Recensieoverzicht

‘It’s very tough to act like a normal family of three when you are four,’ zei Josh Greenfeld in 1978, in een interview voor 60 Minutes. Onder die drie leden van zijn gezin verstond hij zichzelf, zijn vrouw en hun zoon Karl; met de vierde bedoelde hij Noah, zijn zwaar autistische jongste zoon. Boy Alone is het verslag van Karl Greenfeld, journalist, over hoe het autisme van zijn broertje zijn leven gevormd heeft. Na de drie succesvolle boeken die zijn vader aan zijn zoon wijdde — waarvan de eerste, A Child Called Noah, uit 1972, de bekendste is — en de romans over Noah die van zijn moeder een beroemdheid maakten in haar thuisland Japan, is het nu dus de beurt aan de broer. Het is niet zo gek dat Noah het werk van deze schrijversfamilie beheerst, gezien de mate waarin hij ook hun gezinsleven domineert. Boy Alone is doortrokken van de dynamiek tussen twee krachten: die van de normale familie, en die van de uitzonderlijke omstandigheden waar de familie in verkeert. Door emmi schumacher.

Wijs maar soms ook oubollig, meeslepend maar deels ook saai of melodramatisch, van universele betekenis maar ook duidelijk gedateerd, fascinerend maar uiteindelijk onbevredigend, zo tegenstrijdig is de leeservaring van Affiniteiten, de roman van Goethe uit 1809 die het vrije huwelijk bezingt maar ook onthouding verheerlijkt, en onlangs verscheen in een goede, consistente vertaling maar zonder historische inleiding, schrijft esther wils.

Voor Nederlandse literatuurkenners geldt Ian McEwans Saturday (2005, tijdelijk voor slechts € 9,95) als een van de belangrijkste boeken van de eenentwintigste eeuw. Op de Top 21 die De Groene Amsterdammer met de hulp van schrijvers, critici, uitgevers en academici onlangs samenstelde, eindigde deze roman op de derde plaats. Alles hierin speelt zich af op een enkele dag, een grauwe Londense februaridag in 2003. Juist door dat korte tijdsbestek vangt dit boek precies de dilemma’s waarmee de mens van de jaren nul worstelt. Door karlijn de winter.

Pabu had goddelijke trekken, de aangewezen figuur om boeven te verslaan. Zijn strijd tegen de slechterik Mirza Khan Patan, die plunderend door het land trok en de eer van eenvoudige dorpsvrouwen bedreigde, was heroïsch. Maar de climax van zijn heldenbestaan was de overwinning op de tienkoppige Ravan, de duivelse koning van Lanka; als overwinningspremie stal Pabu een grote kudde kamelen van de verslagen koning, een geschikt huwelijksgeschenk voor zijn favoriete nicht. Het levensverhaal van Pabu speelt zich af in de woestijnen van de Indiase deelstaat Rajasthan en is vastgelegd in een episch gedicht van minstens zeshonderd jaar oud. Vandaag de dag wordt het nog steeds verteld - in een draagbaar tempeltje dat door de vertellers van hot naar her wordt gesjouwd. Schrijver, journalist, historicus William Dalrymple stuitte erop in zijn zoektocht naar religie in het hedendaagse India, Nine Lives, een belangwekkend, soms ook ontroerend boek. Door lodewijk brunt.

Reisliteratuur is een problematisch genre, het is een soort contradictio in terminis: het is enerzijds literatuur en dus verbeelding, fantasie, verzinsel… kortom ‘verdichting’, maar anderzijds is reizen, als het goed is, een confrontatie met de waarheid, met de feiten en zou het dus vooroordelen moeten ontkrachten of in elk geval nuanceren. Een goed reisboek doet dus twee tegenstrijdige dingen, het ontkracht én creëert vooroordelen. Hans van der Heijdes boek Istanbul. Naar de stad van weemoed voldoet aan beide (tegenstrijdige) eisen en is daarom een goed reisboek. Door pieter hoexum.

Sprekers van het Tlingit denken de toekomst van hun kinderen te verbeteren door niet langer in hun oorspronkelijke Indiaanse taal met hen te spreken. Op die manier maken ze een einde aan de eeuwenoude cultuur van hun voorouders in het voordeel van een economisch en sociaal hoger aangeschreven taal, het Engels. Claude Hagège beschrijft in On the Death and Life of Languages vele voorbeelden van taaldood, door natuurgeweld, politieke oppressie of zelfs genocide, maar niets lijkt zinlozer dan sprekers die schijnbaar zonder externe reden hun eigen taal opgeven. Door sophie ter schure.

‘De biografie is een aangenaam maar bespottelijk genre dat zich moeilijk laat afgrenzen,’ zo parafraseert Joke Linders Sem Dresden in een van haar bijdragen aan het jubilerende Biografie Bulletin. Het onderzoek naar die grenzen houdt het tijdschrift nu al twintig jaar vol, en het feestnummer toont de veelzijdigheid van die onderneming. Door esther wils.

De massale belangstelling voor succesauteurs kan de literatuur alleen maar ten goede komen - of is dat een misverstand? Net als Niccolò Ammaniti zelf is de hoofdpersoon van zijn nieuwste roman een gevierd schrijver die kan bogen op minstens evenveel media-aandacht. Deze Fabrizio Ciba, begin veertig, schreef de bestseller Het hol van de leeuw. Zijn meeslepende en intrigerende vertelwijze lokken bij iedereen bewondering uit. Maar zijn schrijverschap lijdt onder zijn populaire imago. Ciba’s geval lijkt zelfs te suggereren dat we moeten vrezen voor de toekomst van de literatuur in zijn geheel. Door karlijn de winter.

Een evoluerend oeuvre ten spijt, heeft Ian McEwan zich sinds zijn eerste publicatie in de jaren '70 het imago van een door perversiteit geobsedeerde schrijver op de hals gehaald. En wat sappig is beklijft. The Comfort of Strangers (1981) is een duidelijke spruit uit deze eerste periode van McEwan: sexueel geweld, sadisme en masochisme werpen vragen op over de menselijke drijfveren. Het is vooral de ondoorgrondelijkheid van dat laatste, verder versterkt door de afstandelijke, bijna onverschillige beschrijving, die een fascinerende en uiterst ongemakkelijk novelle opleveren. Door pieter wybenga.

On the Spartacus Road. A Spectacular Journey through Ancient Italy gaat amper over Spartacus of de tocht van zijn slavenleger (73-71 voor Christus). Het is ook als reisverhaal niet erg spectaculair. Het gaat over Ancient Italy en Peter Stothards favoriete klassieke auteurs, en ook over het hedendaagse Italië, Stothards gevecht tegen kanker, journalistiek, toeristen, de film Spartacus met Kirk Douglas en herinneringen aan zijn klassieke opleiding. Spartacus fungeert als een dunne rode draad, die Stothard vooral lijkt te gebruiken om iets te hebben om van af te kunnen wijken. Het levert een boek op dat zowel rommelig is als verrassend rijk. Door joop hopster.