Recensieoverzicht

Het zijn spannende tijden voor en op het internet. In Tunesië en Egypte waren berichten op sociale media katalysatoren of in ieder geval manieren om de buitenwereld mee te laten kijken bij de recente revoluties. De Wikileaks-onthullingen hebben effect op de manier waarop diplomaten werken. Het laatste internationale nieuws is altijd als eerste online te vinden, met beelden en commentaar. Facebook en Google passen hun privacy-regels aan. Waarom moet er bij al die positieve ontwikkelingen een boek komen met de titel The Offensive Internet: Speech, Privacy and Reputation? Omdat er een schaduwzijde is, en een keur van professoren in de rechten en de filosofie legt in dertien essays vingers op pijnlijke plekken. Door helen westerik.

In Nederland is de Italiaanse ingenieur annex filosoof en schrijver Carlo Emilio Gadda voornamelijk bekend van zijn atypische detective Die gore klerezooi in de Via Merulana (1957, Nederlandse vertaling 2000). Hierin raakt een inspecteur die belast is met het oplossen van een dubbele misdaad in een appartementencomplex in Rome, verstrikt in een onontwarbare kluwen van oorzaken en motieven. Nog meer dan Die gore klerezooi is Gadda's andere hoofdwerk De leerschool van het lijden (La cognizione del dolore, 1970) een geliefd studieobject van academici. Meermaals is deze roman als 'onvertaalbaar' bestempeld. Maar hij is nu voor het eerst integraal ontsloten voor het Nederlandse publiek in de prachtige vertaling van Frans Denissen. Door karlijn de winter.

Het begint met een scheepswrak, en het eindigt met een scheepswrak. In When the Killing’s Done (vertaald als Na de barbarij door Gerda Baardman, Tjadine Stheeman en Onno Voorhoeve), de nieuwe roman van T.C. Boyle, is rampspoed niet alleen het gevolg van natuurlijke krachten, maar ook van menselijke hoogmoed en incompetentie. Van de vaak fatale combinatie van die twee, vooral. Waar mensen hun hoofd er niet meer bij houden, slaat de natuur genadeloos toe. Het is een soort eco-thriller, met als inzet de vraag: is de mensheid nog te redden? Of, nog belangrijker misschien, is het ecosysteem dat we zo hebben verstoord nog wel te redden? Zijn we zo verstrengeld geraakt in onze man made omgeving – ons asfalt, prikkeldraad, supergeavanceerde geweren – dat het onmogelijk is geworden om in harmonie te leven met de natuur om ons heen? Door emmi schumacher.

De eerste keer dat ik de naam Emile Zatopek hoorde was in de eerste klas van de middelbare school. Meester Coudron, onze leraar Frans, vertelde dat hij voor België aan de Olympische Spelen had deelgenomen, aan de 110 meter horden. Hoewel hij niets had gewonnen - zelfs niet de finales had gehaald - zou hij die Olympische dagen in 1952 in Helsinki nooit meer vergeten. De reden: meester Coudron had Emile Zatopek ontmoet. Nou ja, ontmoet, hij had hem een hand gegeven. Wisten wij, 'jeunes élèves', wel dat Emile Zapotek de grootste atleet aller tijden was? Drie gouden medailles had hij dat jaar gewonnen: op de 5000 meter, op de 10.000 meter en op de marathon. Alle wereldrecords van 3000 meter tot 30 km had hij in bezit. Emile Zapotek was de snelste mens ter wereld.
Bij het openen van Jean Echenoz' boek Hardlopen (Courir, in de vertaling van Jan Pieter van de Sterre) realiseerde ik me dat ik meester Coudron meer dan eens een hand heb gegeven. Dat ik dus maar een handdruk verwijderd ben van het grootste loopwonder ooit. Door herm pol.

Als de twintigste eeuw in één emotie te vatten zou zijn, dan is ontnuchtering waarschijnlijk een kandidaat die hoge ogen scoort. De ideeën uit de negentiende beginnen hun uitwerking te krijgen op bredere lagen van de bevolking. Met name het Darwinisme ontneemt aan velen zekerheden die voorheen onproblematisch waren. De onttovering van de wereld, het wegvallen van metafysische waarheden - het is een bekend verhaal. Maar hoe er net onder die bovenlaag van geleerden gereageerd werd, is dat niet.
In The Immortalization Commission: Science and the Strange Quest to Cheat Death legt John Gray een verborgen, maar in de allerhoogste kringen opmerkelijk wijdverbreide praktijk uit de Europese geschiedenis bloot: de zoektocht naar het eeuwige leven. De geschiedenis is echter meer dan fantastische occulte hobby van wat excentriekelingen, het blijkt een symptoom van een veel groter westerse fenomeen: de gedachte aan een eeuwigdurend heil. Door leonhard de paepe.

