Leesfragment: Circe

08 januari 2019 , door Madeline Miller
| | |

Nu in de winkel: Madeline Millers roman Circe in de vertaling van Miebeth van Horn. Wij brengen een fragment.

Van de met de Orange Prize bekroonde auteur van Het lied van Achilles verschijnt nu het indrukwekkende verhaal van de mythologische heks Circe, geïnspireerd door de Odyssee van Homerus. In het huis van Helios, god van de zon en de machtigste onder de Titanen, wordt een dochter geboren.

Circe is een vreemd kind, en zonder de goddelijke uitstraling van haar vader wordt ze uitgestoten door haar familie. Geïsoleerd wendt ze zich tot de gewone stervelingen voor gezelschap, waarbij ze een kracht ontdekt die verboden is voor de goden: hekserij. Wanneer de liefde haar ertoe brengt een vervloeking uit te spreken, stuurt Zeus Circe naar een verlaten eiland, waar ze haar vaardigheden verder ontwikkelt. De wereld is echter een gevaarlijke plaats voor een vrouw alleen, en met haar onafhankelijkheid roept Circe de toorn van zowel mannen als goden over zich af. Om te beschermen wat haar het meest dierbaar is, moet Circe al haar krachten aanwenden.

Madeline Miller brengt de oudheid sprankelend tot leven in dit betoverende verhaal van goden en helden, magie en monsters, overleven en transformatie.

N.B. Lees ook Maartje Kroonens boekverkopersbespreking van de roman.

Hoofdstuk één

Toen ik werd geboren, bestond er geen benaming voor wat ik was. Ze noemden me nimf, in de veronderstelling dat ik net zo zou zijn als mijn moeder, tantes en duizend nichtjes. Als minste van de mindere godinnen beschikten we over zulke bescheiden krachten dat die ternauwernood onze onsterfelijkheid zeker konden stellen. We spraken tot vissen en voedden bloemen, ontlokten druppels aan de wolken of zout aan de golven. Dat woord nimf begrensde de lengte en breedte van onze toekomst. In onze taal betekent het niet alleen godin, maar ook bruid.
Mijn moeder was een van hen, een najade, hoedster van bronnen en stromen. Ze trok de aandacht van míjn vader toen hij op bezoek was in het paleis van haar eigen vader, Oceanus. Helios en Oceanus zaten in die tijd vaak bij elkaar aan tafel. Ze waren neven, en van vergelijkbare leeftijd, al zag je dat niet aan hen af. Mijn vader gloeide fel als pas gesmeed brons, terwijl Oceanus was geboren met tranende ogen en een witte baard tot op zijn schoot. Toch waren ze allebei Titanen, en ze gaven de voorkeur aan elkaars gezelschap boven dat van die nieuwbakken goden op de Olympus die het scheppen van de wereld niet hadden meegemaakt.
Het paleis van Oceanus was een reusachtig wonder, diep verzonken in de rotslaag van de aarde. Zijn zalen met hoge, gebogen plafonds waren verguld, de stenen vloeren glad van eeuwen goddelijke voeten. Door elke ruimte klonk het vage geluid van Oceanus’ rivier, de bron van alle zoete wateren ter wereld, die zo donker was dat je niet kon zien waar hij eindigde en de rotsbodem begon. Op de oevers groeiden grassen en zachte grijze bloemen, net als de talloze kinderen van Oceanus, najaden, nimfen en riviergoden. Met ottergladde lijven, lachend en hun gezichten helder afstekend tegen de schemerige lucht gaven ze elkaar gouden kelken door en ze worstelden en speelden liefdesspelletjes. In hun midden zat mijn moeder, die al die lelieblanke schoonheid in de schaduw stelde.
Haar haren waren warm bruin, en elke lok was zo glanzend dat hij van binnenuit verlicht leek. Ze zal de blik van mijn vader hebben gevoeld, heet als vlagen van een vreugdevuur. Ik zie haar haar gewaad rangschikken, zodat het precies goed over haar schouders gedrapeerd ligt. Ik zie haar haar glinsterende vingers in het water dopen. Ik heb haar wel duizend keer duizenden van die trucjes zien doen. Mijn vader trapte er altijd weer in. Hij geloofde dat de natuurlijke ordening van de wereld bedoeld was om hem genoegen te doen. ‘Wie is dat?’ vroeg mijn vader aan Oceanus.
Oceanus had al vele goudogige kleinkinderen van mijn vader, en dacht met alle liefde aan meer. ‘Mijn dochter Perse. Je kunt haar krijgen, als je haar hebben wilt.’
De volgende dag trof mijn vader haar aan bij haar bronmeertje in de bovenwereld. Het was een mooie plek, vol narcissen met grote koppen, omringd door eikentakken. Er was geen modder, geen slijmerige kikkers, slechts schone, ronde stenen die gaandeweg plaatsmaakten voor gras. Zelfs mijn vader, die helemaal niets gaf om verfijnde nimfenkunsten, bewonderde het.
Mijn moeder wist dat hij eraan kwam. Ze was dan wel frêle, maar ze had een geest als een scherpgetande paling. Ze zag waar het pad naar de macht voor haar en haar gelijken lag, en dat lag niet in bastaardkinderen en gerollebol op grazige rivieroevers. Toen hij daar voor haar stond in al zijn glorie, lachte ze hem uit. Met jou slapen? Waarom zou ik?
Natuurlijk had mijn vader kunnen nemen wat hij hebben wilde. Maar Helios vleide zich met de gedachte dat alle vrouwen maar wat graag met hem naar bed gingen, of het nu slavinnetjes of godheden waren. Zijn altaren walmden van de bewijzen, offers van dankbare moeders met een bolle buik en blije bastaards.
‘Het is trouwen,’ zei ze tegen hem, ‘of niets. En als het trouwen wordt, weet dan dat je op het veld alle meisjes kunt pakken die je maar wilt, als je er maar nooit een mee naar huis neemt, want ik ben de enige die de scepter zwaait in jouw paleis.’
Voorwaarden, beperkingen. Dat waren nieuwigheden voor mijn vader, en goden zijn nergens zo dol op als op nieuwigheden. ‘Akkoord,’ zei hij, en hij gaf haar een halsketting om de afspraak te bezegelen, een die hij zelf had gemaakt, met kralen van het zeldzaamste amber eraan geregen. Later, toen ik werd geboren, gaf hij haar nog een streng, en weer een voor ieder van mijn broers en zus. Ik weet niet wat ze meer koesterde: de glanzende kralen zelf of de afgunst van haar zussen als ze ze droeg. Volgens mij was ze die gewoon tot in de eeuwigheid blijven verzamelen tot ze als een juk om een os rond haar hals hadden gehangen, als de hogere goden haar niet hadden gedwarsboomd. Tegen die tijd waren ze erachter gekomen wat wij vieren waren. Je mag best meer kinderen krijgen, zeiden ze tegen haar, alleen niet met hem. Maar andere echtgenoten gaven geen amber kralen. Dat was de enige keer dat ik haar heb zien huilen.

