David Wallace-Wells, Eva Menasse en Valeria Luiselli (de boekbesprekingen in de week van 3 april 2019)

08 april 2019
| | | | | | | | | | | | | | | | |

Onze wekelijkse samenvatting van de recensies in kranten en tijdschriften waarin deze week aandacht voor David Vann, Pierre Valkering, Menno Wigman, Joris Verbeurgt (Trouw), David Wallace-Wells, Cees Nooteboom en Valeria Luiselli (de Volkskrant), Merel Corduwener, Stefan Popa, Maria Stepanova (Het Parool), Dostojevski, Elena Ferrante, Simon Winder (NRC), Nachoem M. Wijnberg, Hella Haasse, David Cesarani (De Nederlandse Boekengids), M.M. Schoenmakers, Eva Menasse en Bert van Roermund (De Groene Amsterdammer).

Oudere afleveringen van deze rubriek zijn te raadplegen in ons archief. Tussen rechte haken staan de redactionele items op Athenaeum.nl.

David Wallace-Wells, Eva Menasse en Valeria Luiselli  (de boekbesprekingen in de week van 3 april 2019)

Delen op

'Dat is waarom ik het boek moest schrijven. De Duitse kunstenaar Joseph Beuys zei: "Wie zijn wonden toont, zal genezen". Dat is conform het Evangelie. De waarheid maakt vrij. En de verrezen Jezus liet ook zijn wonden zien. Als je net doet of er niets aan de hand is, blijven ze van binnen schrijnen. Maar als je de wonden ter sprake kunt brengen, dan kunnen ze helen,' zegt de geschorste priester Pierre Valkering tegen Marije van Beek voor Trouw over Ontkleed niet naakt staan. 'En in mijn boek gaat het om gezondmaking. Niet alleen van mijzelf. Maar van het priesterschap en de kerk.'

In Letter & Geest opent Janita Monna weer het boekendeel. Met Menno Wigman, wiens laatste eenzame-uitvaartengedichten nu gebundeld zijn in Ik weet niet goed tot wie ik spreek. 'Maar al schaafde hij er na de begrafenis nog aan, ook in de eerste versies, voorgedragen tijdens de uitvaart, waren de woorden precies zo gezet dat het klopte. Het beeld, het ritme, de melancholieke toon.'

Marijke Laurense dan, over Weldra zal ik onder de guillotine liggen. Grace Elliott - ooggetuige van de Franse Revolutie, vertaald door Joris Verbeurgt: 'Complimenten daarom voor Joris Verbeurgt, die ruim tweehonderd jaar na dato de moeite heeft genomen Grace' thriller in het Nederlands te vertalen en te voorzien van een indrukwekkend register met minibiografietjes [...]. Want jongejonge, wat een netwerk had deze avontuurlijke courtisane, die het toch maar mooi allemaal heeft kunnen navertellen.'

Joke de Wolf beoordeelde W.F. Hermans' Volledige Werken 18, met zijn fotografie: 'Een fraai bladerboek, om te beginnen. [...] Hoewel Hermans schrijft niet te willen zeggen wat hij met de foto’s wil zeggen, maken juist de titels en bijschriften de foto’s in deze mooie bundel tot een verhaal. Het samenvoegen van de boeken legt nieuwe betekenissen bloot.'

Boek van de Week is David Vanns Heilbot op de maan. Vrouwkje Tuinman schrijft: 'Een misschien wel nog indringender vervolg [op Legende van een zelfmoord]. [...] Zelden heb ik zo dwingend ervaren hoe het moet zijn om een depressie te hebben.'

