Jeanette Winterson & Dimitri Verhulst (de boekbesprekingen in de week van 26 juni 2019)

01 juli 2019
| | | | | | | | | | | | | | | | | | |

Onze wekelijkse samenvatting van de recensies in kranten en tijdschriften waarin deze week onder meer aandacht voor Jeanette Winterson en Dimitri Verhulst, en verder: Joeri Tijdink, Esi Edugyan, Enny de Bruijn (Trouw), Adam Smith, Sohaila Abdulali, J.M. Coetzee, Ali Smith, Paul Mason (de Volkskrant), Marian Donner, Elizabeth Macneal (Het Parool), vijftig jaar Woodstock, Marijke Schermer, Marja Vuijsje, Wolf Wondratschek (NRC), Siri Hustvedt, Lauren Groff, Marijke Schermer, Colson Whitehead (De Groene Amsterdammer).

Oudere afleveringen van deze rubriek zijn te raadplegen in ons archief. Tussen rechte haken staan de redactionele items op Athenaeum.nl.

In Trouw deze week gaat Willem Schoonen in gesprek met psychiater Joeri Tijdink, die Wetenschapper op de sofa. Hoe te overleven op de universiteit uitgaf. 'Ik heb dit boekje geschreven voor individuen en een individu kan die hiërarchie niet veranderen. Hij kan wel zichzelf zo veranderen dat hij met daarmee kan omgaan,' aldus Tijdink.

Recensent Yolanda Entius werkte zich door Frankusstein heen, de nieuwe van Jeanette Winterson. Ze gebruikt termen als 'te theoretisch', 'machinaal' en 'te koddig en banaal'. Toch is er schoorvoetend enthousiasme te bespeuren: 'Het zijn grote, actuele thema's die Winterson aansnijdt. Vernuftig en uiterst speels weeft ze het verleden en het heden, de nabije toekomst, feit, fictie, wetenschap en literatuur tot een bont tapijt van ideeën.'

Marijke Laurense las Afrikaanse letterkunde. Tradities, genres, auteurs en ontwikkelingen, door Mineke Schipper, Daniela Merolla en Inge Brinkman. 'Wel jammer is dat de auteurs niet de moeite hebben genomen om ook al die lappen Engelse tekst te vertalen, zeker omdat ze toch een breed Nederlands publiek warm willen maken voor hun grote liefde. Hoe dan ook: voor nu heeft u met dit boek een overvloed aan kennis en heerlijke leestips in handen,' zegt Laurense, die met spijt terugblikte op het moment dat ze haar Afrikaanse literatuur naar de kringloop bracht.

Verder nog:

  • Janita Monna over Jan-Willem Ankers Ware aard. Gedichten: 'Het meest gebruikte woord in deze bundel zou weleens 'zacht' kunnen zijn. Misschien is dat de houding die hij zoekt. Cynisch worden is makkelijk,' …maar dat is niet waar Monna voor kiest.
  • Laura van Baars over De avonturen van Alexander von Humboldt van Andrea Wulf en Lillian Melcher: 'Hun moeder stak een groot deel van haar omvangrijke kapitaal in de opleiding van haar zoons. Dat is niet tevergeefs geweest.'
  • Jann Ruyters miste wat 'bijt en samenhang' in De pruimenpluk [fragment] van Dimitri Verhulst, maar vindt er desalniettemin Verhulst stijl in terug die 'meeslepend als altijd' is.
  • Monique de Heer over Doggerland, Misleiding van Maria Adolfsson: 'Heerlijk subtiel en vilein wordt de 'alles moet kunnen' sfeer in de commune geschetst. Ook de ontknoping van dit moordmysterie is ijzersterk.'
  • Wonderlamp [fragment] van Désanne van Brederode werd (goed)gekeurd door Rob Schouten: 'Over [dit] soort liefdevolle overgave hoor je in de literatuur weinig. Van Brederodes boek gaat er voortdurend over, en daar kun je misschien cynisch of lacherig over doen, maar het is eigenlijk heel erg bijzonder.'
  • Paul van der Steen over De grote verkilling van Geert van Istendael: 'In het eerste deel van het boek somt de auteur nog vrij braaf politieke ontwikkelingen van de afgelopen jaren[...] op. De vertrouwde, messcherpe Van Istendael is pas later in het boek te vinden, alsof hij als een diesel op gang moet komen.'
  • Boek van de week: Washington Black van Esi Edugyan. 'Edugyan [brengt] een ode aan de verbeelding en zet […] het voorstellingsvermogen van de lezer aan het werk. […] In Washington Black blijken doodgewaande mensen niet dood en is er, als het echt nodig is, altijd een geheime tunnel of een schip dat je kan redden en meenemen naar een veiliger oord. Toch vindt er geen loutering plaats, en wordt bij alles wat goed komt, het aantal zaken die niet goed zullen komen groter, schrijft Vrouwkje Tuinman.
  • Bas Maliepaard over Jan Juttes Tijger: [Een] wonderlijke ontmoeting [die] uitmondt in een hartverwarmend prentenboek over gemis, troost en vriendschap. Jan Jutte schreef een prettige tekst bij zijn […] sterke prenten, […] die had ook weggelaten kunnen worden, omdat de […] beelden al zo verhalend zijn.'

