Recensieoverzicht

Er zijn ook lichtpuntjes. Op de valreep nog een filosofieboek dat wel het mooiste en spannendste van het jaar 2011 moet zijn: The Horizon. A History of Our Infinite Longing. De horizon is een altijd actueel thema, getuige bijvoorbeeld de tentoonstelling 'Mapping the horizon' in upstream gallery. Hans den Hartog Jager schreef over die tentoonstelling: 'Geen mooier thema in de kunstgeschiedenis dan de horizon: die kaarsrechte lijn aan de einder, symbool voor zowel verlangen en weidse verten, als voor eeuwige onbereikbaarheid. Door die combinatie van dominante aanwezigheid en ongrijpbaarheid groeide de horizon uit tot een van de bekendste onderwerpen in de Nederlandse schilderkunst.' Dat de tentoonstelling voornamelijk conceptuele kunstwerken bevat is volgens Den Hartog Jager geen probleem, want 'die horizon in je hoofd, daar gaat het natuurlijk om.' En daar draait het om ook in dit boek. Door pieter hoexum.

N.B. Maleuvres boek heeft het komende nummer van De Gids geïnspireerd (met als thema 'De horizon'); een hoofdstuk uit The Horizon staat er in vertaling in, Pieter Hoexum leverde ook een bijdrage. Presentatie op 16 december, bij Athenaeum.

Hoe leuk kan een boek over een in hexameters dichtende filosoof als Lucretius zijn? Laat dat maar over aan Stephen Greenblatt, hoogleraar humaniora aan Harvard en auteur van onder andere de Shakespeare-biografie Will in the World. Hij begint al spannend, midden in de actie. Als student tikte hij een exemplaar van De rerum natura (De natuur van de dingen) voor 10 cent op de kop. Zo begon zijn interesse voor de Romeinse filosoof, want hoe was de tweeduizend jaar oude tekst aan ons overgeleverd? En waarom bleef het tot die datum nagenoeg onbekend? The Swerve is het verslag van Greenblatts aanstekelijke zoektocht. Hij won er dit jaar de National Book Award voor non-fictie mee. Door godeke donner.

De vertaling van C van Tom McCarthy (zie ook de voorpublicatie) is een van de beste boeken van 2011. We hernemen Emmi Schumachers recensie.

Voor de Britse schrijver Tom McCarthy, wiens derde roman, C, in 2010 de shortlist van de Man Booker Prize haalde, lijkt een roman zowel een manier om natuurkundige en filosofische verschijnselen te onderzoeken als om een verhaal te vertellen. Zijn debuutroman, Remainder, ging bijvoorbeeld over een jonge man die geobsedeerd is door tijd: door gebeurtenissen steeds weer na te spelen probeert hij de tijd stil te zetten, te bevriezen en te controleren. De hoofdpersoon van C, Serge Carrefax, is ook een opgroeiende jongen, maar zijn obsessie is er een met elektriciteit, met trillingen en vibraties, met patronen die alleen hoorbaar zijn als je de hele nacht radiofrequenties afloopt, of als je in een gevechtsvliegtuig hoog in de lucht het slagveld overziet. Door emmi schumacher.

Wie denkt dat Dutch design alleen gerepresenteerd wordt door de Nederlandse meubelontwerpers die in het voorjaar op de Salone del Mobile staan, heeft het mis. Heel erg mis zelfs, als we op de voorbeelden in het Dutch Design Jaarboek 2011 kunnen afgaan. Het begrip wordt opgerekt: ook reclamemakers, spelontwikkelaars, landschapsarchitecten en modeontwerpers maken Dutch Design. Dat is maar goed ook, want juist die projecten zijn interessant en tonen de veelzijdigheid van de Nederlandse creatieve sector. In tegenstelling tot wat de titel doet geloven vormt het boek niet zozeer een terugblik. Eerder een voorproefje van wat ons nog te wachten staat. Zeker, het geeft met alle projecten en producten van afgelopen jaar een indruk van de stand van zaken van de Nederlandse ontwerpwereld, maar toont tegelijkertijd meer dan een glimp van de toekomst. En die ziet er helemaal niet zo slecht uit. Door joris nielander.

