Recensieoverzicht

Na de zelfverkozen dood van David Foster Wallace, in 2008, ontdekten zijn weduwe en zijn editor Michael Putsch het onafgemaakte manuscript van The Pale King. ‘Onafgemaakt’, als in: geen enkele aanwijzing over hoe de gevonden korte en langere hoofdstukken op elkaar volgden, in elkaar pasten, ‘no list of scenes, no designated opening or closing point, nothing that could be called a set of directions’. Aan Putsch de taak om zo goed mogelijk al die losse stukjes en stukken tot een geheel te maken. De inleiding die hij schreef en de aantekeningen die Foster Wallace tijdens het schrijven maakte en die als addendum zijn opgenomen, vormen het raamwerk voor een roman waarvan de onafgemaakte status eeuwig zonde is, maar toch niet zo’n groot obstakel is als had gekund. Door emmi schumacher.

Op het moment dat je de titel van de proloog van Manning Marable’s biografie van Malcolm X, Malcolm X. A Life of Reinvention, ziet, ‘Life Beyond the Legend’, realiseer je je met enige schaamte hoe goedgelovig je soms bent. Malcolm X was voor mij zonder enige bijgedachte de man van het meesterlijke boek, The Autobiography of Malcolm X uit 1965. Maar die titel lezend weet je meteen dat dat wat je tot nu toe geloofd hebt, in feite is wat Malcolm X en zijn ghostwriter, Playboy-journalist Alex Haley in de Autobiography van dat leven hadden gemaakt. Door frank ligtvoet.

Waarom Lacan nog lezen, vraagt Steven Z. Levine zich af in zijn studie Lacan Reframed. Al in de inleiding geeft hij het antwoord: 'In order to try to be free!'
Is dit een restje van de inmiddels failliete American Dream, achtergebleven in het DNA van een bejaarde professor? Geenszins. Want het betreft hier niet de vrijheid in de maatschappij maar de vrijheid van de maatschappij. De maatschappij? Nee, nog fundamenteler; het gaat om vrijheid van ‘the verbal meanings of the symbols with which our languages address us and attire us’. En dan ben je inderdaad bij Lacan aan het goede adres. Als er één reden is waarom Freud nog in het collectieve geheugen zit en nog altijd wordt gedoceerd aan de universiteit, dan is dat niet in de laatste tijd de verdienste van Jacques Lacan (1901-1981) die zich zijn leven lang Freudiaan bleef noemen en met schier eindeloze creativiteit en durf de diepten van de menselijke drijfveren doorvorste. Door leonhard de paepe.

N.B. Dit weekend nog zijn de delen uit de 'Reframed'- en 'For Architects'-series met korting te krijgen.

In het sprookje De nieuwe kleren van de keizer komt een jongetje voor dat de door de sluwe kleermakers opgezette vertoning ontmaskert door, heel spontaan en naïef, te roepen: 'Maar... hij heeft helemaal geen kleren aan!' Dat jongetje wordt over het algemeen beschouwd als de held van het verhaal. Maar ik heb het altijd een vervelend ventje gevonden, een wijsneus en een spelbreker. Zo'n soort jongentje toont Hans van den Bergh zich in zijn boekje Doe het niet, Alex! Alle redenen om voorgoed af te zien van het koningschap. Alle 33 hoofdstukjes eindigen met de oproep aan Alex het niet te doen. Na drie geloof je het wel en na nog eens dertig geloof je het juist niet meer, dan denk je eerder: hou nou eens op, Hans! Desondanks mag het boekje niet op het nachtkastje van de kroonprins ontbreken.
Maar voor zijn plezier kan hij, net als wij, beter een vergelijkbaar pas verschenen boekje ter hand nemen: De gekroonde republiek, door Cees Fasseur, die rustig nog eens uitlegt dat Nederland eigenlijk nooit een echt monarchie is geworden maar altijd een 'semirepubliek' is gebleven. Door pieter hoexum.

Van alle onmogelijkheden in het leven heeft de onmogelijke liefde ongetwijfeld tot de meeste inspiratie geleid. Zonder de onmogelijke liefde geen Leiden des jungen Werthers, geen Lolita, geen Wuthering Heights. De literaire Romeo's en Julia's zijn van alle plaatsen en alle tijden, steeds weer even tragisch is hun lot. Lang en gelukkig zullen ze nooit leven. Nog tragischer wordt het wanneer zo'n onmogelijke liefde uit het leven is gegrepen. In Het zusje van de bruid is dat het geval. Het leven in kwestie is dat van de journalist Joris van Casteren; in een bijzonder en onthullend boek schreef hij over zijn relatie met een jonge vrouw, haar onvermijdelijke ondergang, en de liefde die gedoemd was te mislukken. Door anne-martijn van der kaaden.

