Renate Dorrestein, Junpei Gomikawa en Stephen Fry (de boekbesprekingen in de week van 28 maart 2018)

03 april 2018
| | | | | | | | | | | | | | | | | | |

Onze wekelijkse samenvatting van de recensies in kranten en tijdschriften, waarin deze week aandacht voor Renate Dorrestein en verder: Stephen Fry, Philippe Sand, Fatma Aydemir (Trouw), Aukje Holtrop, Jeff Benedict (de Volkskrant), Rachel Joyce, Elfie Tromp, Peter Zantingh (Het Parool), Junpei Gomikawa, John Banville, Maarten Hell (NRC), Thierry Baudet, Mensje van Keulen, Anet Bleich, Elisabeth Tonnard, Guido van Hengel en Dave Eggers (De Groene Amsterdammer).

Oudere afleveringen van deze rubriek zijn te raadplegen in ons archief. Tussen rechte haken staan de redactionele items op Athenaeum.nl.

Renate Dorrestein, Junpei Gomikawa en Stephen Fry (de boekbesprekingen in de week van 28 maart 2018)

Delen op

'Anders dan de populistische onheilsprofeten vaak suggereren, bevindt Nederland zich niet op een hellend vlak. Wij zijn niet de machteloze getuigen van "een duizelingwekkend destructieproces", zoals Baudet dat omschrijft. Wel zijn wij een land waar een groot onvervuld verlangen rondwaart, naar grotere rechtvaardigheid en meer menselijkheid. Dat verlangen wordt niet vervuld door repressie of controle, door polarisatie of onderlinge verwijten.' In Trouws Letter & Geest een voorpublicatie uit Femke Halsema's essay voor de Maand van de Filosofie, Macht en verbeelding.

Tan Tunali interviewde Fatma Aydemir, 'onze' vorige writer in residence en auteur van Ellebogen [toelichting door de vertaler]. 'Die boosheid bleek voor mij ook nog eens heel productief, want het hielp me dit verhaal te vertellen. Ik wilde het verhaal vertellen, omdat het een verhaal was dat ontbrak in de verhalen die ik kende uit de Duitse literatuur en populaire cultuur; een verhaal over de boosheid van Hazal, migratie, geweld en opgroeien in een land waar je het gevoel hebt dat je er niet bij hoort. Een land ook, dat je er iedere dag aan herinnert dat je er niet bij hoort. Terwijl het de enige plek is die je kent. Dat was een gevoel waar ik over wilde nadenken en dat ik dieper wilde bestuderen.'

Janita Monna las de nieuwe bundel van Erik Bindervoet, De olifant van Oostzaan ('oogt als een absurde vertelling, als een almaar uitdijende opeenstapeling van vragen, liedjes, herinneringen, regieaanwijzingen, stemmen, alles associatief aaneengeschakeld. Maar het lange, verhalende gedicht schuurt dicht langs de werkelijkheid'), en Sofie Messeman las Jaan Kross' Tussen drie plagen ('een zeer panoramisch historisch epos, gedetailleerd in de achtergrondinformatie. Toch is het een daverend boek, meeslepend zonder ooit te emotioneel te worden').

Michiel Driebergen over Philippe Sands, Galicische wetten: 'Voor wie wil weten welke rol het Haagse Internationale Strafhof vervult, is Sands' boek niet te versmaden.' En Boek van de Week is Stephen Fry's Mythos [fragment]. Abdelkader Benali: 'Vooral wanneer Fry uitgebreid de tijd neemt om te vertellen, gebruikmakend van alle moderne verteltechnieken, komen de goden tot hun recht.'

En in 'Tijd' Stripschapprijswinnaar Peter van Dongen, en zijn levenslessen, opgetekend door Caroline Buijs. Onder andere over Familieziek, dat hij op Adriaan van Dis' boek maakte: 'Soms lag het werk een jaar stil omdat ik mijn geld moest verdienen als illustrator, maar als we dan weer samen aten en spraken over onze familieverhalen ging ik daarna handenwrijvend aan de slag - Van Dis is een inspirerende man.'

