Willy Vlautin, Marita Mathijsen (de boekbesprekingen in de week van 7 februari 2018)

19 februari 2018
| | | | | | | |

Onze wekelijkse samenvatting van de recensies in kranten en tijdschriften, waarin dit keer aandacht voor: Marita Mathijsen, Willy Vlautin, en verder: Peter Bootsma (Trouw), Haruki Murakami, Nouchka van Brakel, Anet Bleich, Kafka (de Volkskrant), Fiona Mozley (Het Parool), Maeve Brennan, Benno Barnard (NRC), Gabriele D'Annunzio, Sander Kollaard, Julian Barnes, Marita Mathijsen (De Groene Amsterdammer, Wim Hazeu en Bert Natter (Elsevier).

Oudere afleveringen van deze rubriek zijn te raadplegen in ons archief. Tussen rechte haken staan de redactionele items op Athenaeum.nl.

Willy Vlautin, Marita Mathijsen (de boekbesprekingen in de week van 7 februari 2018)

Delen op

Trouw is 75 jaar! En daarom wordt de biograaf van de krant, Peter Bootsma (Trouw, 75 jaar tegen de stroom in), geïnterviewd. 'Kijk naar de luxe bijlage van NRC, daar staan advertenties in voor rolexen en auto’s. Voor Trouw is dat te poenerig. Die soberheid: dat is voor mij ook de identiteit van de krant.' En: 'Met de slag die Van Exter heeft gemaakt, is Trouw echt een kwaliteitskrant geworden. Ik hoor het mezelf zeggen en denk: zeg ik dan dat Trouw voor 1998 geen kwaliteitskrant was? Nee, dat is te stellig. Maar het christelijke erf heeft nog heel lang van de krant afgedampt. Die tijd is voorbij.'

Verder geen boeken dit weekend.

De boekrecensies van Trouw verschijnen elke zaterdag in Letter en Geest, en zijn voor abonnees te raadplegen op trouw.nlTrouw is te koop bij het Nieuwscentrum. 

 

Arjan Peters mailde met Haruki Murakami, naar aanleiding van het verschijnen van zijn roman De moord op Commendatore [fragment deel I | fragment deel II]. 'Als ik schrijf, beslis ik niet van tevoren: nou, laat ik nu eens voor iets van deze omvang gaan. Zo werkt het niet. Het formaat gaat zichzelf uitwijzen, afhankelijk van het materiaal dat ik op dat moment in me heb. Ik moet dus bepalen welk formaat nodig is voor de nu in mij aanwezige ideeën. Zolang het me lukt dat te bepalen, verloopt de rest van het werk over het algemeen natuurlijk en eenvoudig, al kun je uiteraard allerminst stellen dat het schrijven van fictie op zich een makkelijke bezigheid is.' Het blijft erg algemeen: 'De wezenlijke delen van een boek en de omstandigheden waarin ik me bevond bij het schrijven ervan herinner ik me natuurlijk ook een hele poos daarna nog goed, maar een paar bijzonderheden niet te na gesproken, vergeet ik bijna alle plotdetails. Daarom kan ik me ook niet zo goed meer voor de geest halen hoe ik dat deel van De moord op Commendatore heb uitgewerkt, waarom het die wending kreeg en waarin de betekenis ervan lag (of misschien had het niet echt een betekenis).'

Dan: Onno Blom over Gerrit Komrij's Alle gedichten: 'Als je door Alle gedichten bladert, valt je op hoeveel gedichten in hetzelfde, strakke korset gehesen zijn. Ze rijmen, maken gebruik van metrum, en bestaan bijna allemaal uit twee regels minder dan een sonnet: twaalf regels.' Maar de toon? 'Gelukkig kun je hem in Alle gedichten in al zijn humeuren en temperamenten terugvinden.'

Aleid Truijens over Anet Bleichs De stille diplomaat. Max van der Stoel (1924-2011): 'Het is behalve één levensverhaal het verhaal over een kleine eeuw wereldgeschiedenis: economische crisis, wereldoorlog, Koude Oorlog en Détente, opkomende en neergeslagen linkse en rechtse dictaturen, oorlogen op de Balkan en in Irak. Bleich is niet alleen een kundig journalist; ze is ook een politicoloog die verbanden legt en parallellen ziet, die helder uitlegt hoe het ook alweer zat, welke partijen welke belangen hadden in de talloze conflicten.'