Met zijn Oorlog met de Salamanders uit 1936 (nu vertaald door Irma Pieper) wordt het werk van de Tsjechische Karel Capek vaak in het rijtje gezet van de sombere toekomstvisioenen uit die tijd, zoals Zamjatins Wij, Huxley’s Brave New World, en 1984 van Orwell. Dat is niet terecht: nergens wordt de ondergang van de mensheid zo rijk gedocumenteerd en smakelijk opgediend als in deze oorlog om de wereldmacht. Door bert van den assem.

Nu de passie net achter de rug is, en de wederopstanding in kerken over de gehele wereld gevierd wordt, nu weer even zichtbaar wordt dat sommige boeken eeuwenlang her- en herlezen worden zonder grote interpretatieveranderingen, en tegelijk vele anderen deze vrije dagen aangrijpen om zich op nieuwe boeken te werpen om maar bij te blijven, nu is het aangenaam dat een Nederlands romancier precies die verhalen van passie en opstandig opnieuw leest. Het evangelie volgens Nicolaas Matsier is een verfrissende inleiding en herneming van de boeken van het Nieuwe Testament. 'Subliem proza,' stelt hij vast, en: 'Goede vraag natuurlijk.' Door daan stoffelsen.

Het is 1918 en de oorlog in Europa is net op tijd afgelopen voor Zelda, een meisje dat op haar zeventiende besluit beroemd te worden, omdat ze gaat trouwen met F. Scott Fitzgerald, een jonge soldaat die vastberaden is de beste schrijver van zijn tijd te worden. Haar leven beschrijft Gilles Leroy in Alabama Song (vertaald door Prescilla van Zoest), met passie, al blijkt al snel dat het turbulente liefdesverhaal over het glamourkoppel in de dop een terugblik is van ruim twintig jaar laten, als Zelda van de ene kliniek naar de andere verhuist om behandeld te worden voor haar depressies. Door arjen van meijgaard.

De wereld draaiend houden. Of, zoals de Engelse titel luidt: How to run the World. Hoeveel ambitie kun je hebben? Parag Khanna (1977) heeft de oplossing. Met meeslepend enthousiasme zet hij in zijn boek uiteen hoe de wereld bestuurd, of ja, draaiend gehouden moet worden. Dit doet hij met een voortreffelijk besef van wat er juist op dit moment in de wereld gebeurt: 'In het Midden-Oosten zijn bedrijfsleven en satellietzenders misschien wel grotere bedreigingen voor de stabiliteit dan radicale islamitische organisaties.' Het boek had op geen beter moment kunnen komen met zijn vurig pleidooi voor regionaal aangestuurde veiligheid. Bovendien bepleit Khanna dat bedrijven hun sociale verantwoordelijkheid moeten nemen. Hij is daar optimistisch over want 'bedrijven zijn veel gevoeliger voor hun reputatie dan regeringen'. Toegegeven, soms zijn de statements erg sweeping, maar hij schetst een helder beeld van ons huidige bestel, met niet te vergeten de rol die de sociale media daarin spelen. Door godeke donner.

Lezen in Elephant Magazine is een verademing. Pas als ik de laatste bladzijde heb omgeslagen begrijp ik waarom: reclame is vrijwel afwezig, afgezien van enkele aankondigingen voor tentoonstellingen, en de vormgeving is relatief rustig – opmerkelijk, voor een tijdschrift dat voor een groot deel op graphic design gericht is. Op de lichtroze cover zien we een illustratie van de Japanse ontwerper Ryohei Yanagihara: ouderwetse stoomboten voor een roze zonsondergang, in een kinderlijke grafische stijl die sterk refereert aan de jaren zestig. Het geeft het blad een bijna retro-achtige uitstraling, die wordt versterkt door de simpele manier waarop het is ingebonden (deed mij denken aan readers op de universiteit) en de strakke layout, zonder veel toeters en bellen. Fijn. Door sanne rispens voor hard//hoofd en Athenaeum.