Van reizen in de oudheid tot de Grand Tour

woensdag 13 april 2016 20:00
| | | | |

De klassieke Oudheid en reizen: ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Niet alleen bestonden in die tijd al vele vormen van reizen, maar er werd eeuwen later ook naar het tijdperk teruggereisd: de zogenaamde ‘Grand Tour’. Om maar niet te spreken van het massatoerisme dat je nu in Rome tegenkomt – kunnen we daar nog iets van de klassieke Grand Tour in ontwaren? In het kader van de Week van de Klassieken een thema-avond over reizen in en naar de Oudheid. 13 april, vanaf 20.00 bij Spui25, met onder anderen Eric Moormann, René van Beek en Willemijn van Dijk.

Reizen in de oudheid

In de klassieke oudheid was reizen vooral een praktische aangelegenheid waarbij men op pad ging voor handel, diplomatie en/of oorlog. Gezien de fysieke ongemakken van het reizen zelf kan het gezien worden als een noodzakelijk kwaad. Maar reizen als toerist, zoals Pausanias dat deed, of reizen als een innerlijke zoektocht naar kennis kwam ook voor. Een interessant, en relatief goed gedocumenteerd voorbeeld daarvan is de reis door Italië die Augustinus in zijn jeugdjaren maakte. Rens Tacoma zal het hebben over de invloed die deze reis naar Rome en Milaan zou hebben op Augustinus’ leven en zijn geschriften.

Grand Tour

Veel later zou de herontdekking van de klassieke oudheid leiden tot reizen naar de landen rond de Middellandse Zee waar de sporen uit deze verre tijden zichtbaar waren. De Grand Tour was een tocht die adellijke jongemannen in de 18e en 19e eeuw ondernamen omdat het in aanraking komen met de antieken van wezenlijk belang werd geacht voor de algemene ontwikkeling. Eric Moormann zal spreken over wat het doen van een Grand Tour nou zo interessant maakte: was het een intellectueel fenomeen, of speelde vertier en ontsnapping aan de alledaagsheid ook mee?

Souvenirs

Bijkomend voordeel van het doen van een Grand Tour was dat het veel status bracht. Dit wordt goed verbeeld door de souvenirs, vaak van enorm formaat, die werden meegenomen als bewijsmateriaal, maar ook als een blijvende herinnering aan de ondernomen reis. Conservator René van Beek zal aan de hand van enkele voorbeelden uit de collectie van het Allard Pierson Museum de neiging om aandenkens te verzamelen tegen het licht houden.

Massatoerisme

Ook tegenwoordig bezoekt men nog steeds de overblijfselen van de klassieke oudheid, bijvoorbeeld in de stad Rome, niet alleen om bezienswaardigheden te zien maar wellicht ook om een beetje wijzer te worden door zich onder te dompelen in de klassieke cultuur. Willemijn van Dijk zal vertellen over of het in onze tijden van massatoerisme nog mogelijk is om een moderne variant van de Grand Tour te ondernemen. En is er misschien een gemeenschappelijke noemer voor de zoektocht naar kennis en inzicht door de eeuwen heen? 

Over de sprekers

Prof. Dr. Eric Moormann is hoogleraar Klassieke Archeologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij organiseerde mede de tentoonstelling De Droom van Constantijn in de Nieuwe Kerk. Zijn meest recente boek is Pompeii’s Ashes. The Reception of the Cities Buried by Vesuvius in Literature, Music, and Drama.

Rens Tacoma is universitair docent en onderzoeker Oude Geschiedenis aan de Universiteit Leiden. Hij is gespecialiseerd in de sociaal-economische geschiedenis van het Romeinse Rijk en heeft zich ondermeer beziggehouden met onderzoek naar slavernij, demografie en Romeins Egypte. De afgelopen jaren werkt hij aan het onderzoeksproject 'Moving Romans. Urbanisation, migration and labour in the Roman Principate'.

René van Beek is Conservator Klassieke wereld bij het Allard Pierson Museum in Amsterdam. Hij is medeorganisator van de tentoonstelling Sicilië en de Zee die nu te zien is in het museum.

Willemijn van Dijk studeerde oudheidkunde aan de VU en is schrijfster. Ze is bekend van haar blog Orpheus kijkt om en heeft pas geleden het boek Via Roma. De Geschiedenis van Rome in 50 Straten uitgebracht. Ze is ook redactielid van Roma Aeterna.

Raphael Hunsucker (moderator) is promovendus Oude Geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen waar hij werkt aan een promotieonderzoek met de titel 'Memoriae conditorum, conditores memoriae. Founders of Rome and the invention of memory in the Augustan and Late Antique city'. Hij is tevens hoofdredacteur van Roma Aeterna.

Aanmelden 

Toegang tot de activiteiten van Spui25 is gratis. Aanmelden is niet vrijblijvend. Wij rekenen op uw komst. Bent u verhinderd, dan graag doorgeven via spui25@uva.nl | T: 020 525 8142.

AANMELDEN

Delen op

MINDBOOKSATH : athenaeum