Bert Wagendorp, Ian McEwan & Robert Macfarlane (de boekbesprekingen in de week van 15 mei 2019)

20 mei 2019
| | | | | | | | | | |

Onze wekelijkse samenvatting van de recensies in kranten en tijdschriften waarin deze week aandacht voor Ico Maly, George Packer, Ian McEwan, Julia Blackburn (Trouw), Arjan Dwarshuis, Hans Münstermann, F.B. Hotz, (Het Parool), Alessandro Baricco, Geert van Istendael, Alan Walker, Gavin Francis (de Volkskrant), Bauhaus, Jonathan Swift en Robert Macfarlane (NRC).

Oudere afleveringen van deze rubriek zijn te raadplegen in ons archief. Tussen rechte haken staan de redactionele items op Athenaeum.nl.

In Trouw voorpublicaties uit Frans de Waals Mama's laatste omhelzing. Over emoties bij dieren en wat ze ons zeggen over onszelf [onze voorpublicatie | onze recensie | onze boekverkopersbespreking] en Jos de Muls Breng mij die horizon! Filosofische reisverhalen. En Wendelmoet Boersema in gesprek met Ico Maly naar aanleiding van Nieuw Rechts: '"Ojee, dit gaat dus de kop van het interview worden.” Ico Maly leunt tegen het einde van het gesprek met een grimas achterover. “Ik denk inderdaad dat we op een oorlog afstevenen als de meest extreme fracties binnen nieuwrechts groeien. De oorlogsretoriek is nu al aanwezig. De nieuwrechtse beweging is eropuit de democratie zelf te ondermijnen, ze steekt de lont aan. Ik ben heel pessimistisch.”

Recensies! Janita Monna las Alfred Schaffers bloemlezing van H.H. ter Balkt, Stilstaand leeft alles hier. Een keuze uit de gedichten: 'Rijk, bezield, betrokken, boos, geestig, knorrig - het zijn stuk voor stuk adjectieven die je op zijn poëzie zou kunnen plakken. En weids, want als er een dichter is die laat zien dat het nu nooit losstaat van het toen, dat het hier langs talloze wegen verbonden is met het daar, dan Ter Balkt. [...] Ter Balkt is een dichter om nu te lezen.'

Bas den Hond las George Packers Our Man: Richard Holbrooke. 'Zijn leven is een odyssee, zag journalist en biograaf George Packer, en hij brengt het ook als een epos. [...] Packer roept medelijden op met zowel de held als zijn land. Dat maakt deze biografie ook zo goed en zo waardevol.'

Terug naar het eigen continent. Hanna de Heus las Julia Blackburns Lied van de tijd over het Doggerland. 'Net als in genoemde eerdere ‘memoirs’ switcht ze moeiteloos van feiten en geschiedenis, naar mogelijke interpretaties, naar haar eigen leven. Ze laat zien dat het verleden nooit ver weg is, dat we er altijd en overal mee verweven zijn.' En ze las Ben Smiths dystopische roman Doggerland: 'Heeft amper een plot en is daarmee vrij onconventioneel, maar het werkt! In sobere zinnen, in steeds wisselende bewoordingen, beschrijft hij de onderlinge achterdocht van deze twee mensen, in hun claustrofobische wereld bestaande uit grijs metaal, kunstlicht, brak drinkwater, vet en stof.'

Boek van de week is Ian McEwans Machines zoals ik [fragment | onze recensie | toelichting door de vertaler]: 'Het verhaal zelf is redelijk eenvoudig maar hij lardeert het met intelligente, soms briljante overwegingen en fantasieën; je leest dit boek grotendeels als een hedendaags/futuristische familieroman.'

