Choderlos de Laclos & Elke Geurts (de boekbesprekingen in de week van 13 december 2017)

18 december 2017
| | | | | | | | | | | | | | | |

Onze wekelijkse samenvatting van de recensies in kranten en tijdschriften, met deze week aandacht voor Pierre Ambroise Choderlos de Laclos, Elke Geurts, en verder: Haruki Murakami (HP/De Tijd) Karel Capek, Omar Robert Hamilton, Els Diggele (de Volkskrant), Fenny van Wees, Saki (Het Parool), Carmien Michels, Kate Raworth, Inez van Oord, Madelon de Keizer, Catherine Nixey, Willem Vissers (Trouw), Junichiro Tanizaki, Haroon Sheikh (NRC), Javier Cercas (Elsevier), Mike McCormack, Maya Jasanoff, Curtis Dawkins en Dominique De Groen (De Groene Amsterdammer).

Oudere afleveringen van deze rubriek zijn te raadplegen in ons archief. Tussen rechte haken staan de redactionele items op Athenaeum.nl.

Choderlos de Laclos & Elke Geurts (de boekbesprekingen in de week van 13 december 2017)

Delen op

Veel boeken in de Verdieping (waar begint verdieping anders? Maar dit terzijde). Joep Engels opent een tweeluik over eten en evolutie naar aanleiding van Jonathan W. Silvertowns Dinner with Darwin: Food, Drink and Evolution, met een beschrijving van de onderdelen van een kerstdiner van prehistorie tot nu, en Inez van Oord (Happiness) komt met broer Jos, predikant, aan het woord over Rebible. Ontdekking van vergeten verhalen. Jos: 'Ik denk dat we elkaar vonden in de heilige taal. Inez heeft moeite met een God die handelt, als persoon. Maar God is ook voor mij een verhaal. Dat komt steeds terug in onze discussies.' En Inze: 'Er is een vraag. Er leeft iets. Ik denk dat verhalen weer mogen. Dat hoeft van mij niet in een kerk. Dit boek is niet per se gemaakt voor de kerk.'

Verderop schrijft Esther Bijlo over Kate Raworths Donuteconomie. In zeven stappen naar een economie van de 21ste eeuw: 'Die tocht door de historie en de kritiek die de afgelopen tientallen jaren geuit is op de beperkingen van het bbp als maatstaf, schrijft Raworth zeer toegankelijk op. Het is allemaal niet nieuw en soms kort door de bocht - ook de economische wetenschap heeft zich ontwikkeld - maar wel lezenswaardig.'

Letter & Geest opent met een essay van Tonnus Oosterhoff over de boekenkast van zijn ouders. 'Deze achtergrond schijnt door in mijn opvattingen van nu, ook al zijn die zelden rechtstreeks af te leiden uit lectuur van destijds. Wat ik las heeft mij niet gedetermineerd tot socialist, of pessimist, en dat ben ik allebei wel geworden. Maar de leesbasis functioneert wel als kader voor mijn reacties, als een onzichtbaar, onbewust algoritme, dat bij nieuwe verschijnselen toestemming geeft of onthoudt om verwantschap te voelen.' Maar: 'Nostalgie ("de pijn van het terugkeren") heeft een plezierig droevig, sentimenteel aspect. Dit is wat ik voel bij het kwelen van "Blijf bij mij, Heer". Maar de échte pijn is in het besef dat ik - qua leeftijd, qua cultuur - in mijn sociale cohort zit opgesloten.' Om te eindigen in een pleidooi voor meer oog voor diversiteit.

Ook in Letter & Geest: fragmenten uit Cees Nootebooms Karl Blossfeldt en het Oog van Allah. En Janita Monna bespreekt Carmien Michels poëziedebuut We komen van ver [fragment]: 'regels die even helder als vervreemdend zijn, even beeldend [...] als raadselachtig, of zelfs surreëel. Michels kan de taal opzwepen, zeker als ze boos is.' Maar: 'Niet alles in dit debuut is sterk.' Marijke Laurense las persoonlijke verhalen van (pleeg)vaders met gehandicapte kinderen van Beer Boneschansker (Een huis voor Hannah. Dagboek van een mantelvader) en Sander Verheijen (Ik kan er nét niet bij. Een vader en zijn bijzondere tweeling). Maar Willem Vissers' Samuel. Kroniek van een ongewoon gezin steekt erbovenuit: 'Vissers' zeldzaam warme en wijze kroniek gaat vooral over aanvaarding en wat humor en onvoorwaardelijke, hulpvaardige liefde vermogen.'