Arjan Peters bespreekt ook de nieuwe vertaling door Willem van Toorn van Kafka's Het kasteel [fragment]: 'De titel is gewoner geworden, maar een van de aardigheden van dit boek is dat het een ongewone, masochistische klucht is: een man heeft geen zin zich te laten wegsturen, ondergaat derhalve vrijwillig allerlei vernederingen, en weet op zijn beurt het gezag flink te tergen.'

En in het Magazine: Sara Berkeljon in gesprek met Nouchka van Brakel, wier memoires Scènes uit mijn eigen draaiboek zijn verschenen. Alles uitgevraagd, en dan besluit Van Brakel: 'Je hebt nu wel voldoende hoor, dame. Genoeg achterom gekeken. Weet je wat ík leuk vind? Dat ik op mijn 77ste nog debuteer, met een boek waarvoor mijn kleinzoon de inspiratie heeft geleverd. Mooi, toch?'

Korter:

  • Jean-Pierre Geelen over Noah Stryckers Grenzeloos vogels kijken. In een jaar de wereld rond, vier sterren: '
  • Persis Bekkering over Bert Natters Ze zullen denken dat we engelen zijn [fragment], drie sterren: 'Zeker in het begin werkt dat wel, het contrast tussen de droge vertelstem en de chaos, het bloed en de lijken is zo choquerend dat de stijl je in zijn greep houdt. Maar de schrijver is wel heel bang voor grote woorden.'
  • Martin Prange las Nietzsches De vrolijke wetenschap in de nieuwe vertaling van Hans Driessen, en destilleerde tien lessen uit zijn werk. Nummer 10: 'Gooi De vrolijke wetenschap in een koffer en ga als de wiedeweerga naar Genua, waar Nietzsche dit boek schreef. De vrolijke wetenschap is namelijk ook een ode aan de Mediterranée, een echt "zuidelijk" boek, geschreven "in de taal van de dooiwind".'
  • Hans Bouman over Willy Vlautin, Laat me niet vallen [fragment], vier sterren: 'Vlautins beschrijvingen van het alledaagse bestaan van Amerikaanse blue collar-werkers zijn formidabel - of ze nu op een boerderij bezig zijn of in een garage, in een fastfoodrestaurant of op een bokstoernooi. Je ruikt en proeft het frituurvet, de smeerolie, het angstzweet, de met cola aangelengde whiskey, de schapenstront.'

Nog korter:

  • Pjotr van Lenteren over Astrid Lindgrens Ronja de roversdochter, vijf sterren: 'Dit oerverhaal over zelfstandig worden geldt ook in Nederland als een klassieker.'
  • Van Lenteren ook over Edward van de Vendel en Beorn Nijenhuis, De jongen die met de dieren schaatste, vier sterren: 'Een geslaagd experiment. Van het trio maakt illustrator Sanne te Loo de meeste indruk. [...] Haar tekeningen maken dat je Beorn gelooft: die dieren waren er wél.'
  • Maarten Steenmeijer over Emma Reyes' Het boek van Emma, vier sterren: 'Wat een schrijfster!'
  • Bo van Houwelingen over Johan Fretz' Onder de paramariboom, twee sterren: 'Als de lezer emoties moet voelen, wordt Fretz' stijl prompt mierzoet, gezwollen of gemaakt grappig.'
  • Ranne Hovius over Remco de Ridder, Een sky full of gedoofde lichtjes, drie sterren: 'Ondanks de soms tegen de plinten opklotsende emoties van Ruben, is het uiteindelijk deze gebroken vader met wie je het meeste meeleeft.'

 De boekrecensies van de Volkskrant verschijnen elke zaterdag in Sir Edmund, en zijn te raadplegen op volkskrant.nl/boeken - een selectie is slechts voor abonnees toegankelijk. De Volkskrant is te koop bij het Nieuwscentrum.

 

Alle gedichten | Gerrit Komrij | 9789403108308
€ 39,99
De stille diplomaat | Anet Bleich | 9789460038013
€ 34,95
Het kasteel | Franz Kafka | 9789025305994
€ 27,50
De stille diplomaat | Anet Bleich | 9789460038402
€ 17,99
Het kasteel | Franz Kafka | 9789025306021
€ 19,99
Das Schloß | Franz Kafka | 9783596181162
€ 9,50
Laat me niet vallen | Willy Vlautin | 9789029092180
€ 19,99
Het boek van Emma | Emma Reyes | 9789029092395
€ 18,99
Het boek van Emma | Emma Reyes | 9789402310498
€ 12,99
Onder de paramariboom | Johan Fretz | 9789048842889
€ 19,99

Marjolijn De Cocq las Fiona Mozleys Elmet, dat voor de Booker Prize genomineerd werd. 'Mozley schreef met Elmet een droomdebuut.' En interviewde haar. 'Ik was bang de plot weg te geven, maar hiermee laat je de lezer de showdown voelen aankomen, die net als in Amerikaanse westerns onvermijdelijk is. Maar hoe erg die zou worden wist ik zelf vooraf ook niet. Ik schreef dat deel vlak na de stemming voor de brexit en ik was ongelooflijk boos en gefrustreerd. De brexit is letterlijk de reden dat Danny naar het noorden rent over het spoor, richting Schotland dat ook tegen had gestemd - toch iets van hoop.'

