Theo Mulder, Jens Christian Grøndahl en Marnix Krop (de boekbesprekingen in de week van 11 december 2019)

16 december 2019
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |

Onze wekelijkse samenvatting van de recensies in kranten en tijdschriften, met deze week aandacht voor Marcel Möring, Ilja Leonard Pfeijffer, Albert Camus, Oek de Jong en de eindejaarslijstjes (Trouw), Roxane van Iperen, Ton van der Lee, Alan Downs (de Volkskrant), Lydia Davis, Jens Christian Grøndahl, Theo Mulder (Het Parool), Ben Lerner, Anton Valens, Julian Barnes, Witold Gombrowicz, Tarjei Vesaas (NRC Handelsblad), Katja Kreukels, Mar Oomen en Marnix Krop (De Groene Amsterdammer).

Oudere afleveringen van deze rubriek zijn te raadplegen in ons archief. Tussen rechte haken staan de redactionele items op Athenaeum.nl.

 

'Een schrijver liegt van begin tot eind. Dat is de essentie van literatuur: dat het niet de waarheid is. Maar het moet wel een waarachtige tekst zijn. Een lezer moet zichzelf in een verhaal herkennen. Voor mij is alles materiaal. Dus: als mijn vrouw zegt dat ze niet meer gelukkig met me is, grijp ik mijn pen om er een aantekening over te maken. Uiteindelijk is Joyce, de vrouw die Sam Hagenau in Amen [fragment] verlaat, niet meer mijn ex. Joyce bestaat uit vier, vijf mensen en een heleboel verzinsels, maar wat wáár is, is alles wat daar onder ligt. Je moet als schrijver bereid zijn om de kern van een verhaal - dat uiteindelijk over andere mensen in andere situaties zal gaan - in jezelf op te zoeken,' zegt Marcel Möring in Arjan Vissers De tien geboden.

Trouws Letter & Geest staat vooral in het teken van de terugblik op het literaire jaar. De lezers kozen voor een boek uit 2018, Ilja Leonard Pfeijffers Grand Hotel Europa [fragment], met de boeken van met de boeken van Oek de Jong [fragment | boekverkopersbespreking], Rutger Bregman [fragment | boekverkopersbespreking], Sally Rooney [fragment | onze recensie | boekverkopersbespreking] en Raynor Winn, [boekverkopersbespreking] daarna. En die van de recensenten, waarbij Manon Uphoff en Oek de Jong het meest genoemd worden, en daarna Marja Pruis, Enny de Bruijn en Olga Takarczuk - we tellen ze mee in de eindejaarslijstjesspiegel. De lijstjes komen hieronder.

'Amsterdam kan als vitale, dynamische stad nu nog zeggen dat het nog lang geen Venetië is. De rest van Nederland kan nu nog zeggen dat het nog lang geen Amsterdam is. Maar de visieloosheid in de landelijke politiek zou iedereen zeer ongerust moeten maken.' Kunstenaar Marc van Dijk essayeert door na Ilja Leonard Pfeijffers roman.

Kleis Jager interviewde Jean-Pierre Le Goff over Camus ('De stijl van Camus is glashelder, hij schreef in een erg Franse traditie waarin ideeën voortdurend worden voorzien van voorbeelden en had zeker niet het abstractieniveau van deze Duitsers bij wie Sartre's existentialisme vandaan komt. Helaas is begrijpelijkheid vaak verdacht en verleent obscuriteit autoriteit aan een filosoof.'), en ook Yolande Entius schrijft over hem: 'Of wij over zestig jaar een cynisch schrijver als Houellebecq nog zullen lezen? Ik zou er mijn geld niet op inzetten. En Camus? Over Clamence heb ik zo mijn twijfels, maar de terdoodveroordeelde Meursault die de priester die hem wil bekeren zijn cel uitzet [...] is onsterfelijk.'