Korter:

  • Rob Schouten over Sander Kollaard, Uit het leven van een hond [fragment]: 'Kollaard beschrijft de mens op z’n mooist, aarzelend, steeds weer tenondergaand, maar ook vol goede moed en levensdrift. [...] Eigenlijk heel bondig, systematisch haast, maar zo dat je de werking van het verschijnsel mens en zijn beweegredenen leert kennen. De machinerie van de moraliteit. Heel mooi.'
  • Beeldboek is Mapping, door Daan Zuijderwijk en Maaike Vergouwe.
  • Monique de Heer over Tamara Onos, Onder invloed: 'De betrokkenheid en het plezier van Onos in haar werk spat van de pagina’s in dit vlot geschreven en originele debuut.'
  • Yolanda Entius over Manon Uphoffs Vallen is als vliegen [fragment | onze recensie]: 'Het zijn juist de literaire omwegen die Uphoff nodig had die haar roman, geschreven in een knoestig clair-obscur, zo krachtig maken.'
  • Paul van der Steen over Jan van der Mast, Jacques van Marken. De eerste sociale ondernemer van Nederland: 'Hij is zeker niet blind voor de nuance, maar balanceert af en toe op het randje van verheerlijking. De biografie heeft bovendien soms te veel de neiging om in Van Markens Delftse paradijsje te blijven hangen.'
  • Bas Maliepaard over Paul Verrept, Konijn & Egel: 'Nog voor je de onderkoeld geestige eerste zin hebt gelezen, heeft dit voorleesboek je al voor zich ingenomen. Dat heeft alles te maken met de fraaie vormgeving.'
  • Angela Wals in 'Vandaar dit boek' over De jongen die wilde mislukken [fragment]: 'Als journalist zag ik meteen wat in dit verhaal. Hoe belandt een jongen uit een goed gezin, die net zijn vwo-diploma haalde en werd toegelaten tot het conservatorium in de criminaliteit? Maar mijn rol als journalist was ook lastig: natuurlijk was ik niet objectief. Bij ieder slachtoffer dat ik opzocht, moest ik vertellen dat die dader mijn vriend was en de vader van mijn kind.'

De recensies van Trouw verschijnen elke zaterdag in Letter en Geest, en zijn voor abonnees te raadplegen op trouw.nlTrouw is te koop bij het Nieuwscentrum. 

 

Arjan Peters bespreekt Venetië. De leeuw, de stad en het water [fragment | onze recensie] van Venetiëganger Cees Nooteboom. Nooteboom is op zijn best als de reizende Hollander, schrijft Peters, waarvan het geheim zit in zijn schrijven 'dat niet zozeer de weergave van muziek is als wel zélf muziek, en het ritme neemt ook de lezer even mee die kerk in'.

Met Archief van verloren kinderen [onze recensie] schrijft Valeria Luiselli over een voor haar bekend thema, namelijk kindvluchtelingen. Haar recentste boek past in haar eerdere werk waarin ze perfect kan 'balanceren op de rand van licht en zwaar' schrijft Persis Bekkering. Volgens Bekkering neemt Luiselli de lezer op losse en intuïtieve wijze mee in haar verhaal. Archief van verloren kinderen is een 'intrigerend dwaalboek, dat zowel de blik naar buiten als naar binnen richt'.

Wilma de Rek interviewt Nicolien Mizee, 'wier Moord op de moestuin [fragment] sinds anderhalve maand de bestsellerlijsten domineert'. De inspiratie voor Mizees boek kwam voort uit haar eigen interesse: 'Ik wilde een zomerboek en ik wilde een plezierig boek. Ik dacht: laat ik nou eens een boek schrijven dat ik zelf heel graag zou willen lezen.'

Na de Boekenweek over moeders en vrouwen bespreekt Maxim Hartman in het kort Verhalen over jongens die anders durven te zijn (Ben Brooks), Tractor (Yves Segers), Oog om Oog (Peter Römer en Annet Hock), Reizen Waes Europa (Tom Waes) en Respect (Inti Chavez Perez) 'die je met een beetje goede wil als mannenboek zou kunnen typeren'. 

Korter:

  • Bo van Houwelingen over De hoogstapelaar [fragment] van Wessel te Gussinklo: 'Vertragend en dan weer opstuwend, almaar in een welgekozen tempo, zonder ook maar één keer mis te slaan. Zo trommelt hij het tragikomische portret op van een onvergetelijke jongen, zo onweerstaanbaar kwetsbaar.'
  • De derde wereld op je cv van Judith van de Kamp wordt besproken door Emilia Menkveld: 'Maar de inhoud is heel overtuigend, juist doordat de auteur ook zichzelf niet ontziet.'