Maarten Moll ging in gesprek met Willy Vlautin (Laat me niet vallen [fragment]): 'Het is een studie in eenzaamheid. Ik wilde schrijven over een beschadigd kind. Het is zo makkelijk om een kind te breken als hij jong is. Maar als zo'n kind opgroeit en de volwassenheid nadert, is het zo moeilijk om hem weer vol vertrouwen het leven in te sturen. Dat wilde ik onderzoeken. Lukt het dat oude echtpaar? Maar het ontaardde in een roman over eenzaamheid. Iedereen is eenzaam in dat boek. Loneliness was in the blood of the book.'

Recensies!

  • Guus Luijters las Judith Herzberg en Chr. J. van Geel, Brieven 1962-1974. 'Dit soort zinnen kom je vaak tegen in de brieven van Van Geel en eerlijk gezegd, heb ik nauwelijks benul van wat hij bedoelt.' Maar: 'Haar bewaard gebleven brieven bevatten schitterende passages.'
  • De Cocq las Gabriel Tallents Mijn allerliefste schat: 'Een duistere roman over incest, waarin de grenzen tussen slachtoffer- en daderschap soms vervagen en die daardoor een des te beklemmender inzicht biedt in de wurggreep waarin vader en dochter elkaar houden.'
  • Dirk-Jan Arensman las de nieuwe Julian Barnes, De enige liefde [onze recensie]: 'Zoals ook zijn spottende blik op de Britse middenklasse, de haast essayistische overpeinzingen en aforistische fonkeling van zijn proza Het enige verhaal tot vintage Julian Barnes maken. Soms balancerend op het rándje van een herhalingsoefening, maar het is elegant en verrassend genoeg om aan dat stempel te ontsnappen.'

De boekrecensies van Het Parool verschijnen elke zaterdag. Het Parool is te koop bij het Nieuwscentrum.

 

Naar aanleiding van Week van het Korte Verhaal van Rob van Essen een stuk over Maeve Brennan. 'Soms lees je iets waardoor al die goede boeken die je de laatste tijd las opeens iets van hun glans kwijtraken. Ja, ze waren best goed, maar nu weet je opeens weer écht wat literatuur kan zijn,' schrijft hij onder meer over de verhalen van de Iers-Amerikaanse auteur [fragment]. Thomas de Veen blikt daarnaast vooruit op de uitreiking van de J.M.A. Biesheuvelprijs. 'Als de jury consistentie beloont, maakt Brood, zout, wijn [fragment] van Vonne van der Meer veel kans: daar lopen veel verbindingslijntjes tussen de verhalen, en in alle verhalen halen alledaagse gebeurtenissen een leven overhoop. [...] De verhalen zijn secuur en vastberaden geschreven en bezitten die gehoopte korteverhalenkwaliteit dat je onder de oppervlakte meer vermoedt dan er beschreven staat. Maar de verhalen hebben ook iets braafs, zowel stilistisch als inhoudelijk,' aldus De Veen.

Sebastiaan Kort bespreekt Brood van Elvis Peeters [fragment]. 'Ik werd toch vooral te weinig verrast,' merkt Kort op, 'door zowel de vaak nogal onaangedane beleving van de jongen als de voorspelbare, chronologische vertelvorm.' Arie van den Berg wijdt een stuk aan Benno Barnards Het trouwservies, 'indrukwekkende gedichten [...] over de onvolmaaktheid van het menselijk bestaan'. Mark Kranenburg recenseert B.H. van den Braak en J.Th.J. van den Bergs Zeventig jaar zoeken naar het compromis, een boek dat 'duidelijk maakt dat de Nederlandse politiek wordt beheerst door een grote mate van constantheid en daarmee ook door voorspelbaarheid'. En Joyce Roodnat sprak met Marita Mathijsen over haar biografie Jacob van Lennep. Een bezielde schavuit [fragment]. 'Wij zitten in een overgangstijd. Alles verandert met een snelheid die niet bij te houden valt. Dat was voor de 19de-eeuwer ook zo. Dat zal de lezer herkennen. Denk ik… dénk ik… Ik heb met dit boek geprobeerd het gevoel van de lezer aan te spreken. Van Lennep kan je ontroeren. Je kunt kwaad op hem worden. Of je ergeren. Dat versterk ik met mijn stijl,' zegt Mathijsen onder meer in het interview.

