Recensieoverzicht

Ruzie onder literatuurkenners: na de bekendmaking van de shortlist van de Man Booker Prize van dit jaar was er flinke kritiek op de jury, die te kennen gaf als voornaamste criterium 'leesbaarheid' te hebben gebruikt. De vrees bestond dat dit ten koste was gegaan van literaire kwaliteit. Nu Julian Barnes met The Sense of an Ending (door Robert Vlek vertaald als Alsof het voorbij is) gewonnen heeft, lijkt die kritiek door gebeurtenissen ingehaald te zijn. Aan de literaire kwaliteit van deze winnaar is namelijk heel weinig af te dingen. Door emmi schumacher.

Over de fotografie van de Belgische kunstenaar Dirk Braeckman kun je van alles beweren, maar je zult er nooit vat op krijgen, ook niet gevat in dit overzichtswerk. Misschien is het dat wat zijn werk zo’n kracht geeft. Als een raadsel waarvan de oplossing voor het grijpen lijkt te liggen, maar dat toch steeds terugwijkt, verleidelijk en gesloten tegelijk. Maar goed, nu begin ik mezelf te verliezen in quasi-literair gebazel in een poging er vat op te krijgen. En ik ben niet de enige. Door fabian takx.

‘Het leek haar mooi, een leven dat zich geheel in stille eenzaamheid afspeelde, zonder dat er iets gebeurde, niets opwindends en niets treurigs.’
In de met de Prix Renaudot 2010 bekroonde roman van Virginie Despentes, Apocalyps baby (Apocalypse bébé, vertaald door Kiki Coumans), geldt voor geen van de personages dat er niets opwindends in hun leven gebeurt, zeker niet in dat van de vrouw die deze gedachte heeft: een privé-detective met de bijnaam de Hyena, een lesbische vrouw met een gewelddadig verleden die geen blad voor de mond neemt en bang is voor niemand. Zij wordt ingeschakeld door Lucie, een onzekere en onopvallende jonge vrouw die voor een ander detectivebureau werkt en een meisje van een rijke familie moest volgen. Dat meisje, Valentine, is haar in de metrogangen ontsnapt en nu wil haar familie dat ze koste wat het kost wordt teruggevonden. Niet uit liefde, zoals later blijkt, maar om heel andere zaken. Door arjen van meijgaard.

Wie heeft er nog wat zinnigs in te brengen tegen Nietzsche? De filosoof van de toekomst lijkt niet meer zo gevaarlijk als vroeger. Enerzijds associeert men Nietzsches felle en onaangename uitlatingen - het zijn er nu eenmaal best wat - met adolescenterige, langharige jongens die nog op zoek zijn naar een vriendinnetje, maar de zaak liever niet zo zien. Anderzijds worden Nietzsches beroemde analyses van de moraal, waarheid, en de menselijke zelfreflectie serieus genomen door academische en populaire filosofen, op het continent, maar ook in Engeland en Amerika. De ernst van Nietzsches werk wordt naar hun mening niet gehinderd, maar ook nauwelijks bijgestaan, door een enkele eloquente uitbarsting van woedende minachting. Door jacob zwaan.

Op maandag 31 oktober wordt de AKO Literatuurprijs uitgereikt. Alsof voorpublicaties van de titels op de toplijst nog niet genoeg zijn (Jeroen Brouwers, Bittere bloemen, Peter Buwalda, Bonita Avenue, Arnon Grunberg, Huid en haar, Marente de Moor, De Nederlandse maagd, Marja Pruis, Kus me, straf me, P.F. Thomése, De weldoener), een recensie van die laatste roman, doorgeplaatst van Recensieweb, waar een dezer dagen het schaduwjuryrapport zal verschijnen.