'Het is nog véél erger dan je denkt,' stelt David Wallace-Wells in De onbewoonbare aarde. Ben van Raaij interviewde de auteur. 'Met angst is trouwens niets mis, zegt Wallace-Wells. "Het is een prima middel voor politieke bewustwording, kijk naar de antikernwapenbeweging. Dat de klimaatbeweging angst tot nu toe heeft vermeden, lijk me dom."'

De boekrecensies van de Volkskrant verschijnen elke zaterdag in Sir Edmund, en zijn te raadplegen op Volkskrant.nl/boeken - een selectie is slechts voor abonnees toegankelijk. De Volkskrant is te koop bij het Nieuwscentrum.

Katarina Schul sprak met Merel Corduwener, die in Polderpolonaise de mooie kanten van dorp en stad wilde laten zien. 'Ik verwonder me over de kleinste dingen. Hoe iemand kijkt als ie fietst bijvoorbeeld. En wist je dat bijna alle bomen in Nederland in een kaarsrechte lijn zijn geplant? Je moet aandacht hebben voor het kleine, alledaagse.'

En Marjolijn de Cocq sprak Stefan Popa over zijn nieuwe roman Of de oleander de winter overleeft: 'Mijn intentie was honderd jaar te beschrijven, en dan niet Honderd jaar eenzaamheid, maar honderd jaar náár eenzaamheid. Ik wilde dat volk dat vervaagt in woorden vangen, zorgen dat het weer even levend wordt. Ik vond het mooi daarin de verschillende kanten te belichten. Dat is ook belangrijk als je het over de Balkan hebt.'

Korter boekig:

  • Op de klapstoel: Maud Moody, mede-auteur van De bijbel van de Italiaanse keuken.
  • Hans Renders over Maria Stepanova, Voorbij het geheugen: 'De ondertitel van dit intrigerende boek - Een familiegeschiedenis - is daarom wat misleidend. Het is eerder een geschiedenis van het vergeefse zoeken. Er wordt wel het een en ander over verschillende familieleden gevonden, maar de waarde van dit boek ligt in de verklaringen waarom er zoveel geschiedenis in rook is opgegaan.'
  • Thomas Verbogt over Yves Petry, De geesten [fragment]: 'De roman van Yves Petry (over geesten, ja) is niet helemaal gelukt, omdat hij zijn verhaal pas érg laat in beweging krijgt. [...] Jammer, want Petry kan prachtig schrijven.'
  • Dirk-Jan Arensman over Dave Eggers, De parade: 'Een flinke teleurstelling. Het is een tamelijk futloze vertelling met de loodzware symboliek en toon van een parabel, maar weinig van de wijsheid of diepgang daarvan.'
  • Hans Knegtmans over Emma Viskic, Resurrection Bay: 'Het lijkt wel of Viskic het actiedrama wil combineren met het belegen genre van de klassieke puzzelroman, waarbij de speurder alle zestien verzamelde verdachten toespreekt alvorens de schuldige te ontmaskeren. Dat zou geen goede ontwikkeling zijn.'

De boekrecensies van Het Parool verschijnen elke zaterdag. Het Parool is te koop bij het Nieuwscentrum.

Geerten Waling is als eerste aan de beurt in deze editie van de Nederlandse Boekengids met een artikel over het toenemende intolerant activisme aan Nederlandse universiteiten. Het boek The Coddling of the American Mind van Jonathan Haidt en Greg Lukianoff komt goed van pas in deze discussie volgens Waling, omdat zij in hun activisme ‘niet intolerant staan tegenover andere opvattingen, zoals bij activisten dikwijls het geval is, maar dat ze juist gedreven worden door hun behoefte aan viewpoint diversity’.