Het boek dat Carolyn Steel schreef over ‘Hoe voedsel ons leven vormt’, heette niet voor niets De hongerige stad. Het gaat namelijk over de problemen met betrekking tot voedsel die met verstedelijking gepaard gaan: overproductie, uitputting van de landbouwgrond, milieuvervuiling, smetvrees van stedelingen, enzovoorts. Toch kun je het boek gerust optimistisch noemen, althans goedgehumeurd. We kunnen de problemen volgens Steel het beste aanpakken door weer aandacht aan eten gaan besteden. We moeten volgens Steel vooral gaan praten met de leveranciers van ons voedsel, de bakker, groenteboer en de slager. Vanuit dezelfde zorgen en met hetzelfde goede humeur is Jan-Hendrik Bakker op pad gegaan en heeft hij praatjes aangeknoopt met allerlei mensen, voornamelijk ‘stedelingen’, die op de een of andere manier met grond te maken – de titel van zijn boek. Door pieter hoexum.

‘Is er een grotere ramp denkbaar, dan dat edele mannen, omdat zij een afwijkende mening hebben en niet kunnen liegen, als boosdoeners worden verbannen? Wat is er verderfelijker dan dat mensen als vijanden van de staat worden beschouwd en ter dood gebracht om geen andere misdaad dan vrij te denken.’ Dat schreef de Amsterdamse filosoof Baruch (of Benedictus) de Spinoza (1632-1677) in zijn Theologisch-politiek traktaat (1673). Dit is niet alleen een sleutelpassage in leven en werk van Spinoza, maar het is ook de essentie in De lens van Spinoza van Jaron Beekes, het in stripvorm vervatte leven van Spinoza. Door martin smit.

Hoe jaag je ongewenste patiënten een instelling uit? Door de verwarming onklaar te maken. En hoe bewijs je jouw liefde aan de vrouw van je dromen? Door een kraai uit de lucht te grijpen. De personages in De wanden van Oeverhorst zijn alles behalve aangepast, maar misschien juist daardoor ontzettend menselijk. De wanden van Oeverhorst is de tweede roman van D. Hooijer (1939). Eerder bracht zij drie verhalenbundels uit. Waar haar romandebuut Catwalk (voorpublicatie) door de korte hoofdstukken en fragmentarische verteltrant nog aanschurkte tegen de korte vorm van eerder, heeft Hooijer met haar nieuwste roman een afgerond geheel neergezet. Door roos van rijswijk.

Burgermeester was al een tijd een favoriet adresje van me (fastfood maar dan lekker!) en nu hebben ze nog een kookboek uitgegeven ook. Maar liefst 49 verschillende hamburgers staan er in, voor ieder wat wils: vlees, vis, wild, vegetarisch en gevogelte. De recepten zijn duidelijk beschreven en mooi gefotografeerd en er is een korte maar goede uitleg over de producten die gebruikt worden, want 'de basis is simpel. Je hebt gewoon de beste ingrediënten nodig.' Door debby koudenburg.

‘Zijn vrouw is jong en klein, naar het mij voorkomt uit een eenvoudig milieu,’ schreef de 37-jarige parlementariër Marga Klompé in een brief over haar KVP-fractiegenoot J.J. Fens. Zijn interieur was ‘een beetje burgerlijk. Wel hier en daar een paar mooie oude stukken, maar teveel en te druk en te weinig goede allure. Het klinkt allemaal erg onaardig, [...] maar ik vind het toch nodig dat je deze indruk even hoort’. In juli 1950 nam haar fractievoorzitter Carl Romme de brief in ontvangst. Het geroddel, de achterklap en het misprijzen die daaruit spraken, weerspiegelden karaktertrekken die de markante katholieke politica Marga Klompé niet graag publiekelijk liet zien. Vijfentwintig jaar na haar dood tekende biograaf Gerard Mostert het levensverhaal van Nederlands eerste vrouwelijke minister op. Door bram mellink.

Little White Lies is een onafhankelijk filmtijdschrift, zorgvuldig vormgegeven en gedrukt op stevig papier in handzaam formaat. Het Engelse blad werkt volgens een vaste opzet: één film bepaalt het thema waar het grootste deel van de inhoud op wordt gebaseerd – van de layout en de illustraties tot het onderwerp van artikelen en interviews.
Nummer 38 draait om Another Earth (IMDB), het langspeeldebuut van regisseur Mike Cahill. In deze sciencefictionfilm maakt protagonist Rhoda Williams zich schuldig aan een auto-ongeluk op dezelfde dag dat er een planeet wordt ontdekt die precies lijkt op de aarde. Jaren later ziet Rhoda in Earth 2, zoals de planeet komt te heten, een mogelijke uitweg van haar schuldgevoel. Door kelli van der waals.