Recensieoverzicht

In 1992 kreeg striptekenaar Art Spiegelman (1948), redacteur en uitgever van het avantgarde striptijdschrift RAW, de Pulitzerprize voor zijn graphic novel Maus. In de jaren zeventig was hij begonnen zijn vader Vladek Spiegelman te interviewen over diens belevenissen voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vladek en zijn vrouw Anja Zylberberg overleefden het vernietigingskamp Auschwitz–Birkenau. Spiegelman kreeg het idee het verhaal van zijn ouders in de vorm van een stripverhaal te publiceren, in de context van de opkomst van de nazi’s en van de jodenvervolging. Dat werd het in twee delen gepubliceerde Maus: Maus I verscheen in 1986, Maus II in 1991. In Maus tekende Spiegelman joden als muizen en nazi’s als katten.
Tot op de dag van vandaag beheerst Maus het leven van Art Spiegelman. In het onlangs gepubliceerde boek Metamaus legt Spiegelman verantwoording af – onder andere in enkele speciaal voor deze uitgave getekende pagina’s – over zijn werkwijze voor Maus en doet hij ontstaansgeschiedenis en achtergronden van het verhaal gedetailleerd uit de doeken. Door martin smit.

Zijn historische romans ooit dun? De meesten zijn vuistdik en staan bol van spannende personages, koninklijke intriges, bloederige afrekeningen, uitgebreide familiestambomen. The Buddha in the Attic ziet er niet uit als een historische roman, maar is het wel. Maar dan een kleine, eenvoudige, korte maar krachtige, 129 pagina’s tellende roman met een unieke kijk op de geschiedenis in kwestie.
Julie Otsuka’s onderwerp is het lot van een groep van zogenaamde ‘picture brides’, die begin twintigste eeuw vanuit Japan naar San Francisco varen om daar met een man te trouwen die ze alleen van foto’s kennen. Ze hopen op een beter leven, maar worden al snel geconfronteerd met de realiteit. Ten eerste zijn veel mannen niet helemaal eerlijk geweest in hun foto’s en brieven, en ten tweede zijn de vrouwen binnen de kortste keren landarbeider, boerin, of dienstmeid voor rijke, blanke Amerikanen. Door emmi schumacher.

The Great Sea: alweer een geschiedenis van de Middellandse Zee (zo heet de Nederlandse vertaling van de hand van Margreet de Boer en Herman Feddema dan ook). Maar ditmaal ‘a human history’, door David Abulafia, die zich stevig afzet tegen Fernand Braudel, en iets anders centraal stelt: de mens, menselijk handelen en handel. En die tijdens deze chronologische vertelling overal verrassende verbanden ziet en etymologische, culinaire en andere weetjes vermeldt – met bijna hoorbaar plezier. Tegelijkertijd treurt hij om de verloren eenheid van het Middellandse Zeegebied. Maar waarom? Door joop hopster.

De vraag is niet: bent u rood of groen. De vraag is: bent u links of rechts. Ik bedoel natuurlijk: leest u het origineel op de linkerpagina? Of het aftreksel op rechts? Maar misschien is de vraag wel: wat doet het er allemaal toe. Zelf ben ik rechts. Maar een korte periode in mijn leven was ik links. Dat was tijdens mijn studententijd, toen ik in Leiden klassieke talen deed. Ik was jong en balsturig. Ik had geen zin om braaf te leren. Dus ik meed zoveel mogelijk de vertaalarbeid. In mijn dialoog met de doden had ik Loeb als tolk en toeverlaat. Moest ik tentamen afleggen over, zeg, Propertius, dan speurde ik in de vertaling naar opvallende trefwoorden. Alleen die trefwoorden zocht ik op in het origineel. Dat waren mijn trigger words, mijn verbindingsofficiertjes met de brontekst. Las ik op tentamen de werkwoordsvorm rumpantur, dan kon ik zo de rest oplepelen: 'Here she will stay! Here she is pledged to remain! Let envy burst! I have won: she could not resist my ceaseless prayers.'Enzovoorts. Door arjen van veelen.

N.B. deze recensie is een bewerking van Van Veelens bijdrage aan de viering van honderd jaar Loeb op 12 januari. Alle delen van de Loeb Classical zijn tijdelijk in prijs verlaagd tot € 18,95.

Mag politieke welsprekendheid worden beschouwd als een vorm van literatuur? In een tijdsgewricht dat, althans in Nederland, getekend wordt door hoogst onbeduidende sprekers als Jan Peter Balkenende, Agnes Kant en Geert Wilders, is het moeilijk voorstelbaar dat een politicus een reeks redevoeringen over actuele problematiek opzet en publiceert als literair monument in de traditie van grote en veelgelezen voorgangers. Kant is niet de nieuwe Troelstra of Domela Nieuwenhuis, en mocht ze subtiel naar deze kanonnen verwijzen, dan zou niemand weten over wie ze het heeft. Anders dan in Amerika, waar de beslissende redevoeringen van presidenten uit het verleden in het collectief geheugen gekoesterd worden, bestaat er bij ons geen retorische traditie van betekenis. Door piet gerbrandy.