Wat moeten we doen als het volk voor het populisme kiest en is er dan een probleem met de democratie? Aan de hand van vier boeken vraagt Dick Pels dat zich af in zijn bijdrage:

  • Beginnend met Yascha Mounk en zijn The People Vs. Democracy stelt Pels dat er eerder sprake is ‘van een crisis in de democratie dan van de democratie’, vanwege het ontbreken van een democratische essentie is het ‘voorbarig om populisten wezenlijk “ondemocratisch” te noemen’.
  • Om met het populisme om te gaan moeten we volgens Marcel ten Hooven meer aandacht besteden aan de ‘kunst van het samenleven’, bepleit hij in De ontmanteling van de democratie.
  • Net als Ten Hooven beschrijven Steven Levitsky en Daniel Ziblatt in How Democracies Die ‘het verval van beschavingsnormen als tolerantie en matiging als grootste bedreiging voor de liberale democratie’.
  • Tot slot geeft Pels de ideeën van Manu Claeys in zijn boek Red de democratie! weer, waarin hij betoogt voor een sterkere ‘wisselwerking tussen top-down en bottom-up’ om de problemen met de electorale democratie op te lossen.

Bram Mellink vraagt zich af waarom de laatste kredietcrisis niet heeft geleid tot ‘een scherpe omslag in het politieke denken’. Philip Mirowski’s Never Let a Serious Crisis Go to Waste en Cornel Bans Ruling Ideas proberen een verklaring te geven voor het ‘vreemde niet-sterven van het neoliberalisme’. ‘Mirowski’s analyse is onthullend: hij laat zien hoe economen tijdens de afgelopen crisis even werden overrompeld, maar vervolgens in hun neoliberale veronderstellingen volhardden,’ stelt Mellink, ‘maar hoe goed gedocumenteerd het boek ook is, geleidelijk bekruipt je de vraag hoe deze gewiekste neoliberalen de boel al die tijd bij elkaar hebben gehouden.’ Daar heeft Mirowski geen overtuigend antwoord op. Daarentegen ‘levert Ban geen intellectuele geschiedenis van het neoliberalisme […] in plaats daarvan laat hij zien hoe het neoliberalisme overleefde, door aandacht te besteden aan de wijze waarop neoliberale ideeën in lokaal beleid worden omgezet’.

Naomi Woltring bespreekt de beoogde wederzijdse uitsluiting van neoliberalisme en conservatisme in Nederland en de Verenigde Staten. In navolging van Family Values van Melinda Cooper stelt Woltring: ‘Beter begrip van de “family values” achter het gezinsloon is cruciaal om de verhouding tussen neoliberalisme en sociaalconservatisme te zien.’

Aangezien de sociaaldemocratie ‘in vele landen van Europa in het slop’ zit, is het volgens Olivier Boehme tijd voor een analyse van ‘de grote impact die socialistische politici en intellectuelen tijdens de voorbije decennia op onze samenlevingen hebben gehad’. Dat doet Boehme aan de hand van Hendrik de Man. Een man met een plan, een biografie van Jan Willem Stutje over de Belgische politicus.

Piet Gerbrandy recenseert Om mee te geven aan een engel van Nachoem M. Wijnberg en stelt de vraag hoe het mogelijk is ‘dat deze dichter, wiens productie hoger is dan die van enige andere dichter in ons taalgebied, een ongekende populariteit geniet en de ene prijs na de andere op zijn naam schrijft’. Het lezen van Wijnberg vergt wat inspanning, maar ‘de reden waarom je doorzet is dat bij Wijnberg de inspanning altijd ruimschoots beloond wordt’, stelt Gerbrandy.

In Schrijvers over schrijvers kiest Jamal Ouariachi voor Een nieuwer testament van Hella Haasse. Door zijn eigen werk ging Ouariachi zich meer interesseren voor de historische roman als genre en speciaal voor Een nieuwer testament. Volgens Ouariachi is het ook ‘een liefdesroman, en eentje van het tragische soort’. En een ander bijzonder gegeven is dat het historisch aspect van deze roman op de tweede plaats komt: ‘De voorgrond wordt ingenomen door de interne en onderlinge strubbelingen van de twee hoofdfiguren,’ namelijk Claudius en Hadrianus. Ouariachi was na lezing zelfs zo onder de indruk dat hij Een nieuwer testament beschouwt ‘als het absolute hoogtepunt in Haasses veelkantige, rijke oeuvre’. 