Gerbrand Bakker bekent dat hij de Bookspot Literatuurprijzen niet begrijpt, Gerwin van der Werf ontkracht alle clichés over ontlezing, Paul van der Steen pleit tegen versimpeling van non-fictie, beeldboeken zijn de catalogus bij Rembrandt-Velázquez (Rijksmuseum) en Rising Star (Leiden: Jonge Rembrandt) en de bijlage besluit (bijna) met Jaap Goedegebuures interview met Oek de Jong. 'Maris moest als schilder een overtuigend personage zijn, maar hij is voor mij in de eerste plaats een getraumatiseerde man die zijn hele leven worstelt met zijn verleden, met de ravage die hij in een moment van woede heeft aangericht. Ik beschouw hem als een tragische figuur. Hij is voor mij, mét Lin Hokwerda, het meest complexe en aangrijpende personage dat ik heb gecreëerd.' En: 'In een roman kan ik al schrijvend, gestuurd door beelden en onbewuste krachten, uitkomen bij dat altijd weer verdrongen domein van het kwaad. Het overkomt me. Er welt iets op uit de diepte.'

Verder aandacht voor Laura de Grave en Marijke Schermer [fragment].

Theo Mulder, Jens Christian Grøndahl en Marnix Krop (de boekbesprekingen in de week van 11 december 2019)

Delen op

€ 32,99
€ 21,99

Laura Baars, Non-fictie

  • Pieter van Os, Liever dier dan mens
  • Enny de Bruijn, De hoeve en het hart. Een boerenfamilie in de Gouden Eeuw [fragment]
  • Raynor Winn, Het zoutpad [boekverkopersbespreking]

Sander Becker, Interviews en achtergrondverhalen

  • Ilja Leonard Pfeijffer, Grand Hotel Europa [fragment]
  • Martin Michael Driessen, De heilige [fragment]
  • Wessel te Gussinklo, De hoogstapelaar [fragment]

Abdelkader Benali, Non-fictie

  • Fernando Pessoa, Een spoor van mezelf
  • Esther Duflo en Abhijit V. Banerjee, Good Economics for Hard Times
  • Marja Pruis, Oplossingen - Het leven, mijn handreiking [fragment | onze recensie | podcast]

Monique de Heer, Thrillers

  • Ane Riel, Hars
  • Jane Harper, Verlaten
  • Frank Goldammer, De vuurstorm

Jaap Goedegebuure, Biografieën en literatuurwetenschap

Yolanda Entius, Nederlandse, Engelse literatuur

Marijke Laurense, Taal en geschiedenis

  • Andrés Barba, Republiek van licht
  • Joris Verbeurgt, Weldra zal ik onder de guillotine liggen
  • Jeroen Linssen, Hebzucht

Bas Maliepaard, Jeugdliteratuur

  • Jessica Love, Julian is een zeemeermin, 3+
  • Giovanna Zoboli, Overdag is hij een krokodil, 3+
  • Edward van de Vendel, Wat je moet doen als je over een nijlpaard struikelt, 9+ [onze recensie]
  • Simon van der Geest, Het werkstuk, 10+ [boekverkopersbespreking]
  • Derk Visser, Drama Queen, 12+
  • Enrico Galiano, De bijzondere woorden van Gioia, 15+

Nicole Lucas, Interviews

  • Ivan Krastev en Stephen Holmes, Falend licht
  • Caroline Criado Perez, Onzichtbare vrouwen [fragment]
  • Dolores Thijs, De Poolse soldaat

Ger Leppers, Franse, Portugese literatuur

  • Nicolas Mathieu, De uitzichtlozen
  • Jonathan Littell, Een oude geschiedenis. Nieuwe versie [fragment]
  • Charles-Ferdinand Ramuz, De grote angst in de bergen [toelichting door de vertaler]

Elias van der Plicht, Geschiedenis en memoirs

  • Adwin de Kluyver, Het gedroomde Noorden. Een atlas
  • Ingrid de Zwarte, De Hongerwinter [fragment]
  • Enny de Bruijn, De hoeve en het hart. Een boerenfamilie in de Gouden Eeuw [fragment]

Berthold van Maris, Spaanse, Zuid-Amerikaanse literatuur

  • Renato Cisneros, De afstand die ons scheidt
  • Narcís Oller, De knevelaar & Waanzin
  • Patrick Modiano, Encre sympathique [onze recensie]