Verder:

  • Fiep van Bodegom over Catherine Lacey, De antwoorden (twee ballen)
  • Judith Eiselin over Herien Wensink, Kleihuid (vier ballen) [fragment]
  • Eva Cukier over Arnout Brouwers, Rodina (vier ballen)
  • Bernard Hulsman over Tim Verlaan, De ruimtemakers (vier ballen)
  • Nynke van Verschuer over Sigrid Rausing, Maalstroom (drie ballen) [fragment]

De boekrecensies van NRC Handelsblad verschijnen elke vrijdag in Boeken, en zijn voor abonnees te raadplegen op Nrc.nl. NRC Handelsblad is te koop bij het Nieuwscentrum.

 

Gerry van der List geeft vier sterren aan de nieuwe biografie van Lucebert [fragment], geschreven door Wim Hazeu. 'Gedegen, maar weinig opwindend,' aldus Van der List.

Irene Start heeft Ze zullen denken dat we engelen zijn [fragment]van Bert Natter. Ze geeft drie sterren: 'Mooi verhaal, tikje uitgesmeerd.' Denise van Dalen vindt dat er in Hongkong Noir 'knap uitgedachte mysteries' zitten. Ze geeft drie sterren aan dit boek van Chan Ho-Kai. 

Elsevier is te koop bij het Nieuwscentrum.

'Vooral het begin van Solus ad solam is meeslepend en hartstochtelijk geschreven.' Merijn de Boer las voor De Groene Amsterdammer Gabriele d'Annunzio's De schoonheid van de nacht [fragment], een bundeling autobiografische teksten in de Privédomeinreeks. Over een tweede opgenomen boek, Nocturne: 'De dichter en de prozaschrijver komen samen in dit boek. Het is een associatief aan elkaar geschreven tekst, bestaande uit hallucinaties, stoere oorlogsverhalen, sentimentele jeugdherinneringen en indrukken die hij opdeed vanaf zijn ziekbed.'

Joost de Vries las het nieuwe boek van Sander Kollaard, Levensberichten, en licht er een verhaal uit: 'Het gekke is dat ik geen onderdeel van het verhaal zou willen missen, want in al zijn schijnbare toevalligheid, ongedwongenheid, heldere vaagheid, is het een bedrieglijk achteloos geschreven mini-meesterwerkje, dat volkomen fascineert, zonder dat het je iets duidelijks lijkt te vertellen.' En: 'De zes originele verhalen van Kollaard [...] variëren in vorm en setting, maar wat ze gemeen hebben is hun kalme toon, op het bedaagde af, en alle personages zijn eenzaam. Geen van de verhalen heeft een duidelijke clou, of iets dat het voorgaande duidelijk verklaart.'

Leon Verdonschot dan, over Yaël Vinckx' Volgens Willem ('Vrijwel iedere geciteerde uitspraak van Venema is een gedroomde oneliner, en Vinckx zelf plaatst alle ontwikkelingen in de muziekindustrie in kordate, krachtige schetsen in het bredere, maatschappelijke kader waar Venema nooit mee bezig lijkt.') en Godfried Nevels' Dutch in the USA ('Wat de verhalen die Godfried Nevels verzamelde duidelijk maken zijn de vereisten voor Amerikaans succes: goede contacten, geen vliegangst, mazzel, onderscheidende muziek en een inzet die net zo onvoorwaardelijk is als die van Amerikanen zelf.'). En Xandra Schutte, over de nieuwe Julian Barnes, Het enige verhaal [onze recensie]: 'Dat is precies wat Julian Barnes zo mooi doet in zijn roman, het vertellen van het enige, het alles veranderende, het allesbepalende verhaal.'

Kees 't Hart besluit Dichters & Denkers met een stuk over Marita Mathijsens 'overtuigende en vermakelijke biografie' Jacob van Lennep. Een bezielde schavuit [fragment]: 'Haar verbaasde blik doortrekt de hele biografie en maakt deze zeer de moeite waard.'

De Groene Amsterdammer is elke woensdag al te koop bij het Nieuwscentrum. Athenaeum Boekhandel verzorgt de boekverkoop voor de website van De Groene.

 

MINDBOOKSATH : athenaeum