Onder de titel Onthoofd verschijnt van dNBg-auteur Jilt Jorritsma in deze editie van de Nederlandse Boekengids een essay over de opmerkelijke vondst van Rodins beelden na de aanslag op het World Trade Center. Met zijn essay won Jorritsma de eerste editie van de Joost Zwagerman Essayprijs in 2018.

Vanwege de huidige liefde voor onze huisdieren en de onverschilligheid tegenover de bio-industrie stelt Marij de Wit de paradoxale omgang van mensen met dieren centraal in haar stuk. Zoals De Wit deze relatie centraal stelt, deed David Garnett dat ook met hoofdpersoon Richard in zijn roman Vrouw of vos [fragment] uit 1922: ‘Hoe dichter Richard in Vrouw of vos bij de vossen komt, des te meer hij inziet dat zij hun eigen, waardevolle levens hebben en des te makkelijker het voor hem is van deze dieren te gaan houden.’ En als filosofische grondslag haalt De Wit De soldaat was een dolfijn [recensie] van Eva Meijer aan, waarin zij ‘een vernieuwd perspectief op een mogelijke omgang van de mens met andere dieren’ biedt door dieren rechtssubjectiviteit te verlenen.

In een reeks essays over de urgentie van neerlandistiek is het deze keer de beurt aan Marc van Oostendorp, die vooral de bijdrage aan het onderwijs ziet als de ware taak van de neerlandistiek.

Arjen Mulder verbaast zich over de vele wetenschapsjournalisten die in hun boeken schrijven over de struggle for life van platen en bomen, zoals Colin Tudge in Het verborgen leven van bomen. In Briljant groen schudt Stefano Mancuso aan de hand van recent plantenonderzoek de vastgeroeste wetenschap van planten en bomen even flink op. En er is ook een andere ontwikkeling gaande, zoals te lezen in Peter Wohllebens Het verborgen leven van bomen en David Haskells Het geheime leven van bomen, waarin de auteurs bomen juist ‘als uiterst extraverte wezens’ beschrijven. Maar ook wordt steeds meer aangetoond hoe ‘intelligent’ planten en bomen zijn: wortels kunnen water ‘horen’ stromen en groeien er naartoe (Monica Gagliano, Thus Spoke the Plant) en bloemen ‘weten’ wanneer bijen in de buurt zijn en maken daarom hun nectar zoeter (Daniel Chamovitz, What a Plant Knows). De realisatie van wetenschappers dat planten samenwerken zoals beschreven door Mulder, leidt tot ontroerende (dag)boeken. Voorbeelden hiervan zijn Seed to Seed van Nicholas Harberd en The Forest Unseen van David Haskell.

Frans W. Saris bespreekt het spinozisme naar aanleiding van Kees Schuyts cursus voor de Spinoza-kring Soest. Hierin haalde Schuyt zijn eigen Spinoza en de vreugde van het inzicht aan om te tonen hoe Spinoza actueel kan zijn. Maar, hoe goed de kennis van Schuyt over Spinoza ook is, hij putte veel nieuwe inzichten over Spinoza uit het werk van Charles S. Pierce en besloot daarom tot het vertalen en inleiden van Peirces Lessen in het pragmatisme.

Met een blik op het verleden en de visie op de toekomst onderzoekt Steven van Schuppen wat de beste waterstrategie voor de langere termijn is in Nederland. ‘De in december vorig jaar verschenen atlas van geograaf Kees Bos en landschapsarchitect Jan Willem Bosch biedt een schat aan soms opmerkelijk verrassende historische kaarten en foto’s over een baaierd aan onderwerpen,’ schrijft Van Schuppen over Landschapsatlas van de Oosterschelde. In Ruimte voor de rivier worden oplossingen geschetst die volstaan voor de komende decennia, maar niet voor de rest van de eeuw volgens Van Schuppen. Het ruimtelijk perspectief dat Frits Palmboom in IJsselmeergebied schetst biedt echter wel verbeeldingsruimte voor radicale veranderingen voor op de langere termijn.