Tot slot in 'Vandaar dit boek' is Enny de Bruijn aan het woord over haar De hoeve en het hart. Een boerenfamilie in de Gouden Eeuw [fragment], opgetekend door Laura van Baars. 'Mijn ouders komen uit Herwijnen en ik voel mij verbonden met het […] dorp aan de Waal. Toch ben ik er niet gaan praten met bewoners. Als er tien generaties zijn verstreken, heeft dat niet veel zin meer […]. De hoeve en het hart gaat over een familie, en over een streek en een sociale groep die in het algemeen weinig aandacht krijgt: boeren op het Gelderse platteland.'

De recensies van Trouw verschijnen elke zaterdag in Letter en Geest, en zijn voor abonnees te raadplegen op trouw.nlTrouw is te koop bij het Nieuwscentrum. 

Jeanette Winterson & Dimitri Verhulst (de boekbesprekingen in de week van 26 juni 2019)

Delen op

€ 24,99
€ 19,99

Koen Haegens schrijft in de economiepagina's over Adam Smiths De welvaart van landen, in de vertaling van Jabik Veenbaas: 'De kentering in het beeld van Adam Smith is spectaculair. Binnen enkele tientallen jaren van radicale marktfundamentalist naar een criticus van de ongeremde jacht op winst. Waar houdt dat op? Krijgen we straks te horen dat Smith stiekem anti-kapitalist was?'

Maartje Laterveer dan, zij gaat in gesprek met Sohaila Abdulali over haar boek Waar we over praten als we over verkrachting praten 'Het zou niet oprecht zijn om een autobiografie te schrijven als verkrachtingsslachtoffer, want het is niet het grootste in mijn leven. Maar toen was er een redacteur die zei: "[M]isschien kun je een boek schrijven over de manier waarop we wel en niet over verkrachting praten." Van dat idee raakte ik wél enthousiast.’

De eigenlijke boekenpagina's opent Arnon Grunberg met de nieuwe J.M. Coetzee, De oude vrouw en de katten [fragment | onze recensie]: 'Zijn enorme kracht als schrijver, die niet is afgenomen, is vooral te danken aan de ernst waarmee hij verhalen benadert.'

Hans Bouman schrijft over Ali Smiths Winter [fragment | recensie | boekverkopersbespreking] en Lente [fragment | recensie]: 'Zoals gezegd is Smith maar matig geïnteresseerd in het uitwerken van een plot. De spanning van haar boeken zit in de terugkeer van thema’s en motieven, telkens in andere verschijningsvormen, en in haar plezier in taalgrappen en woordspelingen, waarmee ze haar vertalers soms danig op de proef stelt.' En Hiske Versprille over Roanne van der Voorsts Ooit aten we dieren: 'Het is beslist geen slecht boek. De premisse stemt tot nadenken en ook als een brede inleiding voor mensen met interesse voor de veganistische lifestyle doet het wat het moet doen.'

