Recensieoverzicht

Energie: een interessanter thema om de globale politieke economie mee te bespreken kan ik me nauwelijks voorstellen. Grote ontwikkelingen in de energiesector, zoals de strijd om pijpleidingen in de Kaukasus, of de controverse rond biobrandstoffen in de VS lijken misschien ver van ons bed, maar ze staan aan de basis van een lange keten van oorzaak en gevolg die wel degelijk eindigt bij het leeslampje boven je hoofdkussen. Juist omdat ons dagelijks leven zo sterk afhangt van de energiesector is het een toneel van grote tragediën en onwaarschijnlijke triomfen. Daniel Yergin opent in The Quest de gordijnen, maar laat helaas niet alles zien. Vooral de schemerige hoekjes van het toneel blijven onbelicht. Door misha velthuis.

Herinneringen zijn zelden chronologisch. Alles loopt door elkaar: je associeert, van het een kom je op het ander en dan weer terug op het een. Voor jezelf kan het logisch en begrijpelijk zijn, maar voor de toehoorder moet er een lijn in zitten. En die lijn weet David Foenkinos in Les Souvenirs prachtig strak te spannen. Hij hangt er allerhande gebeurtenissen aan die hij soms alleen aanstipt, soms ook gedetailleerd beschrijft, zoals als hij de mensen observeert in het bejaardentehuis waar zijn oma gaat wonen na het overlijden van haar man. Door arjen van meijgaard.

De laatste ontwikkelingen in het denken van de Franse filosoof Michel Foucault (1926-1984) zijn in mysterie gehuld. De moed tot waarheid, een bundeling van de colleges die Foucault van 1983 tot vlak voor zijn dood in 1984 gaf, biedt ons inzicht in het late werk van deze denker. In dit goed leesbare boek krijgt de lezer een inkijkje in diens laatste filosofische krachtinspanningen voor hij stierf aan de gevolgen van aids. Door leonhard de paepe.

Undergroundstrips tekent de Amerikaanse striptekenaar en illustrator Robert Crumb (1943) allang niet meer. Met het ingaan van de jaren tachtig verdween dit in de jaren zestig opgekomen en in de jaren zeventig florerende fenomeen. Robert Crumb, ooit in de jaren zestig begonnen als tekenaar van wenskaarten, is bedenker van stripfiguren als Fritz the Cat, Mr. Natural en Devil Girl. Enkele jaren geleden baarde hij opzien met zijn getekende versie van het oude testament, Het boek Genesis, getekend door R. Crumb. Tijdens zijn lange tekencarrière maakte hij tientallen elpeehoezen, cd-hoesjes en -boekjes, platenlabels en illustraties van honderden old-time musicians. Dat werk is nu gebundeld in R. Crumb: The Complete Record Cover Collection. Door martin smit.

'Like most girls, her imagination carried her just as far as the altar and no further', schrijft Margaret Mitchell in Gone with the Wind over haar heldin Scarlett. In The Marriage Plot (vertaald als Huwelijk door Jan de Nijs & Gerda Baardman) zijn het juist de jongens die naar het huwelijk grijpen als een oplossing voor alle problemen, een ultieme lotsbestemming, zonder na te denken over wat een huwelijk eigenlijk inhoudt. Hier is het een meisje dat twijfelt – en dat maakt het er niet makkelijker op. Door emmi schumacher.

N.B. Eugenides bezoekt Amsterdam 15 december.

Bent u van plan een non-fictiebestseller te schrijven? Stort u zich dan op de grote mannen (eventueel ook vrouwen) en tirannen, de twee wereldoorlogen en thema’s die wij met onze contemporaine bril op interessant vinden, zoals het Midden-Oosten en de energievoorziening. Boeken die dit soort thema’s behandelen, voeren steevast de ranglijsten aan. In zijn nieuwe boek Vanished Kingdoms breekt de bekende Britse historicus Norman Davies echter een lans voor een andere geschiedenis, die van de verliezers, 'those historians tend to forget'. Door liesbeth van de grift.

In oktober 1940 ondertekenen de leden van Nederlands hoogste rechtscollege, de Hoge Raad, zonder protest de ariërverklaring, met één uitzondering, namelijk van de joodse president Lodewijk E. Visser. De raadsheer en vroegere Minister van Justitie J. Donner vult de verklaring 'onder reserve' in en wel in bewoordingen die alleen een jurist kan verzinnen: 'Het geven van deze inlichting mag allerminst worden opgevat als medewerking aan de maatregelen, met het oog waarop de inlichting mocht worden gevraagd.' Per 23 november 1940 schorst de Duitse bezetter negen joodse rechters, waaronder Visser, en achttien joodse rechters-plaatsvervanger in de uitoefening van hun functie. Op 1 maart 1941 zijn de geschorsten ontslagen. Als de Hoge Raad al met betrekking tot de ariërverklaring een krachtig NEE had laten horen, zou dit wellicht het aantal weigeraars in den lande aanzienlijk hebben vergroot en zou het de jodenvervolging wellicht hebben bemoeilijkt. De Hoge Raad verkoos dit niet te doen. Dat blijkt nu uit Corjo Jansen en Derk Venema, De Hoge Raad en de Tweede Wereldoorlog. Door peter c. kop.

De Amsterdamse Wibautstraat is de lelijkste straat van de wereld. Wie daar een goed woord voor over heeft, moet lef hebben. In Terug naar de stad neemt Jos Gadet de handschoen op. Hij fietst iedere dag door de Wibautstraat op weg naar zijn werk bij de Dienst Ruimtelijke Ordening en hij geniet met volle teugen. De straat doet hem denken aan Amerikaanse steden, zegt hij, bovendien ben je er snel doorheen. Een straat met mogelijkheden. 'Je kunt er alle kanten mee op omdat de bebouwing uiterst flexibel is en gemakkelijk te transformeren.' Ja, het staat er echt! Uiterst curieus voor een geograaf die wegloopt met Jane Jacobs en nog uitbundiger dan zij de lof zingt van de menselijke maat. Door lodewijk brunt.

Vrijwel alle deelnemers aan zogenaamde 'real life soaps' houden elkaar uitentreuren voor dat ze toch vooral 'zichzelf moeten blijven'. Het is bedoeld om zelfvertrouwen te geven, maar maakt juist onzeker. Het maakt immers de vraag 'wie ben ik?' onontkoombaar. Als een soort vlucht naar voren trekken hedendaagse sterren zich overduidelijk niets aan van wat anderen van hen vinden, juist om zodoende geliefd te worden bij iedereen. Deze hedendaagse sterren zijn kortom nazaten van Jean-Jacques Rousseau, de man die compromisloos zichzelf bleef en paradoxaal genoeg zo een voorbeeld werd voor iedereen. Daarmee is hij volgens cultuurfilosoof Rene Boomkens in Erfenissen van de verlichting een spilfiguur in de ontwikkeling van het moderne individu. Door pieter hoexum.

Wie op vakantie is in Italië en een dagje Milaan aandoet, krijgt doorgaans te maken met de iconen van deze stad: de Dom, de Passage, de veel te drukke winkelstraat. Zij die verder kijken, zien het Milaan van Pizza: de Italiaanse hoofdstad van mode, design en kunst. Het centrum van Made in Italy, dat keurmerk waarmee Italiaanse producten in de jaren tachtig de wereld veroverden. Het Milaan waar nu jonge hipsters rondlopen die er clean uitzien en waar een dure fiets het beste accessoire is. De meest internationale stad van Italië, maar desalniettemin erg Italiaans. Door kelli van der waals