Annemarié van Niekerk, (Zuid-)Afrikaanse literatuur

  • Sara Collins, De bekentenissen van Frannie Langton
  • Hans Achterhuis, Coetzee, een filosofisch leesavontuur
  • Oek de Jong, Zwarte schuur

Janita Monna, Poëzie

  • Marwin Vos, Het leven van sterren
  • Ellen Deckwitz, Hogere natuurkunde
  • Marieke Lucas Rijneveld, Fantoommerrie [fragment]

Sofie Messeman, Scandinavische literatuur

  • Drago Jancar, En ook de liefde
  • Olga Tokarczuk, De Jacobsboeken [fragment]
  • Jonas Khemiri, De papaclausule

Ronald de Rooy, Italiaanse literatuur

  • Elena Ferrante, Frantumaglia. Een geschreven leven
  • Helena Janeczek, Het meisje met de Leica
  • Antonio Scurati, M. De zoon van de eeuw [fragment]

Rob Schouten, Nederlandse literatuur

  • Oek de Jong, Zwarte schuur
  • Ronald Giphart, Alle tijd [fragment]
  • Evelien Vos, Niemand keek omhoog [fragment]

Inge Schilperoord, Memoirs en psychologie

Jann Ruyters, Nederlandse, Engelse literatuur

Monica Soeting, Biografieën

  • Willem Gerritsen, Verhalen van de drakendochter. Leven en werk van Maartje Draak (1907-1995)
  • Susanne Mayer, Die Dinge unseres Lebens
  • Ronan Farrow, Catch & Kill

Paul van der Steen, Geschiedenis en politiek

  • Hallie Rubenhold, The Five: The Untold Lives of the Women Killed by Jack the Ripper
  • Andrew Pettegree en Arthur der Weduwen, De boekhandel van de wereld [fragment | boekverkopersbespreking]
  • Andrew Roberts, Churchill. De biografie

Vrouwkje Tuinman, Engelse, Amerikaanse literatuur

Gerwin van der Werf, Nederlandse, Amerikaanse literatuur

Co Welgraven, Geschiedenis en politiek

  • Patrick Radden Keefe, Zeg niets. Moord en verraad in Noord-Ierland [fragment]
  • Jack Fairweather, Vrijwillig naar Auschwitz
  • Adam Higginbotham, Nacht in Tsjernobyl

Marnix Verplancke, Biografieën en geschiedenis

  • Timothy Winegard, Mosquito
  • Joost de Vries, Echte pretentie [fragment]
  • Charlotte van den Broeck, Waagstukken [fragment]

De recensies van Trouw verschijnen elke zaterdag in Letter en Geest, en zijn voor abonnees te raadplegen op trouw.nlTrouw is te koop bij het Nieuwscentrum. 

Zwarte schuur | Oek de Jong | 9789025451400
€ 34,99
Oplossingen | Marja Pruis | 9789038806594
€ 22,50
Hars | Ane Riel | 9789044642353
€ 12,50
Verlaten | Jane Harper | 9789400510821
€ 20,99
De vuurstorm | Frank Goldammer | 9789403147208
€ 19,99
Serotonine | Michel Houellebecq | 9789029529020
€ 24,99
De jonge Rembrandt | Onno Blom | 9789403167503
€ 29,99
Misdaad en straf | F Dostojevski | 9789028293168
€ 32,50
Republiek van licht | Andrés Barba | 9789403132006
€ 21,99
Hebzucht | Jeroen Linssen | 9789460044144
€ 24,50
Het werkstuk | Simon van der Geest | 9789021414867
€ 15,99
Drama Queen | Derk Visser | 9789025771881
€ 15,99
De Poolse soldaat | Dolores Thijs | 9789460038907
€ 21,99
De uitzichtlozen | Nicolas Mathieu | 9789029093453
€ 22,99
Encre sympathique | Patrick Modiano | 9782072753800
€ 18,99
Het leven van sterren | Marwin Vos | 9789079202584
€ 22,00
Hogere natuurkunde | Ellen Deckwitz | 9789492928054
€ 21,99
En ook de liefde | Drago Jancar | 9789021417172
€ 24,99
De Jacobsboeken | Olga Tokarczuk | 9789044537970
€ 29,99
Frantumaglia | Elena Ferrante | 9789028427198
€ 24,99
M. | Antonio Scurati | 9789057599972
€ 35,00
Alle tijd | Ronald Giphart | 9789403160405
€ 15,00
Niemand keek omhoog | Evelien Vos | 9789028282254
€ 19,99
Sontag | Benjamin Moser | 9789029539784
€ 25,00
Catch & Kill | Ronan Farrow | 9789024584505
€ 24,99
Churchill | Andrew Roberts | 9789035145283
€ 30,00
Verzamelde gedichten | Menno Wigman | 9789044641936
€ 20,00
De vriend | Sigrid Nunez | 9789025454814
€ 22,99
Zeg niets | Patrick Radden Keefe | 9789046825273
€ 29,99
Mosquito | Timothy C. Winegard | 9789400404076
€ 29,99
Echte pretentie | Joost de Vries | 9789492478771
€ 9,99