En het Boek van de Week is Madelon Keizers Als een meeuw op de golven. Albert Verwey en zijn tijd [fragment]. Rob Schouten: 'Strikt genomen schreef de cultuurhistorica een studie over de plaats van Albert Verwey in de Nederlandse cultuur van zijn eigen tijd, eind 19de begin 20ste eeuw. [...] Albert Verwey was een kind van zijn tijd, een tijd die meer dan de Verlichting en Romantiek wezenlijk lijkt te verschillen van ons pragmatisch, opportunistisch en technologisch universum. Dat maakt Verwey in dit boek haast tot een veraffe, historische figuur.'

Korter:

  • Jann Ruyters over Alice Munro, Familiestukken, samengesteld door Marja Pruis en Greta Le Blansch [fragment]: 'Munro blijft een geval apart, wat ook met de aard van haar verhalen te maken heeft: vrouwenverhalen maar geen "chicklit", en haar inlijven als feministisch auteur doet haar werk ook tekort. Ze schrijft over vrijheids- en scheppingsdrang, maar nooit alleen daarover, en de vrijheid kost ook wat.'
  • Harry Poelman over Brieven aan mijn zus in 'Vandaar dit boek'.
  • Beeldboek van de week is Susan Brights Feast for the Eyes.
  • Sam Janse over Catherine Nixeys Eeuwen van duisternis [onze, positievere recensie]: 'Nixey schrijft met een goedgepunte pen. [...] Als journalist verliest ze zich niet in details, maar vertelt ze aan een breed publiek over de grandeur en de misère van een periode. [...] Maar Nixey slaat door.'
  • Yolanda Entius over Jan Cremer, Sirenen: 'Om misverstanden te voorkomen: Sirenen is niet saai. Daarvoor is dit verhaal van een fatale liefde te klassiek en te tragisch, en zijn de brieven van Loes te ontroerend. Bovendien blijf je, tot aan de laatste pagina, nieuwsgierig naar de afloop. Maar de recht-toe-recht-aanstijl waarin Cremer zijn knipperlichtrelatie samenvat ontbeert diepgang en nieuwsgierigheid.'
  • Monique de Heer over Michael Robothams Verwachting: 'Dat je dit boek toch weer in een keer uitleest, heeft vooral met zijn bekwaamheid als thrillerschrijver te maken. Robotham weet raad met een spanningsboog.'
  • Bas Maliepaard over E.T.A. Hoffmann, De Notenkraker: 'Met roodlinnen omslag en goudopdruk is deze klassieke ode aan de fantasie een fonkelend cadeau voor onder de kerstboom.'

De boekrecensies van Trouw verschijnen elke zaterdag in Letter en Geest, en zijn voor abonnees te raadplegen op trouw.nlTrouw is te koop bij het Nieuwscentrum. 

 

Donuteconomie | Raworth, Kate | 9789046823187
€ 24,99
Ja Nee | Tonnus Oosterhoff | 9789023454861
€ 17,99
We komen van ver | Carmien Michels | 9789463102919
€ 19,99
Samuel | Willem Vissers | 9789048839797
€ 17,50
Rebible | Inez van Oord | 9789021567150
€ 12,99
Rebible | Inez van Oord | 9789021566320
€ 24,99
Donuteconomie | Kate Raworth | 9789046823484
€ 9,99
Ja Nee | Tonnus Oosterhoff | 9789023459842
€ 9,99
Samuel | Willem Vissers | 9789048839803
€ 9,99
Familiestukken | Alice Munro | 9789044539639
€ 22,99
Familiestukken | Alice Munro | 9789044539646
€ 12,99
Family furnishings | Alice Munro | 9781101872352
€ 19,95
The Darkening Age | Catherine Nixey | 9781509816064
€ 19,50
Sirenen | Jan Cremer | 9789023443582
€ 19,99
Sirenen | Jan Cremer | 9789023458647
€ 12,99
Verwachting | Michael Robotham | 9789023489009
€ 19,99
Verwachting | Michael Robotham | 9789023472919
€ 4,99
De Notenkraker | E.T.A. Hoffmann | 9789463491020
€ 17,99

De Volkskrant besteedt dit weekend aandacht aan dokters die schrijven. Er gebeurt genoeg in het leven van een dokter, zo blijkt, ook positieve dingen. Denk aan Wat denkt u dokter van Rutger Verhoeff,  Waar blijft die dokter nou van Selma Morgendorff en Klaar is kees van Mieke Kerkhof.

