Masha Gessen, Mark Boog, Kira Wuck en Jeroen Koch (de boekbesprekingen in de week van 25 april 2018)

02 mei 2018
| | | | | | | | | | |

Onze wekelijkse samenvatting van de recensies in kranten en tijdschriften, waarin deze week aandacht voor Virginia Woolf, Remieg Aerts, Thomas Wolfe (Het Parool), Guido van Hengel (Trouw, NRC), Joke van Leeuwen, Eva Rovers (Trouw), Piet de Rooy, Ivo Weyel, Hans Bots ( De Volkskrant ), Peter Verhelst en Marjoleine de Vos (NRC Handelsblad) Masha Gessen, Mark Boog, Kira Wuck en Jeroen Koch (De Groene Amsterdammer).

Oudere afleveringen van deze rubriek zijn te raadplegen in ons archief. Tussen rechte haken staan de redactionele items op Athenaeum.nl.

Masha Gessen, Mark Boog, Kira Wuck en Jeroen Koch (de boekbesprekingen in de week van 25 april 2018)

Delen op

Letter & geest staat deze week grotendeels in het teken van Karl Marx. Daarnaast bespreekt Janita Monna Toondoof van Krijn Peter Hesselink. 'Zijn spreektalige regels zijn kalm en licht, met daardoorheen soms milde humor geweven,' schrijft ze onder meer. Jann Ruyters neemt het 'Beeldboek' deze week voor haar rekening, dat is het 'sfeervol ruige salontafelboek' met portretten door Dennis Hopper - Photographs 1961-1967 - samengesteld door Tony Shafrazi. Van Marijke Laurense een bespreking van Ronald de Graafs De prins. Willem van Oranje 1533-1584 ('Het is De Graaf vooral te doen om hoe Willem privé en publiek gestalte gaf aan de politieke rollen die hij op zijn weg vond.') en Filips Willem. Prins van Oranje, heer van Diest. 1554-1618 ('waarin veel liefde fonkelt voor de lokale geschiedenis').

Yolanda Entius las Hier, de nieuwe roman van Joke van Leeuwen [fragment]. Ze noemt het een 'knap geconstrueerde parabel'. Elias van der Plicht wijdt verder een stuk aan Guido van Hengels 'onderhoudende' De zieners. Toekomstvisioenen uit een verloren Europa. Sofie Messeman recenseert Jan Guillous 1968, volgens haar 'een roman waarin de schrijver zich andermaal een rasverteller toont, zij het zonder grote stilistische ambities'. Rob Schouten bespreekt Jij bent van mij van Peter Middendorp. 'Wie op zoek is naar de diepste reden voor ons gedrag komt met lege handen uit deze roman,' stelt Schouten, 'wie wil zien hoe de mens zichzelf iets wijs weet te maken is daarentegen aan het juiste adres.'

Bas Maliepaard las Delphine Perrets hartverwarmende Björn. Zes berenverhalen. En voor 'Vandaar dit boek' sprak Paul van der Steen met Eva Rovers over haar Practivisme. Een handboek voor heimelijke rebellen [fragment]. 'Er zijn veel en veel te grote problemen in de wereld. Om moedeloos van te worden. Wat kun je daar als individu in hemelsnaam aan doen? Mijn boek probeert dat gevoel te doorbreken met praktische tips,' zegt Rovers onder meer in het interview. En Monique de Heer vindt De dag van de doden, het achtste en laatste deel van Nicci French' Frieda Klein-reeks, 'nogal voorspelbaar'.

De boekrecensies van Trouw verschijnen elke zaterdag in Letter en Geest, en zijn voor abonnees te raadplegen op trouw.nlTrouw is te koop bij het Nieuwscentrum. 

 

Toondoof | Krijn Peter Hesselink | 9789057599101
€ 17,50
De Prins | Ronald de Graaf | 9789492168191
€ 29,95
Hier | Joke van Leeuwen | 9789021409580
€ 18,99
De zieners | Guido van Hengel | 9789026332104
€ 20,00
Jij bent van mij | Peter Middendorp | 9789044629248
€ 19,99
Björn | Delphine Perret | 9789059088931
€ 13,99
Practivisme | Eva Rovers | 9789044636536
€ 15,00
Hier | Joke van Leeuwen | 9789021409597
€ 11,99
De zieners | Guido van Hengel | 9789026332111
€ 9,99
Practivisme | Eva Rovers | 9789044636543
€ 8,99

Mac van Dinther schrijft over de boeken die hem hielpen om minder vlees te gaan eten. ‘Over vlees zijn boekenplanken volgeschreven: het perfecte varken, de ultieme biefstuk, het rund van kop tot staart. […] Maar de laatste jaren groeit het stapeltje boeken dat juist de andere kant op gaat: boeken die vragen stellen bij vlees en ons de weg willen wijzen naar een minder vlezige toekomst.’ Aan bod komen:

  • Stoppen met vlees van Robert Bridgeman (‘De laatste aanwinst in dit genre.’)
  • Het fastfoodparadijs van Eric Schlossers en Uitgebeend van Marcel van Silfhout (‘[Voor] wie meer wil weten over toestanden in de vleesindustrie (en de gebrekkige controle daarop)’)
  • The Omnivore’s Dilemma van Michael Pollan. (‘Baanbrekend’)
  • Dieren eten van Jonathan Safran Foer (‘Bij vlagen bijtend geschreven.’)
  • How to Create a Vegan World van Tobias Leenaert (‘Benadert het probleem van de pragmatische kant.')
  • Fatsoenlijk eten van Karen Duve (‘Een amusant, bij vlagen hilarisch boek, vol zelfspot.’)
  • Clean Meat van Paul Shapiro (‘Beschrijft een beweging van wetenschappers en vooruitgangsoptimisten die de wereld willen verbeteren met kweekvlees.’)

Aleid Truijens bespreekt drie boeken over de verandering van het Nederlandse onderwijs. Een geschiedenis van het onderwijs in Nederland van Piet de Rooy [fragment] - ‘geen complete geschiedschrijving, eerder een onderhoudend “capita selecta”-college van een erudiete docent over onderwijskwesties tussen de oudheid en nu.’ Help, onze school is gekleurd! De toekomst begint in het onderwijs van Machteld de Jong en Huub Nelis - ‘lang van stof en een beetje op de hurken geschreven, maar geeft een goed inzicht in de belemmeringen voor kinderen van de tweede en derde generatie migranten.’ En De bijlesgeneratie. De opkomst van de onderwijscompetitie van Louise Elffers - ‘laat zien dat de werking van de selffulfilling prophecy pijnlijk goed zichtbaar is. Ze heeft ook oplossingen, dat is het goede nieuws.’

Frank van Zijl sprak Ivo Weyel over zijn boek Oorlogszoon. De onderduikjaren van mijn vader en het leven daarna. Weyel vond het dagboek van zijn vader terug en verdiepte zich in zijn geschiedenis en gedachten. Het werd een dubbeldagboek van vader en zoon. ‘Door het dagboek ben ik me bewuster van mijn eigen Joodse identiteit. Ik merk dat veel zaken waarop mijn vader hamerde veel waardevoller zijn dan ik altijd heb gewild.’ Ook Ad van Liempt las een dagboek, Het geheime dagboek van Arnold Douwes, Jodenredder, samengesteld door Johannes Houwink ten Cate en Bob Moore. ‘Het is het enige dagboek van een Jodenredder dat in Europa bekend is. De aantekeningen geven een indringend beeld van de stress en hectiek in het leven van een man die zijn beroep heeft gemaakt van het redden van mensenlevens.’

Marcel Hulspas bespreekt verder Hans Bots’ De Republiek der Letteren. ‘Bots besteedt in zijn boek geen aandacht aan die vreselijke Newton, aan de vetes, het kleinzielige gezeur, kortom, alles wat afbreuk deed aan het ideaal. Hij wil een ander verhaal vertellen. Zonder ons land was de Republiek der Letteren er nooit gekomen.’

Korter:

  • Taede Smedes geeft vijf sterren aan De pater en de filosoof. De redding van het Husserl-archief van Toon Horsten. ‘Het boeiende, ontroerende, aangrijpende en bij vlagen spectaculaire verhaal over hoe één bevlogen pater in de Tweede Wereldoorlog Husserls archief van de ondergang weet te redden. […] Fenomenaal verteld en boeiend geschreven.’
  • Wineke de Boer bespreekt Patrick Mondiano's Slapende herinneringen (uit het Frans vertaald door Maarten Elzinga) [recensie]: ‘Het is alsof Patrick Mondiano iets van het hart moest, iets dat meer dan vijftig jaar op zijn gemoed is blijven drukken en waarvan hij zich nu rekenschap wilde geven.’ Vier sterren.
  • Aleid Truijens over Alles wat was van Willem Melchior. ‘De grootste kracht van Melchiors proza is zijn schaamteloosheid.’ Vier sterren.
  • Eveneens vier van Wim Bossema voor Het genootschap van onvrijwillige dromers van José Eduardo Agualusa (vertaald uit het Portugees door Harrie Lemmens) [fragment]. ‘Agualusa vlecht de op het oog zo verschillende verhalen en stijlen (is dit nu een sprookje of een harde politieke roman?) op een zeer persoonlijke manier door elkaar.’

De boekrecensies van de Volkskrant verschijnen elke zaterdag in Sir Edmund, en zijn te raadplegen op volkskrant.nl/boeken - een selectie is slechts voor abonnees toegankelijk. De Volkskrant is te koop bij het Nieuwscentrum.