In het Volkskrant magazine een interview met Roxane van Iperen over haar bestseller 't Hooge Nest [fragment | onze recensie]. 'Het enige dat ertoe doet is mijn gezin en mijn werk. Ik verzin ook geen excuses meer voor al die dingen waarvan ik vond dat ik eraan moest meedoen, om de schijn van normaliteit op te wekken.'

In de boekenpagina's van de Volkskrant kopt Ranne Hovius met 'de man die schedels dacht te kunnen lezen'. Ze las Theo Mulders De hersenverzamelaar: 'De hersenverzamelaar van de Nederlandse neuropsycholoog Theo Mulder is een gedegen, genuanceerd en zeer leesbaar eerherstel van een man aan wie vooral het imago van showfiguur en irritante kwakzalver is blijven kleven.'

Andere recensies:

  • 'Er zitten beslist een paar ontroerende momenten in De storm, maar het leukst vond ik het gestuntel van deze oude intellectueel.' Jannah Loontjens over Jens Christian Grøndahls De storm [onze recensie].
  • Met deze 'papieren herkansing' proberen Lisa Kuitert, Maia Swaanswijk en Ton den Boon 'niet alleen [de] door Lucebert tussen de pagina's gestoken foto's en papiertjes, maar vooral ook alle onderstrepingen, uitroeptekens en commentaren in het handschrift van de dichter' in kaart te brengen. Erik van den Berg schrijft over De zin van het lezen.
  • Aleid Truijens las de biografie van de schrijver van Dik Trom, Kieviet, door Ton van der Lee. 'Van der Lee begon aan de biografie, schrijft hij, om de man die hij nooit had gekend nader te komen. Tijdens de research kwam Kieviet tot leven en kon hij zich beter in hem verplaatsen. Dat is voelbaar. Van der Lee schrijft met sympathie en empathie over de bevlogen schoolmeester [...].'
  • Chris Buur bekritiseert Alan Downs' Fluwelen woede [fragment]: 'Downs lijkt veelvuldig zijn eigen n=1 te hebben geëxtrapoleerd, aangevuld met de ervaringen van zijn naar het zich laat aanzien rijke cliëntèle, want bijna elke gay in Downs’ wereld is excessief succesvol.'
  • Hier is alles nog mogelijk, op de boekenplank gebracht door Gianna Molinari, werd gelezen door Emilia Menkveld. 'In Hier is alles nog mogelijk weet Molinari precies welke informatie ze wil geven. Ze brengt het verhaal terug tot de essentie, net als haar taal: uitgebeende zinnen, geen woord te veel.'
  • 'Waarom is het voor iedereen met een basale historische belangstelling zo'n aangenaam tijdverdrijf om door een historische atlas te bladeren?' Die vraag beantwoordt Sander van Walsum na het lezen van de Historische Atlas NL. Hoe Nederland zichzelf bijeen heeft geraapt door Martin Berendse en Paul Brood.
  • Over Baron Wenckheim keert terug van László Krasznahorkai [fragment] schrijft Peter Swanborn enthousiast: '[László] Krasznahorkai heeft zichzelf overtroffen. Hij zuigt de lezer mee in een naargeestige wereld die dichterbij lijkt te zijn dan menigeen zou wensen. Zijn vaak paginalange zinnen zijn bedwelmend, al moet de lezer het hoofd er wel bij houden.'