Ook gaat het dit weekend over politiek. Zo zoekt Hassan Bahara de reden van de opkomst en aantrekkingskracht van alt-right en vindt het antwoord in drie, 'verhelderende,' boeken:  

  • Angela Nagle - Kill all Normies (vier sterren).
  • George Hawley - Making Sense of the Alt-Right (vier sterren).
  • David Neward - Alt-America (drie sterren). 

Aan de andere kant van het politieke spectrum kijkt Hans Wansink naar de uitdagingen voor de sociaal-democratische partijen en bespreekt hiervoor een vijftal boeken, elk met een eigen uitdaging:

  • Rob Manwaring en Paul Kennedy - Why the left loses (drie sterren). 
  • Wilco Boom - De neergang van de PvdA (twee sterren).
  • Frank Furedi - Populism and the European Culture Wars (vier sterren).
  • Rolf Peter Sieferle - Das Migrationsproblem (vier sterren)
  • Gustaaf Peek - Verzet! Pleidooi voor het communisme [recensie] (één ster). 

Tot zover de politiek. De roman Meteoor van de Tsjechische schrijver Karel Capek verscheen al in 1934, dit jaar vertaalde Irma Pieper de roman in het Nederlands. Bo van Houwelingen is erg enthousiast, zij prijst het boek om 'de kleurrijke collage over alle facetten van het mens-zijn' (vijf sterren). Ook de nieuw verschenen vertaling van Choderlos de Laclos' klassieke roman Riskante Relaties [onze recensie] (door Martin de Haan), krijgt vijf sterren, deze keer van Erik van den Berg. Hij vindt het moderne van de roman goed tot uiting komen in de nieuwe vertaling. Messiah. Over de geschiedenis van Händels meesterwerk biedt volgens Merlijn Kerkhof veel context, maar 'jammer is dat de behandeling van de muziek zelf wat minder ruimte krijgt'. Hij geeft het boek, geschreven door Jonathan Keates en vertaald door Corrie van den Berg, drie sterren.

In het kort:

  • 'Verpletterende indruk': Nadia Ezzeroili over De stad wint altijd van Omar Robert Hamilton (vertaald door Pon Ruiter). Vijf sterren.
  • 'Soepel en met humor geschreven, gaandeweg een repetitief karakter': Hans Bouman over Moederland van Paul Theroux. Drie sterren.
  • 'Onluisterende literatuur': Marcel Hulspas over We haten elkaar meer dan de Joden van Els van Diggele. Vijf sterren.
  • 'Meester in details, maar misschien moet je niet te veel willen wegsnijden': Emilia Menkveld over De Weense sigarenboer van Robert Seethaler (vertaald door Liesbeth van Nes) [fragment]. Drie sterren.
  • 'Een eerste versie van wat een voortreffelijk boek had kunnen worden': Aleid Truijens over De betonnen droom. De biografie van de Bijlmer en zijn eigenzinnige bouwmeester van Daan Dekker [fragment]. Drie sterren. 

De boekrecensies van de Volkskrant verschijnen elke zaterdag in Sir Edmund, en zijn te raadplegen op volkskrant.nl/boeken - een selectie is slechts voor abonnees toegankelijk. De Volkskrant is te koop bij het Nieuwscentrum.

'Ik kom al heel lang op vak- en consumentenbeurzen. Ik geef hier proeverijen en rondleidingen en altijd worden me dezelfde vragen gesteld. Wat is het verschil tussen oude en jonge jenever? Maar ook: wat is distilleren precies? Veel mensen weten dat niet, terwijl we in Nederland op dat gebied een traditie hebben van meer dan 400 jaar. Ook in slijterijen kunnen ze geen antwoord op die vraag geven. Bedroevend vind ik dat. Daarom was het tijd voor dit boek,' vertelt Fenny van Wees aan Maarten Moll, naar aanleiding van het verschijnen van Distilleren, de kunst van het ruiken.

Arie Storm bespreekt in Het Parool van dit weekend Riskante Relaties, [onze recensie] de klassieke briefroman van Choderlos de Laclos, afgelopen jaar verscheen de nieuwe vertaling door Martin de Haan. Hij is te spreken over zowel de vertaler als de oorspronkelijke schrijver. 'Een positieve oppepper: Dat kan en mag dus allemaal in een roman!' aldus Storm.

Léon Degrelle. De führer uit Bouillon van Bruno Cheyns krijgt vier sterren van Hans Renders: 'Men is hem daar nog niet vergeten.' Thomas Verbogt noemt De complete verhalen van Saki (pseudoniem van Hector Hugh Munro) veel, 'maar o, zo onweerstaanbaar'. Vier sterren. 