Korter:

  • Yolanda Entius over Joke Hermsen, Rivieren keren nooit terug [fragment]: 'Alles komt in tweeën in deze weemoedige roman, die aanvankelijk lijkt voort te kabbelen, maar halverwege in een stroomversnelling raakt, aftakkingen neemt om dan weer rustig terug te meanderen - ja, het water, de rivier, de brug tussen twee oevers, de tijd; het zijn de lyrische en filosofische elementen waar deze roman op drijft.'
  • Beeldboek van de Week is Hard werken: One for All. Graphic Art & Design 1979-1994.
  • Rob Schouten over Hans Boland, Vaderinstinct: 'Boland duwt je met je gezicht in de gefrustreerde ziel van de wanhopige vader, zijn woede, zijn moeite om kalm te blijven, zijn verlangen naar contact met zoon en kleinzoon.'
  • Jann Ruyters over Simons & Van der Zijl, De val van Annika S.: 'Hun kracht schuilt in de goed gedoseerde spanningsboog, in de sfeervolle historische details, én in het niet heel intense maar wel innemende portret van de gevallen Annika, die, als ze in de liefde van designertas naar zwerfhond zwenkt, ook weet te ontroeren.'
  • Paul van der Steen over Francisco Cantù, De streep wordt een rivier. Berichten van een grens: 'In krachtige scènes, met achtergrondinformatie als tussendoortjes, vertelt hij over zijn ervaringen. [...] In het grootste deel van het boek weet hij de Amerikaans-Mexicaanse grensstreek met zijn bewoners, boeven en beambten in al zijn veelkleurigheid tot leven te brengen.'
  • Annemarie Terhell over Charlotte Guillain, De grond onder je voeten ('een fascinerend kijkje in alle ondergrondse bedrijvigheid') en Owen Davey, Wild van katten ('Davey, die wereldwijd wordt bejubeld om zijn sterke grafische ontwerpen en educatieve apps, illustreert helemaal digitaal. [...] De wetenswaardigheden over de katachtigen zijn kort, maar interessant, en er spreekt liefde uit.')
  • In 'Vandaar dit boek' Robin van Wechem over Het anti-rimpelcomplex. De achterkant van de cosmetica- industrie

De boekrecensies van Trouw verschijnen elke zaterdag in Letter en Geest, en zijn voor abonnees te raadplegen op trouw.nlTrouw is te koop bij het Nieuwscentrum. 

 

In de Volkskrant een voorpublicatie uit Renate Dorresteins Dagelijks werk. 'En pal onder mijn neus bevonden zich alle ingrediënten voor een zelfportret - of voor een literaire autobiografie. Voor een boek zoals ik in elk geval nog nooit eerder had geschreven. Een boek over mijn dilemma's en mijn oplossingen, over de afslagen die ik welbewust nam en de afslagen die ik stom genoeg miste. Een boek dat zou laten zien hoe ik de schrijfster werd die ik nu ben. Wat een fris vooruitzicht. Aan de slag.'

Aleid Truijens las Aukje Holtrops biografie Henriëtte van Eyk. Vrouw tussen vier mannen [fragment] ('een bondige en aangenaam nuchtere biografie van Henriëtte (Jet) van Eyk (1897-1980) waarin deze overtuigend tot leven komt'), en Michael Persson interviewde co-auteur Jeff Benedict over Tiger Woods (dat hij samen met Armen Keteyian schreef): 'Ik kende hem nauwelijks toen ik met dit boek begon. [...] Maar nu, drie jaar later, nu ik zoveel van hem weet, moet ik zeggen: I like him.'

Marjan Slob neemt twee boeken samen: John Muirs In de wildernis [fragment] ('Muir heeft de manier veranderd waarop Amerikanen hun landschap ervaren en waarderen, en dat lukte hem vooral omdat hij zo aanstekelijk kon schrijven over zijn lange tochten en expedities.') en Meir Shalevs Mijn wilde tuin ('Shalev is op zijn best als hij met tederheid en aandacht zijn plantjes beschrijft.').

Korter:

  • Jean-Pierre Geelen over Jonathan Balcombe, Het geheime leven van... vissen: 'In zijn nu vertaalde Het geheime leven van vissen schetst hij de onderwaterwereld van de vis; wat hij ziet, voelt, denkt en wat de mens verder meent te weten over het geschubde dier. De uitkomst is een constante in dit genre: net als andere dieren en planten blijkt ook de vis een mens.'
  • Wim Bossema over Olivier van Beemen, Bier voor Afrika. Het best bewaarde geheim van Heineken: 'Vijf jaar onderzoek heeft Van Beemen in dit boek gestoken. Niet eerder is er zo uitgebreid geschreven over een Nederlandse multinational in Afrika. Hij schrijft het met veel vaart op.' Vier sterren.
  • Taede Smedes over Gert-Jan van der Heiden, Het uitschot en de geest. Paulus onder filosofen: 'Van der Heiden slaagt erin de discussie tussen een aantal moeilijke denkers in helder Nederlands samen te vatten. Dat het boek niet eenvoudig is, is een understatement.' Drie sterren.
  • Peter Swanborn over Senel Paz, Aardbei en chocola: 'Hoe dan ook, het is goed dat dit belangrijke en moedige verhaal nu in het Nederlands verkrijgbaar is.' Drie sterren.
  • Marcel Hulspas over Tim Verlaan, De ruimtemakers. Projectontwikkelaars en de Nederlandse binnenstad 1950-1980. Twee sterren.
  • Bard van de Weijer over Thomas Vaessen, De Daf van mijn vader: 'Vaessens zag kennelijk als eerste de rol die Daf als kleine tijdmachine hierin heeft gespeeld; hij neemt de lezer op overtuigende wijze mee op reis door veranderend Nederland.' Vier sterren.