De boekrecensies van de Volkskrant verschijnen elke zaterdag, en zijn te raadplegen op Volkskrant.nl/boeken - een selectie is slechts voor abonnees toegankelijk. De Volkskrant is te koop bij het Nieuwscentrum.

't Hooge Nest | Roxane van Iperen | 9789048841783
€ 23,99
De hersenverzamelaar | Theo Mulder | 9789460039324
€ 32,99
De storm | Jens Christian Grøndahl | 9789029093484
€ 21,99
Kieviet | Ton van der Lee | 9789026343520
€ 24,99
Fluwelen woede | Alan Downs | 9789038807867
€ 20,99
't Hooge Nest | Roxane van Iperen | 9789048854783
€ 23,99
Kieviet | Ton van der Lee | 9789026343537
€ 9,99
Fluwelen woede | Alan Downs | 9789038807874
€ 10,99
The Velvet Rage | Alan Downs | 9780738215679
€ 14,99
De wetten van water | Cynan Jones | 9789492313805
€ 19,50
Niemand ziet het | Dolf Verroen | 9789025878238
€ 14,99
Janis | Holly George-Warren | 9789048837250
€ 24,99

In Het Parool van deze week schrijft Dieuwertje Mertens over Lydia Davis' De schoonheid van weerbarstig proza [fragment]: 'De aantrekkingskracht die van haar korte verhalen zou uitgaan, ervaar ik niet. [...] Misschien komt dat voort uit een zeker ongemak met het genre dat vlees noch vis is: de verhalen zijn te kort om in te verdwijnen en vaak ook te weinig poëtisch om je in vast te bijten.'

Jens Christian Grøndahl wordt geïnterviewd door Maarten Moll naar aanleiding van zijn nieuwe roman De storm [onze recensie]. 'Waar het om gaat, is om over een iemand te schrijven die anders is dan ik ben. Ik probeer me voor te stellen hoe het is om een ander te zijn. Dat is mijn werk als een romanschrijver.'

Peter de Brock las De hersenverzamelaar van Theo Mulder. 'Volgens Gall kon men door het betasten van de schedel mentale eigenschappen lokaliseren. Omdat zijn theorieën niet langer welkom waren in Oostenrijk, trok de hersenverzamelaar met een koets vol schedels door Europa.'

Andere recensies:

  • Maarten Moll recenseerde Kreupelhout van Esther Kinsky [fragment | toelichting van de vertaler]. 'Het is een boek over herdefiniëren [...], over kijken. Over jezelf weer in het landschap plaatsen na een groot verlies.'
  • John Jansen van Galen over Herman Vuijsjes God zij met ons in Suriname: 'De hamvraag die Vuijsje stelt is of die grote religiositeit vloek of zegen is. [..] Vuijsje beantwoordt die vraag terecht niet, anders zou hij in speculaties vervallen, maar te denken geeft het.'
  • Over de thriller Blauwe maan van Lee Child zegt Hans Knegtmans: '[...] Reacher blijft Reacher. Ook al laat hij dit keer moreel gezien de lezer lelijk in de kou staan.'

De boekrecensies van Het Parool verschijnen elke zaterdag. Het Parool is te koop bij het Nieuwscentrum.

'De roman vindt zijn reikwijdte in de wisselende perspectieven,' schrijft Hannah van Wieringen in een uitgebreide analyse van Ben Lerners roman Leerjaren in Topeka [boekverkopersbespreking]. 'Lerner zet het autobiografische in, én de inleving in de ander. Zo komt hij tot een van zichzelf bewuste veelstemmigheid.' Een boek over veel, vier ballen.

Shira Keller prijst Anton Valens' Chalet 152 [fragment] ('Valens dient het ons allemaal op in een weergaloze stijl. Elke zin is raak.'), Joyce Roodnat weegt Julian Barnes' De man met de rode mantel [fragment] ('Dat is de meteen de zwakte van dit prachtige boek: het veronderstelt heel erg veel kennis.'), en tussen al die uitgebreide vierballenbesprekingen staat er een korte van vijfhonderd woorden van Kester Freriks voor Tarjei Vesaas: 'Deze liefdesroman is groots dankzij de poëzie waarmee Vesaas een ijzige wereld oproept die schitterend contrasteert met de gloeiende gevoelens van de meisjes voor elkaar. Het ijspaleis [fragment | toelichting door de vertaler] is een boek dat vraagt om herlezen te worden, want Vesaas suggereert meer dan hij beschrijft.'