N.B. Deze recensie werd voor het eerst in februari 2010 gepubliceerd. Vanaf 12 januari 2012 worden alle delen van de Loeb Classical tijdelijk in prijs verlaagd tot € 18,95.

De geschiedenis wordt achterstevoren opgetekend. Pas als gebeurtenissen zijn verstreken en hun gevolgen zichtbaar worden, begint de zoektocht naar de oorsprong. De parlementaire geschiedschrijving vormt op die regel geen uitzondering: toen de regels van het democratische politieke spel grofweg waren uitgekristalliseerd, werd teruggekeken naar de grondwet van 1848 waarin deze regels feitelijk al zouden zijn neergeschreven. Daaruit ontstond het beeld van koning Willem III en een reeks politici die, de grondwet ten spijt, weigerden zich aan de parlementaire regels te houden die Thorbecke hen had voorgeschreven. In het spoor van historici als Jouke Turpijn en Henk te Velde, die dit vertekende beeld al eerder bestreden, schetst Diederick Slijkerman de ontstaansgeschiedenis van de Nederlandse democratie in de negentiende eeuw in Het geheim van de ministeriële verantwoordelijkheid. Door bram mellink.

Een topambtenaar kijkt terug. ‘That year of my training in the service is long past. I have been now in senior positions, mostly in the capital. I have been transferred from one ministry to another, have dealt with finance, with law and order, with agriculture, with mines and minerales, with health care and education ... you could call it a long and rewarding career of service. I might even say my father took some pride in it.’
Maar als jonge, onervaren ambtenaar maakte de bureaucraat iets mee waarvoor hij zich nog altijd schaamt. ‘What is that saying about ships passing in the night? Is there a landlocked version of it - caravans passing in the desert, or elephants in the forest?’ piekert hij. Hij is de hoofdpersoon in Anita Desai’s novelle The Museum of Final Journeys, te vinden in The Artist of Disappearance, samen met twee andere novellen. Door lodewijk brunt.

Zelden krijg je de kans om mee te luisteren in een persoonlijk gesprek tussen twee invloedrijke historici. Het is niet meer nodig om je daarvoor te verstoppen achter de koffieautomaat van de geschiedenisfaculteit van Cambridge. Denken over de twintigste eeuw (Thinking the Twentieth Century, vertaald door Wybrand Scheffer) geeft een inkijk in de gedachtewisseling tussen de befaamde historicus Tony Judt en zijn collega Timothy Snyder. Samen dalen ze af in de krochten van de twintigste-eeuwse ideeëngeschiedenis, en wat ze daar vinden is niet alleen inspirerend — hun opmerkingen bieden meer dan genoeg denk- en leesstof — maar ook aanstekelijk relevant over actuele misstanden in Westerse politieke economie. Door misha velthuis.

Ergens op de Oostzee is kapitein Freytag bezig met zijn laatste veertien dagen dienst op dat lichtschip. Het is een man met knoestige vingers en kromme benen, een man met waterige ogen en een half opgerookte sigaret in zijn mond. Een sigaret die je nog met een c schrijft. Negen jaar lang heeft hij met zijn schip als baken gediend voor de scheepvaart, ze met zijn rondzwiepende licht gewezen op gevaar zodat ze veilig de haven konden binnenlopen. De mijnen uit de oorlog zijn geruimd, het schip wijst de weg. Ze vaart en toch ook weer niet. Altijd ligt ze aan de ketting, altijd is ze paraat. De lichten van het schip bewegen, zijzelf niet. Siegfried Lenz schetst een ouderwets leven aan boord, in Het lichtschip (Das Feuerschiff, vertaald uit het Duits door Jan Hardenberg en herzien door Frank Schuitemaker). Door herm pol.

Stel u voor: het is het jaar 2033. Ter gelegenheid van de vijftigste sterfdag van Wim Kan verschijnt het boek Humor in de Lage Landen. De samenstellers hebben hun uiterste best gedaan teksten van cabaretiers te verzamelen en van commentaar te voorzien, maar de bezuinigingen die Nederland hebben getroffen in de eerste decennia van de éénentwintigste eeuw en die tot sluiting van veel bibliotheken hebben geleid, hebben hun werk bijna onmogelijk gemaakt. Van Wim Kan is genoeg over, maar wat te denken van Paul van Vliet en Frans Halsema? Een paar fragmenten van hun werk waren nog te vinden, maar slechts op een verzamelalbum uit de jaren ‘90. Welk beeld van de Nederlandse humor zal het boek ons geven? remco regtuit las Fragments of Old Comedy, in drie delen Loeb Classical Library.

N.B. vanaf 12 januari zijn alle delen van de Loeb Classical tijdelijk in prijs verlaagd tot € 18,95.