De boekrecensies van de Volkskrant verschijnen elke zaterdag in Sir Edmund, en zijn te raadplegen op volkskrant.nl/boeken - een selectie is slechts voor abonnees toegankelijk. De Volkskrant is te koop bij het Nieuwscentrum.

Lorianne van Gelder zette Elfie Tromp op de klapstoel. 'Schrijver zijn is een soort magisch beroep. Je weet niet hoe je moet beginnen, wat voor opleiding je moet doen, wat de wegen zijn. Het voornaamste wat ik als tip heb aan debutanten: schrijf door, schrijf door en schrijf door. Wees kritisch, maar niet dat het verlamt. En laat het lezen, ook als het nog niet zo goed is.'

Dieuwertje Mertens las Renate Dorresteins Dagelijks werk: 'Zo'n laatste boek kan snel een pathetische grandeur krijgen, maar Dorrestein stelt zich nuchter op. Geen grote overpeinzingen over de dood, wel hier en daar wat galgenhumor.' En Marjolijn de Cocq sprak Peter Zantingh over zijn nieuwe roman Na Mattias [fragment]: 'Dát was het moment dat de gedachte postvatte dat de dood meer sporen nalaat dan je zou denken en veel meer dan wat je als rouw zou identificeren. Ik kwam al snel op het idee van een hoofdpersoon die op bladzijde nul al dood is. En om Mattias te beschrijven vanuit mensen die dicht bij hem stonden maar ook anderen die zich misschien niet eens bewust zijn dat zijn dood hun leven een wending heeft gegeven.'

Korter:

  • Peter van Brummelen interviewde Rachel Joyce over De platenzaak. 'Mijn boek is geen sprookje, maar het heeft zeker sprookjesachtige elementen, hoewel de meeste personages in De platenzaak juist heel gewoon zijn.'
  • Lorianne van Gelder over Tom Schamps Otto groot, Otto klein: 'Schamps platen zijn kleurrijk, vrolijk en geestig.'
  • Dries Muus over Joris van Casteren, Het glas van Casanova [fragment]: 'De fascinatie groeit met elke reportage - Van Casteren bezorgt je een goed humeur en een nog sterkere leeshonger.'
  • Hans Renders over Jan Libbenga, Paupers en boeven. 200 jaar strafkolonie Veenhuizen: 'De eerste volledige geschiedenis van dit intrigerende oord.'
  • Guus Luijters over Zinaïda Hippius, Een alledaagse gebeurtenis: 'Heel jammer allemaal.'

De boekrecensies van Het Parool verschijnen elke zaterdag. Het Parool is te koop bij het Nieuwscentrum.

Underdog | Elfie Tromp | 9789044534917
€ 19,99
Dagelijks werk | Renate Dorrestein | 9789057599132
€ 20,50
Na Mattias | Peter Zantingh | 9789492478559
€ 19,99
De platenzaak | Rachel Joyce | 9789403107103
€ 19,99
Paupers en boeven | Jan Libbenga | 9789462970953
€ 18,50

'[V]an de eerste tot de laatste letter boeiend,' aldus Toef Jaeger in NRC over Junpei Gomikawa's Menselijke voorwaarden [fragment]. Daarnaast in de krant een bespreking van Mevrouw Osmond, John Banvilles vervolg op The Portrait of a Lady, door Rob van Essen [fragment | recensie]. Hij vindt het een 'uiterst geslaagde roman'. 'Banville is een van de grote stilisten van deze tijd en de neiging om hier mooie beelden en observaties te citeren is groot,' schrijft Van Essen onder meer.