Sinds het begin van deze eeuw leeft de meerderheid van de wereldbevolking in de stad. Decennialang zijn wereldwijd plannen bedacht en uitgewerkt om het wonen in een stad tot een ultiem genoegen te maken -soms met succes, maar vaak ook blijken idealen in de praktijk anders uit te pakken. Hoe verschillend er door de jaren heen ook gedacht wordt over stedelijk woongenot, één onderwerp komt steeds terug: er moet plaats zijn voor groen in de stad. Een lastige opgave in een steeds drukker bevolkte wereld, waar hele generaties architecten, landschapsdeskundigen, sociaal demografen en filosofen het hoofd over breken.
Precies over dit stadse groen gaat het tijdschrift Club Donny. Een serieus onderwerp dus, dat naar mijn idee makkelijk een behoorlijk taaie, theoretische afdeling in de boekhandel kan innemen. Maar Club Donny brengt het stadse groen op een bijzonder luchtige manier. Door karianne bueno.

Aan de hand van honderd uiteenlopende objecten uit het British Museum keek directeur Neil MacGregor met tal van externe experts naar de geschiedenis van de mensheid in de laatste 2 miljoen jaar. Het leverde eerst een radioserie (bij BBC Radio 4) en vervolgens een boek op: A History of the World in 100 Objects. Een geschiedenis van de mensheid in strikte zin is het natuurlijk niet geworden, maar het laat heel aardig zien wat al die historische overblijfselen (van vuistbijl tot creditcard) ons kunnen leren over ons verleden – en daarnaast is het een fraai vormgegeven boek. Door joop hopster.

Anders dan de titel Fun Home, de autobiografische graphic novel van Alison Bechdel, doet vermoeden is het leven van de jonge Alison bij haar ouders en broertjes thuis helemaal geen lolletje. Er is thuis weinig genegenheid van de ouders voor de kinderen en het contact met haar afstandelijke en autoritaire vader verloopt stroef. Op basis van haar dagboeken uit de jaren zeventig en tachtig, schreef en tekende Bechdel een roman waarin ze haar eigen levensgeschiedenis schetst, parallel aan een zich openbarende familietragedie — en nu is Fun Home bij Uitgeverij Xtra verschenen, in de vertaling van Abel Schoenmaker en Peter Mennen. Door martin smit.

‘Stel dat u niet méér bent dan een voorwendsel om ervoor te zorgen dat mijn geschiedenis ter wereld komt,’ werpt de hoofdpersoon van de roman Nevel (Niebla) Miguel de Unamuno, auteur van datzelfde boek, voor de voeten. Die had hem juist verteld dat hij enkel bestond bij de gratie van zíjn schrijfsels. ‘Was ú niet degene die niet één keer maar verscheidene keren heeft gezegd dat Don Quichot en Sancho niet alleen even echt, maar zelfs echter zijn dan Cervantes?’ En even heeft de schrijver geen repliek. Door martien versteegh.

De titel van The German Genius doet het al vermoeden: de Britse historicus/journalist Peter Watson heeft zich een niet geringe opdracht gesteld. Hij probeert het mysterie van de Duitse genialiteit te ontsluieren. En hij poogt in het verlengde daarvan een derde Renaissance (na die van de twaalfde en de vijfiende eeuw) en een tweede Wetenschappelijke Revolutie (na die van de zeventiende eeuw) aannemelijk te maken. De grote finale, en datgene waar het boek om draait, is de duiding van de kwestie Duitsland in de twintigste eeuw, of preciezer gezegd, Duitsland gedurende die beruchte dertien jaar tussen 1933 en 1945. Hoe kon een volk dat zoveel genieën voortbracht (aan het begin van de twintigste eeuw leverde Duitsland meer Nobelprijswinnaars dan Engeland en de V.S. tezamen) op zo'n verschrikkelijke manier de mist ingaan? Door bart van den bosch.