De vrije zee - mare liberum

Beschrijving van de uitgever

Mare liberum is een van die juweeltjes waarvan de wereldliteratuur er meer kent: kleine werkjes die onverwachts, en haast onbedoeld, een weerklank of discussie opriepen die niet meer verstommen zou.

De korte verhandeling ter verdediging van de vrijheid van zeevaart en handel werd vierhonderd jaar geleden op verzoek van de VOC gepubliceerd door de toen 25-jarige Haagse advocaat Hugo de Groot. De aanwezigheid van de Compagnie in Indische wateren en haar handelsactiviteiten aldaar werden scherp aangevochten door de Spaanse Kroon, die het alleenrecht in dat werelddeel claimde. Het geschil lag ter tafel bij de onderhandelingen die in 1609 leidden tot het Twaalfjarig Bestand met Spanje.

Mare liberum verscheen anoniem, in voorjaar 1609. De in het werkje verwoorde stelling lokte scherpe reacties uit, ook vanuit Engeland. Het was de opmaat voor twee bilaterale conferenties en een eeuw van scherpe rivaliteit, inclusief drie zee-oorlogen, tussen de twee grootste handelsmogendheden van de 17e eeuw.

Maar de invloed van het werkje zou verder reiken. Hoewel een gelegenheidsuitgave binnen een politieke context, verdedigde Mare liberum een principieel standpunt, gebaseerd op een natuurrechttheorie.