De toenadering tussen sociologen en historici in de jaren 1970 en 1980 komt volgens Rineke van Daalen goed tot uiting in het werk van Keith Thomas en met name zijn onlangs verschenen In Pursuit of Civility. In dit boek behandelt Thomas veel verschillende denkers uit het vroegmoderne Engeland ‘die het grondig met elkaar oneens waren over de betekenis van “beschaving” en over de wenselijkheid ervan’. Door zijn interdisciplinaire benadering is Thomas volgens Van Daalen ‘een waarschuwing tegen disciplinaire rechtlijnigheid en een aansporing om ook de meerstemmigheid en het tumult van de geschiedenis aan bod te laten komen’.

In tijden van alternative facts vraagt Ad Maas zich af waar ons feitenfetisjisme vandaan komt. Volgens Maas zijn de wortels van deze ontwikkeling te vinden in de tijd van Johan Rudolf Thorbecke en Jacob Moleschott. De biografieën Thorbecke wil het [fragment | Biografieportaalbespreking] van Remieg Aerts en Jacob Moleschott van Laura Meneghello kunnen volgens Maas ‘een nieuw licht werpen op hedendaagse vragen over feitenvrijheid’.

David Cesarani biedt met Endlösung. Het lot van de Joden 1933-1949 [fragment] een nieuwe interpretatie van de Jodenvervolging, onder andere over de willekeur van de anti-Joodse politiek, maar ook de specifieke lotgevallen van vrouwen en kinderen. Daarom is het een goede zaak, stelt Ton Zwaan, dat de vertaling van Cesarani’s levenswerk nu voor een breed Nederlands lezerspubliek toegankelijk is.

Tot slot bespreekt Aimée Plukker de stad Rome en de literaire visies op de stad als authentiek, romantisch en daarmee ook als populaire reisbestemming . ‘Enkele recente Nederlandse publicaties hebben precies die verwevenheid van blikken op Rome als thema,’ hiermee doelt Plukker op Maarten Asschers De ontdekking van Rome en Nederlanders in Rome [fragment] van Arthur Weststeijn. Het verborgene van het antieke Rome, zelfs voor de intellectuele Rome-reiziger, is te lezen in De vereeuwigde stad.

De Nederlandse Boekengids verschijnt zesmaal per jaar. Het tijdschrift is te koop bij het Nieuwscentrum.

Red de democratie! | Manu Claeys | 9789463102155
€ 22,00
Red de democratie! | Manu Claeys | 9789463103282
€ 14,99
Ruling Ideas | Cornel Ban | 9780190600396
€ 36,99
Family Values | Melinda Cooper | 9781935408345
€ 19,99
Hendrik de Man | Jan Willem Stutje | 9789463101875
€ 34,99
Vrouw of vos | David Garnett | 9789059367852
€ 20,99
IJsselmeergebied | Frits Palmboom | 9789460042980
€ 29,50
Thorbecke wil het | Remieg Aerts | 9789035144798
€ 49,99
Endlösung | David Cesarani | 9789045034904
€ 44,99
Vrouw of vos | David Garnett | 9789059367944
€ 9,99
Spinoza | Kees Schuyt | 9789460034619
€ 9,99
Endlösung | David Cesarani | 9789045034911
€ 14,99

Bas Heijne las Hans Bolands 'fonkelende nieuwe vertaling' van Dostojevski's Misdaad en straf. 'Misdaad en straf heb ik nu voor de derde keer gelezen – telkens met meer ontzag voor de borende blik die de schrijver in de diepste krochten van het innerlijk leven van zijn personages werpt, Raskolnikov voorop. Geen negentiende-eeuwse schrijver durft zo diep te kijken en heeft zo’n scherp oog voor de innerlijke strijd die zelfs in de meest onooglijke of bedaagde mensen woedt,' schrijft hij. Heijne noemt in zijn bespreking ook Van mensen die geen enge grenzen erkennen. Dostojevski leren lezen, 'het interessante en vermakelijke boekje dat [Boland] bij zijn nieuwe vertaling schreef'.

