De kleine, zeer verzorgde boekjes – formaat paspoort plus 2 cm, zilveren typografisch omslag met flink schrijversportret op de achterkant – wekken grote hebberigheid op, en bewondering voor de slimmerds bij Penguin die verleiden met kwaliteit: het zijn bepaald geen restjes die geserveerd worden. Door esther wils.

Dat de humaniora weer in de belangstelling staan bewees Rens Bods De vergeten wetenschappen. De Belgische cultuur-historicus Jo Tollebeek vergroot nu een klein en bijna vergeten hoofdstuk uit de geschiedenis van de vaderlandse geesteswetenschappen uit. Hij schetst een interessant en tegelijkertijd amusant beeld hoe de filosofische kwestie over het wetenschappelijk gehalte van de menswetenschappen de gemoederen in het laatste kwart van de negentiende eeuw bezighield. Tollebeeks insteek is op het eerste gezicht een anekdotische; de personages van de literatuurhistoricus Jan te Winkel en de literatuurcriticus Willem Bijvanck worden tegenover elkaar gezet als exponenten van de 'objectieve', aan de succesvolle natuurwetenschappen ontleende onderzoeksmethode enerzijds, en de gepassioneerde, esthetische benadering van de literatuur. In de strijd over de vraag welke aanpak het onderzoeksobject het meest recht deed en daarmee het diepst tot het wezen van poëzie en proza zou kunnen doordringen werden harde noten gekraakt. En werd er niet zelden met modder gegooid. Door bart van den bosch.

De onderstaande recensie van Micael Dahléns Nextopia is niet zomaar een stuk tekst. Het is een regelrechte revolutie op het gebied van non-fictieboekbesprekingen. Zoiets als dit heeft u nog nooit gezien. Vergeet dus alle voorgaande recensies, wat hier straks besproken wordt zal u niet snel loslaten. Door misha velthuis.

Paul Feyerabend (1924-1994) is vooral bekend van zijn Against Method uit 1975, waarin hij een anarchistische wetenschapsfilosofie lanceerde. ‘Anything goes,’ was het credo, waarmee hij rebelleerde tegen normatieve theorieën over wat wel en geen wetenschap was, vooral die van Popper. Nu, vijftien jaar na zijn dood, is een serie lezingen gebundeld die hij gaf in de laatste jaren voor zijn dood, onder de titel The Tyranny of Science.
Feyerabend studeerde filosofie en natuurkunde in Wenen, stond in contact met onder andere Wittgenstein, Bohr en Popper, en deze laatste bood hem na zijn afstuderen aan om zijn assistent te worden aan de London School of Economics. Feyerabend besloot anders, naar het schijnt omdat hij stilletjes nog de hoop koesterde op een carrière als operazanger. Het werd toch wetenschapsfilosofie… Door valentijn van dijk.

Eén pagina, één zin. In 'Uitsplitsen', het titelverhaal van Break It Down (1986), de eerste verhalenbundel van Lydia Davis, nu met Almost No Memory (1997) vertaald door Peter Bergsma als Bezoek aan haar man, analyseert een man een romance van tien dagen. Hij maakt de rekening op: hoe zijn de ongeveer duizend dollar die hij die dagen uitgaf verdeeld? Er waren goede momenten en minder goede momenten, tellen ook die mindere momenten mee? daan stoffelsen las in de nieuwe vertaling tientallen ultrakorte en lange verhalen, onthechte, geestige, rijke verhalen, en hij herlas één paginalange zin - om te zien hoe ze dat doet.

N.B. Lydia Davis bezoekt woensdag 18 mei Amsterdam, tijdens een door de SLAA en Hotel van Hassel georganiseerde avond.

Sascha Sperling is achttien jaar. Ik, voor eeuwig is zijn eerste boek. Mes illusions donnent sur la cour luidt de oorspronkelijke titel. Het is de eerste regel van ‘L’alcool’, een lied van Serge Gainsbourg. Maar waar de teksten van Gainsbourg doordesemd zijn van een prettige, melancholische droefheid, is het bij Sascha Sperling ‘l’ennui’, de mateloze verveling die het boek doordrenkt. De oorspronkelijke titel zou je kunnen vertalen als: ‘mijn illusies zien uit op de binnentuin’. En dat zegt iets, over de plek van waaruit  gekeken wordt en over de reikwijdte van die illusies. Door herm pol.

N.B. Zie ook de voorpublicatie in onze Nacht.