Korter:

  • Gerwin van der Werf over Bert Wagendorps Ferrara [fragment]: 'Met een goed verhaal is niks mis, maar een goed verhaal is Ferrara ook niet, het is een vakkundig in elkaar gezet script, maar licht, vlak en rimpelloos als de Povlakte.'
  • Beeldboek van de week is Nico Bicks Parliaments of the European Union.
  • Paul van der Steen over Mathijs van de Waardt, De man van 1848. Dirk Donker Curtius: 'Van Donker Curtius resteren simpelweg te weinig egodocumenten. De auteur valt weinig te verwijten. Jammer is het wel.'
  • Annemarie van Niekerk over Sara Collins, De bekentenissen van Frannie Langton: 'Een prachtig geschreven roman over de veelbewogen slotepisode van de slavernijgeschiedenis, over vooroordelen, uitbuiting, macht en onmacht, en ook over goed en kwaad.'
  • Sofie Messeman over Lars Mytting, De zusterklokken: 'De schrijver schildert schitterend de strijd tussen traditie en moderniteit. [...] Weer een prachtige ode aan het hout en zijn bewerkers'
  • Bas Maliepaard over Annet Schaap, illustraties Philip Hopman, De boom met het oor [fragment]: 'Een poëtisch prentenboek met een aandoenlijk, klein verhaal. [...] In klankrijke zinnen, die haar verteltalent meteen weer bewijzen, schetst Schaap het voortrazende, lawaaiige stadsleven. [...] Een beeldschoon boek.'
  • Voor 'Vandaar dit boek' ging Laura van Baars in gesprek met Linda Woertman over Je bent al mooi. De schoonheid van imperfectie: 'Nooit heb ik een boek sneller geschreven dan Je bent al mooi. Het werk is sterk beïnvloed door mijn ziekte. Ik ben daar de essentie van het leven door gaan zien.'

De recensies van Trouw verschijnen elke zaterdag in Letter en Geest, en zijn voor abonnees te raadplegen op trouw.nlTrouw is te koop bij het Nieuwscentrum. 

Bert Wagendorp, Ian McEwan & Robert Macfarlane (de boekbesprekingen in de week van 15 mei 2019)

Delen op

€ 22,50
€ 24,90
€ 27,50
Machines zoals ik | Ian McEwan | 9789463360494
€ 24,90
Nieuw rechts | Ico Maly | 9789462671249
€ 22,50
Our Man | George Packer | 9781910702925
€ 29,99
Lied van de tijd | Julia Blackburn | 9789403149707
€ 29,99
Doggerland | Ben Smith | 9789025453343
€ 19,99
Machines Like Me | Ian McEwan | 9781787331679
€ 17,99
Machines Like Me | Ian McEwan | 9781787331679
€ 17,99
Our Man | George Packer | 9789000366019
€ 49,99
Our Man | George Packer | 9789000366026
€ 19,99
Time song | Julia Blackburn | 9781911214205
€ 32,99
Doggerland | Ben Smith | 9789025453350
€ 12,99
Doggerland | Ben Smith | 9780008313371
€ 15,99
Mama's last hug | Frans de Waal | 9781783784103
€ 15,99
Mama's last hug | Frans de Waal | 9780393635065
€ 19,99
Breng mij die horizon! | Jos de Mul | 9789024426454
€ 24,90
Ferrara | Bert Wagendorp | 9789492928252
€ 22,50
Ferrara | Bert Wagendorp | 9789492928344
€ 14,99
De zusterklokken | Lars Mytting | 9789025453954
€ 24,99
De zusterklokken | Lars Mytting | 9789025453961
€ 12,99
De boom met het oor | Annet Schaap | 9789045122830
€ 16,99
Je bent al mooi | Liesbeth Woertman | 9789025906887
€ 18,99

In de Volkskrant deze week een interview met Allessandro Baricco, schrijver van The Game. ‘Dit boek is ontstaan uit ergernis. […] Een groot deel van de intelligentsia [had] simpelweg geen zin […] om de nieuwe wereld te begrijpen. Ik [leg uit] waarom die reflex onterecht is.’

Korter:

  • Hans Wansink over De grote verkilling van Geert van Istendael: ‘Van Istendael slaat de spijker op z’n kop: als de sociaaldemocraten en christendemocraten de Europese kiezers geen sociale zekerheid weten te garanderen, zal […] de democratie in het gedrang komen.’
  • Rob van Scheers over Openbaringen van Miquel Bulnes: ‘De Openbaring van Bulnes is tegen het einde minstens zo grotesk, zo over de top, dat het lijkt of wij als lezers ook te veel propofol hebben gesnoept.’
  • Roland de Beer over Fryderyk Chopin: A life and times door Alan Walker: ‘Niet-Poolse biografen hebben tot nu toe losjes over Chopins vroege jaren heen geschreven […]. Maar in Walkers vertelling blijft Polen […] in het oog springen, even nadrukkelijk als piano’s, George Sand, tuberculose en mazurka, de bekende bakens van het Chopin-domein.’
  • Ranne Hovius over Aantekeningen van een dokter over geneeskunde en de veranderende mens van Gavin Francis: ‘Opnieuw […] een aanstekelijk boek […], waarin de liefde voor zijn patiënten, onverwachte inzichten, humor en belezenheid soepel samenvloeien.’