Arnold Heumakers leest Witold Gombrowicz' Met mijn smoel in mijn handen. Uit het Dagboek en Paul Beers' Witold Gombrowicz. Door de jaren heen. 'Inderdaad, [samensteller Huub] Beurskens heeft wat mij betreft bijna alleen maar hoogtepunten uitgekozen. Doordat ze uit hun oorspronkelijke context zijn losgemaakt, lezen ze als nieuw, als de prikkelende essays die ze in feite zijn,' schrijft hij, en: 'Vooral interessant is wat Beers schrijft over zijn werkwijze als vertaler.'
Bart Funnekotter dan over de Owen Matthews' 'fascinerende boek' De onfeilbare spion. Richard Sorge, Stalins geheim agent en Ben Macintyres 'bloedstollende biografie' De spion en de verrader. Het grootste en spannendste spionageverhaal van de Koude Oorlog [boekverkopersbespreking]. 'De boeken van Matthews en Macintyre geven samen een fraai beeld van de soms wel heel verschillende karaktereigenschappen die van een spion een superspion kunnen maken.'

Verder aandacht voor de boeken van David Diop, Ann Patchett, Halle Butler, Pascal Verbeken, en Nederpop en Top200 volgens Peter Voskuil en het kwartet Blokhuis, Pek, Roeleven, Vlakveld.

De boekrecensies van NRC Handelsblad verschijnen elke vrijdag in Boeken, en zijn voor abonnees te raadplegen op Nrc.nl. NRC Handelsblad is te koop bij het Nieuwscentrum.

In De Groene Amsterdammer van deze week schrijft Chris van der Heijden over Katja Kreukels' Mijn vader was priester en Mar Oomens Missievaders [fragment]. 'Beide boeken hamerden bij het lezen regelmatig in mijn ziel. De verklaring is eenvoudig: velen, onder wie ik, hebben hun katholieke verleden diep weggestopt, verzwegen. Maar ergens schuilt het nog wel. Tijd voor een grote, grote schoonmaak. Deze twee boeken zijn een mooi begin.'

Femke Essink las Vin van Ruth Lasters. 'Met visie, compassie, en ten slotte - gelukkig, zou ik willen zeggen - ook met hoop toont ze hoe economische, politieke, sociale omstandigheden concrete mensenlevens beïnvloeden. Vin is een roman die je bij het ministerie van OCW in de postvakjes zou willen leggen.'

Christiaan Weijts over Philipp Bloms Een Italiaanse reis [fragment | boekverkopersbespreking]: 'Op het eerste gezicht is het een particuliere zoektocht, aardig voor de niche van vioolbouwers en verzamelaars, maar Blom maakt er iets veel fascinerenders van.'

Daarnaast een recensie van Cyrille Offermans over Hordubal van Karel Čapek 'Ik moest aan de alternatieve detectives van Leonardo Sciascia denken: conform de ijzeren regels van het genre wordt er naarstig onderzoek verricht naar de toedracht van een moord, dus wordt er ondervraagd en onderzocht, geredeneerd en gededuceerd, maar dat alles loopt zo hopeloos dood in talloze om- en dwaalwegen dat het boek toch vooral een parodie op het genre lijkt.'

Verder Hubert Smeets over Marnix Krops Wim Kok-biografie. 'Omdat deze biografie de eerste van Wim Kok is, mag je van de auteur geen strenge beknoptheid verwachten. [...] Maar de biografie van Kok had wel in één dikke pil van pakweg zevenhonderd pagina's gekund.'

De Groene Amsterdammer is elke woensdag al te koop bij het Nieuwscentrum. Athenaeum Boekhandel verzorgt de boekverkoop voor de website van De Groene

pro-mbooks1 : athenaeum