De witte reiger van Geert van der Kolk is volgens Dries Muus 'bij vlagen spannend, maar op den duur behoorlijk repititief'. Drie sterren. De bundeling van fragmenten, verhalen en dergelijke uit het archief van Tonke Dragt, Als de sterren zingen, krijgt van Joukje Akveld vier sterren. 'Een nieuw-oud boek wat zeker iets toevoegt.'

De boekrecensies van Het Parool verschijnen elke zaterdag. Het Parool is te koop bij het Nieuwscentrum.

 

In HP/De Tijd een interview met Georgina Verbaan over haar columns, die werden gebundeld met de titel Een loze ruimte waarmee zij orde schept in de chaos en een zoektocht naar de reden achter de populariteit van Haruki Murakami [lees hier een fragment uit zijn nieuwe boek].

Verder een uitgebreide bespreking van Charlotte Mutsaers' nieuwe roman Harnas van Hansaplast [onze recensie] door Thomas van den Bergh en drie korte signalementen:

  • Joris van Casteren,  Een botsing op het spoor [onze recensie]: 'Klein maar indringend.'
  • Elke Geurts, Ik nog wel van jou: 'Even hartverscheurend als hilarisch.'
  • Willem Elschot, Van onzen correspondent: 'Verplichte kost voor Elschottianen.'

HP/De Tijd is te koop bij het Nieuwscentrum.

Mirjam Noorduijn bespreekt in NRC vier boeken met sprookjes uit het Oosten.

  • Rodaan Al Galidi en Geertje Aalders' 'in prettige spreektaal opgetekende korte vertellingen' Arabische sprookjes (drie ballen)
  • Imme Dros en Annemarie van Haeringen, En toen, Sheherazade, en toen? ('Dros schrijft onbeschroomd in een goedlopend metrum en kiest zo voor een eigen aanpak die past bij haar hartstocht voor het vertellen van verhalen, en die het op de orale verteltraditie gebaseerde karakter van de sprookjes recht doet.') (vier ballen)
  • Ed Franck en Martijn van der Linden, Twintig parels ('Mooi is hoe Franck zijn Sjahrazade neerzet. Niet alleen is ze een toonbeeld van empathie en doorzettingsvermogen, ze is vooral een zelfbewuste jonge vrouw die bewijst dat verhalen een brug tussen mensen kunnen slaan, hoe verschillend ze ook zijn.') (vier ballen)
  • Marita de Sterck en Jonas Thys 'fraaie sprookjesbundel' Wreed schoon (vier ballen)

'Sprookjes weerspiegelen ons aardse leven in al zijn facetten,' schrijft Noorduijn onder meer. 'Ze gaan over de wispelturigheid van het bestaan. Over hartstocht, dood, verraad, wraak, sociale ongelijkheid, machtsmisbruik en wat onze verbeelding vermag om dit alles te kunnen verdragen. Ze zijn grimmig, gruwelijk, bitter en zoet tegelijkertijd. En dat geeft ze - ongeacht hun oorsprong - een universele zeggingskracht.'

Thomas de Veen las voor deze boekenbijlage Ik nog wel van jou van Elke Geurts. Hij is enthousiast: '[U]iteindelijk is het echt goede van Ik nog wel van jou dat het méér biedt dan soapgenoegen. Want of het allemaal echt gebeurd is telt natuurlijk niet in de literatuur - in een roman telt alleen hoe het er staat, en of en hoe het vormgegeven is tot een verhaal dat het particuliere autobiografische overstijgt. En dat doet het. Ik nog wel van jou is een schrijnende en ijzingwekkende roman over liefde en de dingen die voorbijgaan. En wel precies dankzij die vormgeving, die verdichting.' Auke Hulst recenseert Junichiro Tanizaki's De brug der dromen [recensie], dat 'uitstekend bezorgd en ingeleid [is] door Jos Vos'. 'Als gezegd is deze uitgave de prijs alleen al waard vanwege "De rietsnijder" en "Shunkin - een schets". In beide novellen maakt Tanizaki gebruik van on-Japanse technieken. Er zijn verhalen binnen verhalen, er wordt geciteerd uit vermeende bronnen en poëzie; geschiedenislessen en proza worden soepeltjes verweven,' aldus Hulst.