 

Virginia Woolfs romandebuut The Voyage is door Barbara de Lange naar het Nederlands vertaald als De uitreis. Arie Storm schrijft over Woolf en haar schrijfstijl. ‘Je proeft […] de opwinding van dit denken en dit schrijven; een denken en schrijven dat het leven zelf is of dat in elk geval zo goed mogelijk probeert weer te geven. Ja, Woolf was echt een van de grootste.’ Liddie Austin sprak  Hella de Jonge over haar boek Hartschade. ‘Artsen zouden meer liefde moeten voelen voor de persoon die tegenover hen zit. […] Mijn boek is niet bedoeld als een schreeuw om aandacht voor mij. Het is een schreeuw om meer aandacht voor elkaar.’

Hans Renders is enthousiast over Thorbecke wil het. Biografie van een staatsman van Remieg Aerts. ‘Aerts [brengt] de politieke betekenis van Johan Rudolph Thorbecke (1798-1872) op een schitterende wijze in verband met zijn persoonlijke leven.’ Dirk-Jan Arensman las Daal neder, engel, de Nederlandse vertaling van Thomas Wolfes bejubelde debuutroman [fragment]. ‘Daal neder, engel zou je een verslag van de jeugdjaren van het romantische, jonggestorven genie Wolfe kunnen noemen. […] Wat het uitzonderlijk maakt, is Wolfes ongegeneerde wijdlopige, hooggestemde en überbloemrijke schrijfstijl.’ Verder Thomas Verbogt over Slapende herinneringen van Patrick Modiano [recensie]: ‘De titel van het boek is sterk, want vat de gebeurtenissen goed samen, het is immers een vaak dromerige collage van herinneringen. En die herinneringen gedragen zich niet vitaal of sturend of veelbetekenend, nee, ze komen niet tot leven want ze slapen.’

De boekrecensies van Het Parool verschijnen elke zaterdag. Het Parool is te koop bij het Nieuwscentrum.

Thomas de Veen bespreekt Voor het vergeten van Peter Verhelst [fragment]. ‘Een herinneringsboek – maar ook een tocht die door de wervelende gevoelens zodanig gefragmenteerd is dat het niets anders kan worden dan versplinterd en niet-rechtlijnig, postmodern, een trip. […] Voor het vergeten mag een roman heten, maar de leeservaring is veeleer die van poëzie.’ Michiel Krielaars genoot van Gabriele D’Annunzio’s De schoonheid van de nacht [fragment]. ‘In die autobiografische geschriften, die door Jan van der Haar voortreffelijk zijn vertaald en geannoteerd, is het van de eerste tot en met de laatste bladzijde smullen geblazen. Niet zozeer door D’Annunzio’s literaire minnekozen in een stortvloed aan voluptueuze zinnen, als wel door zijn alom aanwezige egocentrisme en narcisme. Volgens mij heeft zelden iemand het zo met zichzelf getroffen als deze kleine Italiaanse levensgenieter.’

Jona Lendering recenseert Kyle Harpers The Fate of Rome. Climate, Disease, and the End of an Empire. ‘[Het] leest als een trein. […] Harper schrijft  vooral voor mensen met een oudheidkundige achtergrond. Iets meer ambitie was wenselijk, maar degenen voor wie hij schrijft, mogen blij zijn met dit enthousiaste boek, waarin alle recente inzichten eens mooi bij elkaar zijn geplaatst.’ Rob Hartmans las daarnaast De zieners van Guido van Hengel. ‘In zijn wervelende en fraai geschreven boek De zieners laat historicus Guido van Hengel zien dat Oswald Spengler in het begin van de twintigste eeuw bepaald niet de enige was die van mening was dat de moderniteit vooral negatieve gevolgen had, en dat de Europese cultuur ten onder ging. […] Hij concentreert zich op drie van hen: de Nederlandse schrijver, psychiater en wereldverbeteraar Frederik van Eeden, de Duits-Joodse filosoof Erich Gutkind en de Bosnisch-Servische mysticus Dimitrije Mitrinovic.’

Ger Groot is enthousiast over Doe je best. Lof van het ongrijpbare leven van Marjoleine de Vos. ‘In haar meanderende beschouwingen houdt De Vos zich ver van alle analytica. Eerder laat zij zich verzinken in haar onderwerp (van Griekse mythen tot J.S. Bach of het geluk van het garnalen-eten) om daarna verrast om zich heen te kijken. Je kunt dat naïef noemen, maar het is wel een meeslepende naïviteit, die misschien beter dan veel pientere filosofie iets duidelijk maakt waar "de waarheid van het bestaan" ongeveer te vinden is.’ Jan van Mersbergen sprak met Saskia Noort over schrijven en haar nieuwste boek en eerste roman, Stromboli. ‘Deze roman is teruggebracht tot wat er echt verteld moest worden. […]Ik krijg veel reacties van lezers die steun hebben aan mijn verhalen over scheidingen. Vaak vrouwen. Die komen naar me toe en zeggen: “Door jouw boek heb ik de stap durven zetten.”’