‘Ook interessant en wel hierom’: de Volkskrant schrijft ook nog 150 à 200 woorden over boeken, en wel deze:

  • Cynan Jones, 3 sprookjes
  • Lucas Hirsch, De Weinigen
  • Harm de Jonge, De deksel­drager van Heteketel
  • Margriet Sitskoorn, Update je brein
  • Willem de Bruin, De gouden rots
  • Frederik Van den Stock, De eerste man op aarde
  • Hugo Koolschijn, Voorstellingen
  • Jaco Benckhuijsen, Man in het wild

En Maarten Steenmeijer, ten slotte, over De dochters van de kapitein van María Dueñas: ‘Met grote vaart maar ook met veel oog voor detail tovert ze een stad tevoorschijn […], een milieu […] en een handjevol personages die je bijblijven. [Ze is ] je keer op keer te slim af […]: net wanneer je genoegzaam meent te weten welke kant het verhaal op gaat, slaat zij een andere richting in.’

De boekrecensies van de Volkskrant verschijnen elke zaterdag in Sir Edmund, en zijn te raadplegen op Volkskrant.nl/boeken - een selectie is slechts voor abonnees toegankelijk. De Volkskrant is te koop bij het Nieuwscentrum.

Marjolijn de Cocq legde Het vrolijke vogelboek van Yuval Zommer naast Een bevlogen jaar; een man, zijn wereldreis en het record van 6852 vogelsoorten van Arjan Dwarshuis. De Cocq dankt Dwarshuis ervoor dat hij ook Nederlandse namen gebruikt uit de ANWB Vogelgids, al vindt ze ‘het ook wel genieten van namen als de brown sicklebill, […] of de rock pratincole’. En Het vrolijke vogelboek van Yuval Zommer is een prentenboek, ‘[…] maar heus niet alleen voor kinderen. Want hij deelt de expertise van de Britse vogelschrijver Barbara Taylor in aanstekelijke feiten en feitjes’.

Verder nog in Het Parool een interview met Hans Münstermann over De populist, een satirische roman populisme. Hij heeft het bedoeld ‘Om verder te kijken dan het decor […] van een Thierry Baudet. […] Mijn boek is een waarschuwing om niet alleen te kijken naar wat je ziet, maar ook door te denken’.

Korter:

  • Dries Muus over Op eenzame hoogte van F.B. Hotz: ‘Vergeleken bij Hotz' leven klinkt dat van pakweg Kafka als een rimpelloze lentedag. Het bijzondere is dat Hotz' onthutsende biografie al snel verbleekt bij zijn nóg gedenkwaardigere werk.’
  • Hans Renders over Weldra zal ik onder de guillotine liggen. Grace Elliott: ooggetuige van de Franse Revolutie van Joris Verbeurgt: ‘Deze uitgave is meer dan een vertaling. […] Verbeurgt heeft deze memoires opgeschoond […] en schreef er een mooie inleiding bij.’
  • Dieuwertje Mertens over Wonderlamp [fragment] van Désanne van Brederode: ‘Ze gelooft én stelt vragen. Ze oordeelt niet. Cynisme is haar vreemd. Haar kijk op verlangen is bevrijdend[…].’
  • Hans Knegtmans over De ontdekking van Harlan Coben: ‘De ontelbare personages en vertellijnen maken het lezen niet tot een onverdeeld genoegen. […] Coben [vat] een thriller vooral op[…] als een ingenieuze puzzel.’

De boekrecensies van Het Parool verschijnen elke zaterdag. Het Parool is te koop bij het Nieuwscentrum.