Peter Giesen ging in gesprek met Paul Mason over Een stralende toekomst: ‘De opkomst van informatietechnologie is gepaard gegaan met de opkomst van gigantische monopolies. Zo’n bedrijf als Uber zou niet mogen bestaan. Je zou het moeten vervangen door een coöperatie of een staatsbedrijf. Stel je Uber voor als een publiek systeem in een stad als Amsterdam. Dat zou prima werken. We moeten de macht van de grote bedrijven breken, zoals in de 19de eeuw de macht van monopolisten als de Bell Telephone Company werd gebroken.'

Arjan Peters over Monika Sauwer, Heloïse en het inwonen: 'Met liefde voor details schildert Sauwer de wereld van toen: [...] de kolenkachel, [...] de bakker die aan de deur kwam, [...]en de eerste supermarkt genaamd Kijk-Grijp.' En Sander van Walsum ten slotte over Kees Schuyt, R.P. Cleveringa: 'Kees Schuyt [...] lost zijn belofte van volledigheid met grote nauwgezetheid in. Hij portretteert een gedegen, dienstbare jurist wiens publicaties – veelal op het gebied van het zee- en handelsrecht – tot op de dag van heden relevant zijn.'

Korter:

  • Mark Galeotti, We moeten het even over ­Poetin hebben [fragment]
  • Paul O. Martin, Ter herinnering aan Marsman
  • Rainer Maria Rilke, De andere kant van de natuur
  • Manon Duintjer, We zijn verdwaald
  • Mahir Guven, Broer
  • Paolo Cognetti, Sofia draagt altijd zwart [fragment]
  • Enny de Bruijn, De hoeve en het hart [fragment]
  • Robbert Welagen, Antoinette

De boekrecensies van de Volkskrant verschijnen elke zaterdag in Boeken, en zijn te raadplegen op Volkskrant.nl/boeken - een selectie is slechts voor abonnees toegankelijk. De Volkskrant is te koop bij het Nieuwscentrum.

De welvaart van landen | Adam Smith | 9789089531889
€ 59,90
Winter | Ali Smith | 9789044637953
€ 21,99
Een stralende toekomst | Paul Mason | 9789403166506
€ 29,99
R.P. Cleveringa | Kees Schuyt | 9789024409082
€ 39,90
We zijn verdwaald | Manon Duintjer | 9789493041028
€ 21,99
Broer | Mahir Guven | 9789026346316
€ 20,99
Winter | Ali Smith | 9789044637960
€ 11,99
Winter | Ali Smith | 9780241207031
€ 17,50
Een stralende toekomst | Paul Mason | 9789403168500
€ 14,99
Clear bright future | Paul Mason | 9780241390337
€ 18,99
R.P. Cleveringa | Kees Schuyt | 9789024424634
€ 20,00
Broer | Mahir Guven | 9789026346323
€ 12,99
Grand frère | Guven, Mahir | 9782253074366
€ 9,99

In Het Parool van 29 juni ten eerste aandacht voor onze allereigenste boekverkopers. De boekverkopers van Athenaeum Spui hebben de krant gehaald en zijn op pasfotoformaat te bewonderen in de rubriek 'Koppen' in de PS. Komt dat zien!

In PS wordt Marian Donner door Irene Start geïnterviewd over haar Zelfverwoestingsboek: 'Ooit was het mogelijk om van een modaal lerarensalaris een gezin te onderhouden, een huis te kopen en twee keer per jaar op vakantie te gaan,' zegt ze. 'Tegenwoordig zijn daar minstens twee salarissen voor nodig, in vaste dienst, en heel veel schulden. Zelfs als het jou als individu lukt het spel mee te spelen, gefeliciteerd, maar daartegenover staan honderden mensen die niet kunnen meekomen. [...] Het stoort me al mijn hele leven dat mensen verboden wordt van de norm af te wijken.'