Korter:

  • Jos Palm over Wilhelmina. Mythe, fictie en werkelijkheid van Gerard Aalders. ‘[Hij] heeft “de oude pluimstaart,” zoals ze zichzelf noemde, bevrijd van de oorlogsromantiek die om haar heen is gecreëerd. Drie ballen.
  • Obe Alkema las verdere bijzonderheden van Rozalie Hirs [fragment], ‘De charme én valkuil van deze bundel is dat Hirs haar taal probeert af te stemmen op een tastend oog, dat de blik naar buiten richt en zich laaft aan alle indrukken.’ Drie ballen.
  • Vier ballen van Mirjam Noorduijn voor Een indiaan als jij en ik van Erna Sassen. ‘Sassen voelt haarfijn aan welke beelden voor kinderen werken en maakt zo alle emoties die ze oproept knap invoelbaar.’
  • Rob van Essen over Upstate van James Wood. ‘Wood houdt het klein, zijn roman is eerder kamermuziek dan een symfonie.’ Drie ballen.

De boekrecensies van NRC Handelsblad verschijnen elke vrijdag in Boeken, en zijn voor abonnees te raadplegen op Nrc.nl. NRC Handelsblad is te koop bij het Nieuwscentrum.

 

Voor het vergeten | Peter Verhelst | 9789403105208
€ 19,99
Fate of rome | Kyle Harper | 9780691166834
€ 35,99
De zieners | Guido van Hengel | 9789026332104
€ 20,00
Doe je best | Marjoleine de Vos | 9789028280038
€ 17,50
Stromboli | Saskia Noort | 9789048833993
€ 19,99
Wilhelmina | Gerard Aalders | 9789089756527
€ 22,50
Upstate | James Wood | 9781787330627
€ 19,95
De zieners | Guido van Hengel | 9789026332111
€ 9,99
Doe je best | Marjoleine de Vos | 9789028280175
€ 9,99
Stromboli | Saskia Noort | 9789048834006
€ 12,99

Simon(e) van Saarloos interviewt Masha Gessen: ‘Mensen wenden zich tot mijn werk voor dingen die daar niet te vinden zijn. Troost, bijvoorbeeld.’ En Marijn Kruk bespreekt Gessens nieuwe boek, De toekomst is geschiedenis. De terugkeer van het totalitaire Rusland [fragment]. ‘Gessen beschrijft de levens [van haar personages] nauwgezet en koppelt die aan de ontwikkelingen in Rusland van de afgelopen dertig jaar […] dit levert interessante verhalen op.’ Maar ‘[g]edurende het hele boek is er welgeteld één keer een paar alinea’s lang een uitgesproken Poetin-aanhanger aan het woord […] dat is een serieus tekort in een verder in alle opzichten meeslepend geschreven boek.’

Christiaan Weijts las Café de waarheid van Mark Boog en is niet bijzonder enthousiast. ‘De eerste werkelijk sterke zin staat op bladzijde 64, als Jim voor alle schuldeisers op de vlucht is geslagen en als zwerver is gaan leven: “Eerst liep mijn vrouw weg, toen ik.” Die zin zou beter volstaan als flaptekst, want meer gebeurt er eigenlijk niet.’ En Alfred Schaffer schrijft over De zee heeft honger van Kira Wuck. ‘De zee heeft honger is het stedelijke, burgerlijke bestaan […] en het uitzicht is overwegend “loodzwaar”. De spreker die me toespreekt heeft geen illusies hoog te houden, en verdrinkt bijkans in anonimiteit en apathie. […] De kalme radeloosheid is in bijna elk gedicht terug te vinden.’

Tot slot recenseert Koen Kleijn Jeroen Kochs Oranje in revolutie & oorlog. Een Europese geschiedenis, 1772-1890 [fragment]. Deze bewerking van de drie biografieën van Willem I, Willem II en Willem III is bedoeld voor een internationaal publiek. ‘De samensteller neemt daarom wat meer afstand, en beziet ontwikkelingen en patronen zoals die ook bij andere Europese monarchieën in de negentiende eeuwen zichtbaar zijn.’ Kleijn constateert: ‘er valt in de paleizen werkelijk niets te lachen.’

De Groene Amsterdammer is elke woensdag al te koop bij het Nieuwscentrum. Athenaeum Boekhandel verzorgt de boekverkoop voor de website van De Groene.

MINDBOOKSATH : athenaeum