Bernard Hulsman las twee boeken over Bauhaus: James Stevens Curls Making Dystopia: The Strange Rise and Survival of Architectural Barbarism en Bauhaus 1919-1933 van Magdalena Droste. 'Haar uitgebreide behandeling van de invloed van De Stijl op het Bauhaus is opmerkelijk, want toen Droste een jaar of dertig geleden als conservator van het Bauhaus Archiv in Berlijn begon te publiceren, was Van Doesburg nog "persona non grata" in Duitsland,' schrijft hij over het laatste boek. En over Curls Making Dystopia: 'Hij haat het modernisme en alles wat daarbij hoort net zo intens als de iconoclastische Bauhäusler de oude wereld. Hij beperkt zich dan ook niet tot architectuur en stedenbouw. In Thierry Baudet-achtige tirades tegen de moderne wereld in het algemeen betreurt hij bijvoorbeeld herhaaldelijk het verdwijnen van het onderscheid tussen hoge en lage cultuur en de teloorgang van traditie en religie. Hiermee ondergraaft hij uiteindelijk zijn scherpzinnige en genadeloze analyse van het modernisme.'

Thomas de Veen bespreekt Ferrara, de nieuwe roman van Bert Wagendorp [fragment]. 'Wat Wagendorp wil laten zien duidt hij direct aan, waardoor je er als lezer nauwelijks bij wordt betrokken. Daarom is 'show, don’t tell' zo’n belangrijke regel voor literaire schrijvers: hoe een personage zich voelt, wordt sterker opgeroepen als we het aan zijn handelingen afzien dan wanneer we eróver horen,' merkt De Veen onder meer op. Toef Jaeger wijdt een stuk aan Jonathan Swifts De reizen van Gulliver, volgens haar 'een van de meest tijdloze boeken uit de wereldliteratuur'. En: 'Het heeft ons inhoudelijk ook nog steeds veel te zeggen.' Nynke van Verschuer sprak met Robert Macfarlane over diens Benedenwereld. Reizen in de diepe tijd [fragment]. 'Natuur is niet een statisch decor van ons handelen, dat we naar believen kunnen vormen en exploiteren. We zijn erin verstrikt, we zijn er deel van. Zelf dragen we hele soortenkoloniën met ons mee. Het objectiverende denken over natuur heeft ons gebracht waar we nu zijn, en nu beginnen we te begrijpen dat de natuur als hulpbron eindig is. Dat denken heeft ons verarmd in ziel en stad achtergelaten,' zegt Macfarlane onder meer in het interview.

Korter:

  • Marco Kamphuis over Wolf Wondratschek, Zelfportret met Russische piano: 'Als hier sprake is van een zelfportret, dan is dat een aquarel, waarvan de kleuren in elkaar overlopen. De mistige sfeer wordt versterkt doordat de Wondratschek niet terugschrikt voor poëtische, zo men wil ondoorgrondelijke zinnen.'
  • Judith Eiselin over Laura van der Haar, Loslopen: 'Loslopen is een boek vol ommetjes in observeren, associëren en doordenken. [...] Een rode draad of spanningsboog biedt het boek helemaal niet, en daarmee is het vooral geschikt om in stukjes te lezen en niet in één ruk.'
  • Sebastiaan Kort over Ferdinand Lankamp, Uiterste dagen [fragment]: 'Lankamp mag in zijn debuut dan nog wat te streng en te stroef zijn met zijn blik op de verhouding tussen werkelijkheid en fictie (de lezer is ook niet van gisteren), hij toont wel aan dat hij zijn vak serieus neemt.'
  • Janet Luis over Miriam Guensberg, Vrachtbrief: 'een vermakelijke Poolse avonturenroman.'
  • Maarten Doorman over Andrew S. Currans Diderot and the Art of Thinking Freely en Catherine & Diderot van Robert Zaretsky.
  • Eva Cukier over Marc Jansen, De toekomst die nooit kwam [fragment]: 'een aanrader voor iedereen die wil begrijpen wat er omgaat in het hedendaagse Rusland.'
  • Hester Carvalho over Dorothy Carvello, Anything For A Hit: 'De opsomming van alle wandaden wordt uiteindelijk wat larmoyant, maar tot dan biedt Anything For A Hit een ontluisterend beeld van een verborgen wereld.'

De boekrecensies van NRC Handelsblad verschijnen elke vrijdag in Boeken, en zijn voor abonnees te raadplegen op Nrc.nl. NRC Handelsblad is te koop bij het Nieuwscentrum.

MINDBOOKSATH : athenaeum