  • Jan Pieter Ekker over Kunst op Nederlandse Stations: 'Alle 336 kunstwerken [...] vormen een zeer levendige collectie.'
  • Marjolijn de Cocq interviewde Elizabeth Macneal over De poppenfabriek. Macneal: 'Ik wilde laten zien hoe het geweest moest zijn voor zo'n jonge vrouw die betrokken raakt bij een groep decadente, mannelijke kunstenaars. Er is altijd die onderstroom van dreiging omdat model staan gelijk stond aan prostitutie.'
  • Dirk-Jan Arensman over Jeanette Winterson, Frankusstein: '[J]uist door die komische intermezzo’s kan ze elders allerlei prangende vragen aan de orde stellen, zonder dat je voortdurend het gevoel hebt dat je een in fictie gevatte lezingenreeks leest.'
  • Thomas Verbogt over Lykele Muus, We doen wat we kunnen: 'Muus heeft een zorgvuldige manier van vertellen, [...] sober, minutieus, filmisch, met een langzame camera. Details moeten veel werk doen en dat is benauwend effectief.'
  • Dries Muus over Dimitri Verhulst, De pruimenpluk [fragment]:'[Het] zijn meer oppervlakkige situatieschetsen dan diepgaande, krachtig ingebeelde gewetens- of ­gevoelskwesties. Prachtig geformuleerde situatieschetsen, dat wel.' Print
  • Hans Knegtmans over Blake Crouch, Reset: 'Door het wetenschappelijke karakter van de roman ziet de schrijver zich genoodzaakt tot het gebruik van potjeslatijn. In vertaling ziet dat er soms nogal amateuristisch uit. Ik zou graag zeggen dat dit de schuld van Crouch is, maar zo simpel is het niet.'

De boekrecensies van Het Parool verschijnen elke zaterdag. Het Parool is te koop bij het Nieuwscentrum.

Van Maarten Doorman deze week een stuk over Woodstock-boeken: Ernesto Assantes Woodstock ’69, Julien Bitouns 'tekstueel wel erg beknopte' 50 Years: The Story of Woodstock Live en Daniel Bukszpans 'overzichtelijke' Woodstock: 50 Years of Peace and Music. 'Assante, Bitoun en Bukzspan bieden alledrie een rijk geïllustreerd overzicht en doen hiermee over wat Michael Wadleigh destijds met beeld deed: het scheppen en in stand houden van een historisch moment waar de landelijke pers nauwelijks acht op sloeg,' merkt Doorman onder andere op. Thomas de Veen schreef een jubelende bespreking van Marijke Schermers Liefde, als dat het is [fragment]. 'Schermer is [...] hard op weg een van de interessantste schrijvers van Nederland te worden. Al het technische vernuft dat ze aanwendt voert je als lezer succesvol in een fuik,' aldus De Veen.

Verder noemt Ger Groot Zwart licht [onze recensie] van María Gainza 'een deels mislukte roman van een schrijfster die niettemin nieuwsgierig blijft maken'. En Clara van de Wiel las Marja Vuijsjes Oude Dozen. Een min of meer feministische leesgeschiedenis. 'Zij beschrijft zichzelf en haar generatie met een aangename lichtheid,' vindt ze. Over Phyllis Cheslers A Politically Incorrect Feminist, dat ook in het stuk aan bod komt, is Van de Wiel minder te spreken. Het is volgens haar 'een wrokkig boek [...], dat soms moeilijk door te komen is'.

Roelof van Gelder wijdt een recensie aan De wijde wereld van Cornelis Pijnacker (1570-1645), het 'helder geschreven boek' van Paul Brood, Gerard van Krieken en Jan Spoelder. Michel Krielaars sprak daarnaast met Wolf Wondratschek over diens Zelfportret met Russische piano. Wondratschek vertelt in het gesprek onder meer over de invloed van Nabokov op zijn werk: 'Tot 1996 had ik nog nooit iets van hem gelezen. Maar toen stuitte ik in een boekwinkel op zijn verhalenbundel en las ik ‘Liefde in Fialta’. Dat verhaal heb ik bestudeerd. Van elke zin vroeg ik me de betekenis af. Het zette mijn schrijverschap op nul. Ik ben helemaal opnieuw begonnen. Alles wat ik sindsdien aan proza heb geschreven, dank ik aan Nabokov.'