Joyce Roodnat vindt dat Elena Ferrantes Frantumaglia. Een geschreven leven veel toevoegt: 'Wie Elena Ferrante is weten we niet, maar ze is hier onmiskenbaar aan het woord. Compromisloos, provocerend en razend. Ze laat zich kennen als lezer, als bewonderaar. Als schrijver die geen schrijver wil zijn maar dat toch is, ze kan niet anders.' En Thomas de Veen bespreekt de genomineerden voor de Woutertje Pieterse Prijs:

  • Kathleen Vereecken, Alles komt goed, altijd: 'afstandelijk en ongeloofwaardig.'
  • Bart Moeyaert, Tegenwoordig heet iedereen Sorry: 'zinnen ook van hoge, poëtische dichtheid, maar ze zitten wél vol leven.'
  • Marjolijn Hof, Lepelsnijder: 'het gaat Hof niet om actie-scènes, maar om de (spannende!) ontwikkeling van haar hoofdpersoon.'
  • Arend van Dam, De reis van Syntax Bosselman: 'een baanbrekend kinderboek', Van Dam 'vond voor zijn verhaal over het Nederlandse slavernijverleden een geweldige nieuwe vorm'.
  • Gideon Samson, Zeb.: 'Samson [laat] zien wat humor vermag in een kinderboek – en wat literatuur vermag in het leven.'

Van Nynke van Verschuer een stuk over Echte pretentie, het essay van Joost de Vries [fragment]. 'In Echte pretentie wordt vooral De Vries’ eigen pretentie pijnlijk zichtbaar. Zijn toewijding aan de letteren is te groot, zijn wens beter te zijn dan ‘ie al is, te sterk,' stelt ze. Bart Funnekotter sprak met Simon Winder over zijn nieuwe boek Lotharingia. 'De burgers in steden zoals Leiden zijn wat mij betreft de échte helden van Lotharingia. De grote gave aan de geschiedenis zijn niet de paleizen van een vorst als Lodewijk XIV, maar de boekdrukkunst en de klok en meer van dit soort vruchten van de eindeloze vindingrijkheid die opbloeide in goed bestuurde steden vol vakkundige ambachtslui,' zegt Winder onder meer in het interview.

Korter:

  • Ellen de Bruin over Max Porter, Lanny [fragment | recensie]: 'Lanny is een prachtboekje, net boven de tweehonderd bladzijden, en wat ik er als boodschap uithaalde, raakt me: dat verbeelding álles is, dat verbeelding het noodlot overwint.'
  • Mirjam Noorduijn over Sjoerd Kuyper, Bizar: 'De rake zinnen en treffende metaforen buitelen [...] over elkaar heen.'
  • Sebastiaan Kort over Annelies Verbekes Deserteren: een beetje al te larmoyant
  • Judith Eiselin over Evelien Vos, Niemand keek omhoog: 'in al zijn kaalheid broeierig en zelfs enigszins benauwend.'
  • Jamal Ouariachi over Sander Schimmelpenninck en Ruben van Zwieten, Elite gezocht: 'Een moreel appèl vereist de nodige retorische handigheid en die ontbreekt in Elite gezocht , de sympathieke bedoelingen ten spijt.'
  • Rob Hartmans over Thijs Kleinpaste Tegenover Dostojevski. De mooiste vriendschap uit de Russische literatuur: 'Het sympathieke van het boekje van Kleinpaste is dat de auteur niet nogmaals met literaire en filosofische bezwaren tegen Dostojevski komt – hij is geen slavist en baseert zich op vertalingen – maar dat hij diens inktzwarte mensbeeld en conservatieve politieke opvattingen contrasteert met het werk van drie Russische tijdgenoten.'
  • Arjen Ribbens over Gerdien Verschoor, Het meisje en de geleerde: 'de romanschrijver [lijkt] de historicus enigszins voor de voeten te lopen'

De boekrecensies van NRC Handelsblad verschijnen elke vrijdag in Boeken, en zijn voor abonnees te raadplegen op Nrc.nl. NRC Handelsblad is te koop bij het Nieuwscentrum.