Toen ik net geboren was, werd ik door een tante – ik zal jullie haar naam besparen, want mijn verhaal wemelt van de tantes – gewassen en ingebakerd. Een andere tante hield zich met mijn moeder bezig en verfde het rood weer op haar lippen en borstelde haar haar met ivoren kammen. Een derde liep naar de deur om mijn vader toe te laten.
‘Een meisje,’ zei mijn moeder en ze trok haar neus op.
Maar mijn vader had niets tegen dochters, die lief waren, en zo goudkleurig als de eerste pers van olijven. Mannen en goden betaalden een hoge prijs voor een kans om zich met hun bloed voort te planten, en men zei dat de schatkist van mijn vader zich kon meten met die van de koning der goden zelf. Hij legde zijn hand op mijn voorhoofd bij wijze van zegening.
‘Ze zal een goede partij binnenhalen,’ zei hij.
‘Hoe goed?’ wilde mijn moeder weten. Het zou haar immers een troost zijn als ik kon worden ingewisseld voor iets beters.
Mijn vader liet zijn gedachten gaan terwijl hij mijn plukjes haar bevoelde en mijn ogen en de vorm van mijn wangen bekeek.
‘Een vorst, denk ik.’
‘Een vorst?’ zei mijn moeder. ‘Je bedoelt toch geen sterveling?’
De weerzin stond op haar gezicht te lezen. Ooit, toen ik nog jong was, vroeg ik hoe stervelingen eruitzagen. Mijn vader zei: ‘Je kunt zeggen dat ze net zo gevormd zijn als wij, maar dan alleen zoals de worm net zo gevormd is als de walvis.’
Mijn moeder had het eenvoudiger gezegd: Net wilde zakken verrot vlees.
‘Ze gaat toch zeker trouwen met een zoon van Zeus?’ hield mijn moeder aan. Ze was al begonnen te fantaseren dat ze bij feestmaaltijden op de Olympus zou aanzitten, aan de rechterhand van koningin Hera.
‘Nee. In haar haren zitten strepen als van een lynx. En dan haar kin. Die heeft iets scherps dat niet echt prettig oogt.’
Mijn moeder had niet langer geprotesteerd. Net als iedereen kende ze de verhalen over het humeur van Helios wanneer iemand hem kwaad maakte. Hoe goudkleurig hij ook schijnt, vergeet niet zijn vuur.
Ze stond op. Haar buik was verdwenen, haar middel weer geprangd, haar wangen fris en maagdelijk roze. Ons slag herstelt zich snel, maar zij was nog sneller, een van de dochters van Oceanus, die kinderen schieten als kuit.
‘Kom mee,’ zei ze. ‘Laten we een betere maken.’

[...]

 

© 2018 Madeline Miller
© 2018 Nederlandse vertaling Uitgeverij Orlando bv

Delen op

Gerelateerde boeken

MINDBOOKSATH : athenaeum