Korter:

  • Michel Krielaars over Aharon Appelfeld, Verwondering: '[E]cht bijzonder aan deze roman is dat hij aantoont hoe je mensen van hun vooroordelen over hun Joodse buren kunt genezen door ze op hun schuldgevoel te wijzen. Hun Jodenhaat blijkt vooral gebaseerd te zijn op afgunst en hebzucht ten aanzien van mensen die het iets beter hebben.'
  • Anne van den Dool over Siel Verhanneman, Of iedereen gaat dood: 'een mooi associatiespel van twee hulpbehoevende geesten die evenveel uitspreken als verzwijgen, om elkaar heen draaien, elkaar proberen te bereiken, maar in plaats daarvan de lezer vooral hun eigen, geïsoleerde levens tonen.'
  • Margot Dijkgraaf over Joël Dicker, De verdwijning van Stephanie Mailer: 'Uiteindelijk raak je vooral gefascineerd door de constructie, de bijna mathematische compositie, en de vraag of je nog uit het labyrint van motieven, psychologische problemen en duistere relaties zult komen. Je bewondert de architectuur, maar wie er wonen doet er inmiddels niet meer zo toe.'
  • René Appel over Jan Meeus, De Schiedamse cocaïnemaffia: 'Meeus stelt in feite dat de huidige aanpak [van de drugssmokkel] gedoemd is om te mislukken, en met zijn boek onderbouwt hij die stelling op een geloofwaardige manier.'
  • Atte Jongstra over Leonard Rutgers' 'verrukkelijke' De klassieke wereld in 52 ontdekkingen [fragment]

De boekrecensies van NRC Handelsblad verschijnen elke vrijdag in Boeken, en zijn voor abonnees te raadplegen op Nrc.nl. NRC Handelsblad is te koop bij het Nieuwscentrum.

Marja Pruis bespreekt Marijke Schermers Liefde, als dat het is [fragment]. Volgens haar is de roman niet zo subtiel en geraffineerd als Noodweer, maar '[w]ie weet moeten de volgende hoofdstukken, genoemd naar de verschillende seizoenen die zich eerder afspeelden, begrepen worden als haar onderzoeksverslag. Het zou iets van de fletsheid en ook de kunstmatigheid van de roman nog eens onderstrepen. Het is allemaal maar een constructie, een uitgekiend gedachte-experiment. Schermer is en blijft tenslotte niet de eerste de beste'. Fiep van Bodegom las Florida van Lauren Groff, vertaald door Maaike Bijnsdorp en Lucie Schaap. 'De bundel legt een opvallende nadruk op de mens alleen, alleen met zijn gemoed, geweten en ziel. [...] Dit onbehagen weet ze mooi te verbinden met de klamme Florida-zomer en [...] de onmacht van leven onder klimaatverandering,' aldus Van Bodegom.

Kees 't Hart recenseert verder De pruimenpluk van Dimitri Verhulst [fragment]. Hij noemt het 'een gemeen boek'. Verhulst heeft hem er in laten lopen: 'Die verteller is een enge gluiperd, verdorie, waarom zag ik dat niet meteen in het begin? Waarom trapte ik in die zelfmedelijdende praatjes? [...] Het was narcisme. Niks depressie. Waarom onderschatte ik de schrijfkunst van Verhulst en liet ik me als een kind meedeinen op medelijden en onbegrip?'

Thomas Heerma van Voss wijdt een bespreking aan de nieuwe roman van Siri Hustvedt [fragment | recensie]. Haar Herinneringen aan de toekomst 'geeft geen eenduidige antwoorden [...] maar op een vitale, doordachte manier worden in deze roman de meest wezenlijke vragen gesteld over het vertellen van verhalen, en de werking van iemands geheugen,' schrijft hij. Tot slot Graa Boomsma over Colson Whiteheads De jongens van Nickel [fragment | onze recensie]: 'Het boek bevat andermaal een verhaal waaronder zich iets heel anders verschuilt, waarop zelfs de meest alerte lezer niet bedacht is: welk effect heeft systematische racistische vernedering op iemands identiteit? Die lezer voelt halverwege wel wat nattigheid als het verhaal lijkt af te dwalen in perspectief en tijd. Maar Whitehead wist wat hij deed, al schrijvend.'

De Groene Amsterdammer is elke woensdag al te koop bij het Nieuwscentrum. Athenaeum Boekhandel verzorgt de boekverkoop voor de website van De Groene

MINDBOOKSATH : athenaeum