René van Stipriaan las De Amsterdamse herberg 1450-1800, het 'uitbundige en overvolle proefschrift' van Maarten Hell. Robin te Slaa wijdt een stuk aan Daniel Knegts Fascism, Liberalism and Europeanism in the Political Thought of Bertrand de Jouvenel and Alfred Fabre-Luce. 'Knegt toont overtuigend aan dat het ideaal van een verenigd Europa en de fascistische gezindheid van Jouvenel en Fabre-Luce onlosmakelijk waren verbonden,' stelt Te Slaa. 'Deze veel vaker voorkomende ideologische liaison tussen pan-Europese en revolutionair-fascistische opvattingen, bijvoorbeeld bij Anton Mussert en Sir Oswald Mosley, is door wetenschappers nog onvoldoende bestudeerd.' En Maarten Huygen sprak met Piet de Rooy over diens Een geschiedenis van het onderwijs in Nederland. 'Ik denk dat het type emancipatie waar het onderwijs voor stond nagenoeg is voltooid. Maar de ongelijkheid van het onderwijs moet niet de ongelijkheid in de samenleving bevorderen. Dat is het perverse gevolg van de meritocratie. Doorstijgen kan niet alleen bestaan uit de vrijheid om anderen achter je te laten,' zegt De Rooy onder andere in het interview.

Verder:

  • Ellen de Bruin over Leni Zumas' The Red Clocks (vijf ballen) en Het verhaal van de dienstmaagd van Margaret Atwood (drie ballen)
  • Janet Luis over Mensje van Keulen, Neerslag van een huwelijk (twee ballen) [fragment]
  • Silvia Marijnissen over Chan Ho-kei, Hongkong Noir (drie ballen)
  • Judith Eiselin over Peter Zantingh, Na Mattias (drie ballen)
  • Henk van Gelder over Ton Ouwehand, Harry Bannink, toonzetter (drie ballen)
  • Bernard Hulsman over Revisiting Postmodernism van Sir Terry Farrell en Adam Nathaniel Furman (vier ballen) en Ornament and Identity van Neutelings Riedijk Architects (vier ballen)

De boekrecensies van NRC Handelsblad verschijnen elke vrijdag in Boeken, en zijn voor abonnees te raadplegen op Nrc.nl. NRC Handelsblad is te koop bij het Nieuwscentrum.

 

Chris van der Heijden las de boeken van Thierry Baudet en schreef er een essay over. ‘Voorop staat dat in het door Baudet geschreven werk niets te vinden is waaruit racisme, extreem-rechts, fascisme of iets in die richting blijkt. Baudet is een uitgesproken en overtuigd conservatief van het romantische soort. [...] Hiermee [is] niet ontkend dat hij de verdenking van extreem-rechtse sympathieën op zich laadt [en] dat Baudets thuisverlangen gevaren in zich bergt, van uitsluiting én insluiting.’

Marja Pruis is erg enthousiast over Neerslag van een huwelijk: dagboek 1977-1979 van Mensje van Keulen. ‘Dichter bij een schrijver kun je bijna niet komen, met alle verbazing en plaatsvervangende gêne van dien. Dat het van begin tot eind boeiend is om te lezen, komt doordat Van Keulen een volbloed schrijfster is, ook in haar dagboek.’ Rutger van der Hoeven las De stille diplomaat: Max van der Stoel (1924-2011) van Anet Bleich. ‘Het is een levensverhaal dat Van der Stoel zeker zou hebben gewaardeerd, omdat het perfect aansluit op zijn karakter: afgezworen, gedetailleerd, zonder opsmuk, maar ook sterk op zijn werk en standpunten gericht met een minimale blik op hem als persoon.’

Alfred Schaffer schrijft over Voor het ideaal, lees de schaal van Elisabeth Tonnard. ‘De moorddadige geschiedenis van The American Frontier wordt hier van haar ijkpunten ontdaan en associatief in elkaar gezet,’ merkt hij op. En: ‘Steeds is de taal nauwkeurig en het geheel is op prettige wijze raadselachtig.’ Chris van der Heijden recenseert De zieners. Toekomstvisioenen uit een verloren Europa van Guido van Hengel. ‘[De hoofdpersonen] duizelen door dit boek als even zovele hersenschimmen door het hoofd van een bezetene. Al met al levert het een prachtig, verwarrend en soms zelfs actueel panorama op.’ Ten slotte een bespreking van Graa Boomsma over De monnik van Mokka van Dave Eggers . Een non-fictieboek over koffiehandel dat zich gedeeltelijk afspeelt in het ‘[…] door al-Qaeda, Saoedische bombardementen en stammenstrijd geteisterde Jemen.’ 'Eggers weet heel goed het spannende levensverhaal te vertellen van zijn idealistische held en doorzetter, die zijn Amerikaanse Droom najaagt.’

De Groene Amsterdammer is elke woensdag al te koop bij het Nieuwscentrum. Athenaeum Boekhandel verzorgt de boekverkoop voor de website van De Groene.

MINDBOOKSATH : athenaeum