Frantumaglia | Elena Ferrante | 9789028427198
€ 24,99
Lepelsnijder | Marjolijn Hof | 9789021414997
€ 16,50
Zeb. | Gideon Samson | 9789025873943
€ 15,99
Echte pretentie | Joost de Vries | 9789492478771
€ 19,99
Lotharingia | Simon Winder | 9789000348459
€ 34,99
Lotharingia | Simon Winder | 9781509803286
€ 18,99
Lanny | Max Porter | 9789403150208
€ 20,99
Lanny | Max Porter | 9780571340286
€ 13,99
Bizar | Kuyper, Sjoerd | 9789089672889
€ 15,95
Deserteren | Annelies Verbeke | 9789022335789
€ 17,50
Niemand keek omhoog | Evelien Vos | 9789028282254
€ 19,99
Frantumaglia | Elena Ferrante | 9789028442689
€ 14,99
Lepelsnijder | Marjolijn Hof | 9789021415000
€ 9,99
Echte pretentie | Joost de Vries | 9789492478955
€ 12,99
Lotharingia | Simon Winder | 9789000348466
€ 14,99
Deserteren | Annelies Verbeke | 9789460416163
€ 9,99

Joost de Vries recenseert in Dichters & Denkers de biografie Churchill van Andrew Roberts: ‘Anders dan talloze andere Churchill-biografen weet Andrew Roberts haarfijn op te roepen waarom de grootste Engelsman aller tijden een baken was, onverzettelijk, de geest uitstralend waar veel Brexiteers naar terugverlangen.’ De Vries is een fervent lezer van Churchill-biografieën, maar hij las er geen ‘met een groter plezier dan deze van Andrew Roberts’.

‘Hij weet dat hijzelf Gilles is, zoals het hoort bij sterke literatuur, een schrijver is altijd zijn of haar hoofdpersoon,’ schrijft Kees ’t Hart over M.M. Schoenmakers en zijn De vlucht van Gilles Speksneijder. Volgens ’t Hart is het een ingehouden roman, maar de ‘volgende roman [kan er] wel eens eentje worden waar de vlammen van het onbehoorlijke en gewelddadige schrijven vanaf druipen’. Als Oostenrijkse behoort Eva Menasse nu ook thuis in het rijtje ‘Ingeborg Bachmann, Thomas Bernhard en Elfriede Jelinek’: zij die het conservatieve Oostenrijk overstijgen met hun vooruitstrevende literatuur, meent Jerker Spits. ‘Menasse beschrijft in Dieren voor gevorderden met een precies oog voor menselijke tekortkomingen en verhoudingen de lotgevallen van haar personages: een vrouw die worstelt met een rancuneuze ex, een man die zijn dementerende echtgenote verzorgt en een jonge vrouw die haar talenten heeft begraven.’

‘Een woordenboek is iets tijdelijks want de taal leeft. Betekenissen verschuiven, woorden raken in onbruik, uitdrukkingen sterven uit, jargon rukt op of ebt weer weg,’ schrijft Graa Boomsma. Ambrose Bierce wist dat en waarschuwde daar ook voor in Des duivels woordenboek, het ‘nog immer humoristisch bijtende’ woordenboek volgens Boomsma. Vele malen serieuzer is Bert van Roermunds Zwarte Socrates dat besproken wordt door Ralf Bodelier. Van Roermund reisde door post-conflictlanden en gaat op filosofische wijze na hoe mensen weer kunnen samenleven na conflict. ‘Definitieve antwoorden zul je in Zwarte Socrates niet vinden,’ maar dat plaatst Bodelier geruststellend in perspectief: ‘Net als voor de klassieke Socrates is filosofie ook voor zijn hedendaagse opvolgers één groot gesprek dat we nooit definitief zullen afsluiten.’  

De Groene Amsterdammer is elke woensdag al te koop bij het Nieuwscentrum. Athenaeum Boekhandel verzorgt de boekverkoop voor de website van De Groene

MINDBOOKSATH : athenaeum