Peter de Bruijn schreef een stuk over Harvey Sachs' Toscanini, ondanks gebrekkige context en analyse volgens De Bruijn 'toch een fraai boek […] omdat Sachs een uitstekende verteller is'. Wouter van Noort wijdt daarnaast een bespreking aan Haroon Sheikhs Embedding Technopolis. Turning modernity into a home. 'Sheikh komt in Embedding Technopolis niet met een lijstje praktische actiepunten, maar biedt wel een bedachtzame en originele blik op één van de urgentste vragen van dit moment: hoe bewaken we menselijkheid in een wereld die in recordtempo technischer en onvoorspelbaarder wordt?' merkt hij op.

Verder:

  • Judith Eiselin over Roald Dahl, Liefs van Boy (twee ballen) [leesfragment]
  • Sebastiaan Kort over Tobias Wals, Kiev op de bodem van een glas (drie ballen) [leesfragment]
  • Bertram Mourits over David Weigel, The Show that Never Ends (vier ballen)
  • Roelof van Gelder over Johan R. ter Molens Een plezierreis in de zomer van 1718. De familie Von Uffenbach in de Nederlanden (drie ballen) en Kijk Amsterdam, 1700-1800. De mooiste stadsgezichten van Bert Gerlagh, Maarten Hell e.a. (drie ballen)
  • Anouk van Kampen over Bruno Cheyns' Léon Degrelle. De Führer uit Bouillon (drie ballen) en Het dienstmeisje van Degrelle. Hoe Hannah Nadel de oorlog overleefde van Simone Korkus (vier ballen)

De boekrecensies van NRC Handelsblad verschijnen elke vrijdag in Boeken, en zijn voor abonnees te raadplegen op Nrc.nl. NRC Handelsblad is te koop bij het Nieuwscentrum.

 

Voor de dubbeldikke Elsevier sprak Steven Adolf met Javier Cercas (De bedrieger [fragment]). 'Het leek een onmogelijk boek, lacht Cercas. "Hoe beschrijf je de ware geschiedenis van een enorme leugenaar, eeen moreel monster? Hoe weet je wat waar is en wat niet?"' En: 'Marco vertelde een zoetige, leugenachtige versie van de geschiedenis, pure kitsch. Precies wat de mensen wilden horen.' En over de Catalaanse kwestie: 'Het publieke debat wordt gemonopoliseerd door het nationalistische discours van culturele en economische ondrukking door een autoritaire staat. Een narcistische leugen, vermengd met kleine waarheden, Marco zou het kunnen hebben verzonden.'

Verder geen boeken.

Elsevier is te koop bij het Nieuwscentrum.

Philip Huff schreef voor De Groene Amsterdammer een stuk over Maya Jasanoffs The Dawn Watch: Joseph Conrad in a Global World. 'Jasanoff maakt de schrijver [...] weer relevant voor een nieuwe generatie lezers, burgers van een geglobaliseerde wereld,' merkt hij onder meer op. Marja Pruis recenseert daarnaast Ik nog wel van jou, de nieuwe roman van Elke Geurts. 'Ik vond Ik nog wel van jou een onthutsend boek. [...] Het is niet alleen de ultieme wreedheid van het gegeven dat liefde kennelijk eindig is. Het is ook dat Geurts haar verteller iets laat doen wat een weldenkende vrouw niet hóórt te doen. Ze klampt zich vast, aan een been, een rug, een kus. Ze wil er gewoon niet aan. "Nooit eerder geweten dat verlangen zichtbaar was, bijna tastbaar." Wij omstanders zijn getuige, en willen het haar toeroepen: hou de eer aan jezelf. Laat hem gaan. Maar zij heeft niets te verliezen. En ja, is toch bang,' aldus Pruis. En Curtis Dawkins' Graybar Hotel, Verhalen van achter de tralies geeft volgens Graa Boomsma 'een uniek inkijkje' in het leven van gevangenen.

Alfred Schaffer bespreekt Shop Girl van Dominique De Groen. Hij noemt het 'een ernstig en politiek project'. 'De beschadigde taal zorgt voor een zintuiglijke leeservaring die een van de grote crises van onze tijd aanschouwelijk maakt.' Van Thomas Heerma van Voss ten slotte een stuk over Mike McCormacks Dag der zielen [leesfragment], 'een intens, hyperpersoonlijk boek waarin het uiteindelijk vooral draait om hoe een individu zich moet of wil verhouden tot een groter geheel'.

De Groene Amsterdammer is elke woensdag al te koop bij het Nieuwscentrum. Athenaeum Boekhandel verzorgt de boekverkoop voor de website van De Groene.

 

MINDBOOKSATH : athenaeum