Elke jongen, zo beweerde Freud ooit, heeft de heimelijke droom zijn grootste en diepste geliefde uit een brandend huis te mogen redden. Het is vanuit die optiek niet vreemd dat musicus Sierk Wolffensberger zich, wanneer hij zijn schone van de dood behoeden mag, spontaan in een prachtige droom waant. Vooruit, het is geen brandend huis, maar een kerk; het is geen vuur, maar een overdosis pijnstillers waarvan hij haar redt; ze is objectief beschouwd niet eens écht mooi en tot dan een volkomen vreemde voor hem, maar hij voelt direct de meest hoofse en jeugdige liefde voor zijn onbevlekte, aan de dood ontkomen Beertje. Door bob hopman.

CODE en WAD: twee alternatieve modebladen. Of zoals de naam WAD uitgeschreven beweert: We’Ar Different. Dus geen hoogglans Chanel-advertenties, geen duizenden euro’s kostende handtassen en al helemaal geen beroemdheden in rodeloperjurken. Beide magazines richten zich op straatcultuur en staan vol spijkerbroeken, T-shirts met grafische prints en sneakers. Véél sneakers. Wat esthetiek betreft komen de twee sterk overeen - maar de mate van diepgang verschilt sterk. Door nathalie wouters.

Het kost even wat moeite om erin te komen, maar dan zie je dat Karl Barth (1886 - 1968) een avontuurlijke denker was. De Zwitserse theoloog, een van de belangrijkste christelijke denkers uit de twintigste eeuw (de paus beschreef hem als de belangrijkste theoloog sinds Augustinus) hield van provoceren. Religie is ongeloof (Gottes Offenbarung als Aufhebung der Religion (1938), vertaald door Eginhard Meijerin) is zo'n provocatie.

Maar Barth onderbouwt zijn provocaties, en wel uitvoerig, zodat het onmogelijk is je er schouders over op te halen. Grappig zijn ze dan ook niet bedoeld, en volledig in lijn met wat hij elders schreef. Door leonhard de paepe.

Hoe leef je verder als je het gevoel hebt dat je leven zich heeft ontrafeld? Als je eraan twijfelt of je nog wel in staat bent een leven te leiden zoals andere mensen doen, met al het goede en slechte dat erbij komt kijken? In The Lake beschrijft Banana Yoshimoto (Kitchen) twee mensen die in elk geval een poging wagen, ook al is de vrees soms groter dan de hoop. Door emmi schumacher.

Het schijnt dat TV-kijkers massaal wegzappen wanneer het NOS-journaal een item wijdt aan de Europese Unie. Alleen al het tonen van de EU-vlag leidt tot een groot verlies aan kijkers. Aangezien ik de EU inmiddels twee (nu drie) keer heb genoemd neem ik aan dat ik deze mensen nu kwijt ben. De kust is dus veilig – we kunnen ze probleemloos van van alles betichten. Bijvoorbeeld van onverschilligheid, cynisme en collectieve depressiviteit, zoals Hans Magnus Enzensberger doet in Het zachte monster Brussel of Europa in de klem. De 82-jarige Duitser heeft geen goed woord over voor deze onverschilligheid. Juist in deze tijden waarin de EU onze toekomst ingrijpend beïnvloedt moeten we haar in een kritisch daglicht stellen – en daar wordt ze niet mooier van. Door misha velthuis.

Al eerder zette Jan Brokken zijn poetica uiteen, in De wil en de weg. Dat was min of meer een boek voor beginners, voor wie wil leren schrijven. Het vervolg daarop, Het hoe, is dan ook voor meer gevorderde schrijvers bedoeld. Na lezing van het eerste boek zal menig lezer verzuchten: ‘Ik begin er toch maar niet aan...’ En na lezing van dit boek zal ook de doorzetter jammeren: ‘Ik kan er maar beter mee ophouden.’ Dat komt niet omdat Brokken zo hard en gemeen is – het verwordt niet tot een So you think you can write. Het komt wel omdat Brokken de lat zo hoog legt. Het mooie en knappe is dat dat er bij Brokken niet in resulteert dat je meer tegen schrijvers opkijkt – of neerkijkt op de wannebe’s – , maar wel tegen schrijven. Net als in zijn eerste boek, moet Brokken ook nu tot de paradoxale conclusie komen dat schrijven een ‘nauwelijks in woorden te vatten wonder’ is. Door pieter hoexum.