Julian Barnes, Louise O. Fresco, Susan Sontag & Persis Bekkering (de boekbesprekingen in de week van 31 januari 2018)

05 februari 2018
| | | | | | | | | |

Onze wekelijkse samenvatting van de recensies in kranten en tijdschriften, waarin dit keer aandacht voor: Julian Barnes, Dave Eggers, Marieke Lucas Rijneveld en verder: Manuela Klerkx en Oscar van Gelderen (Het Parool), Roel Janssen, Jeroen Siebelink (de VolkskrantTrouw), Simon Schama (NRC Handelsblad), Fleur van der Bij (Elsevier), Susan Sontag, Persis Bekkering, Peter Verhelst, Louise O. Fresco en Toni Morrison (De Groene Amsterdammer).

Oudere afleveringen van deze rubriek zijn te raadplegen in ons archief. Tussen rechte haken staan de redactionele items op Athenaeum.nl.

Julian Barnes, Louise O. Fresco, Susan Sontag & Persis Bekkering (de boekbesprekingen in de week van 31 januari 2018)

Delen op

€ 19,99

Voor De Verdieping interviewde Leonie Breebaart Ole Martin Høystad over zijn boek De ziel. Een cultuurgeschiedenis [fragment]. 'Als de ziel net zoiets is als denken, dan kun je haar gewoon opheffen. Je hebt het concept niet meer nodig. Geloof in de ziel wordt na de Renaissance, vooral na de aanvallen van Hobbes, Locke en Hume dan ook gereduceerd tot een religieus concept. Ze is een kwestie van geloof - iets voor christenen. Zo zien veel mensen het nog steeds. Laatst vertelde ik de Duitse filosoof Gernot Böhme dat ik bezig was met een boek over de ziel. "Oh, dat christelijke idee?" zei hij meteen. Dat is typerend. Natuurlijk is de ziel een religieus concept, maar niet alléén religieus. Dat wil ik eigenlijk zeggen.'

'Het debat in Nederland is enorm gepolariseerd, dat vind ik wel vervelend. Als je dit thema aankaart, hoor je: Literatuur is toch universeel?! Dan denk ik: Wat nou? Bijna alle boeken, geschreven door witte schrijvers, hebben witte personages. Ook als er niets over hun kleur wordt gezegd, weet je: ze zijn wit, anders staat er wel specifiek bij dat hun huid olijfkleurig is. Witte literatuur is universeel, dát bedoelen ze,' zegt Ebissé Rouw tegen Iris Pronk over Zwart [fragment], dat ze met Vamba Sherif samenstelde.

En in Letter & Geest: Sander Becker sprak voor Trouw met Paolo Cognetti over De acht bergen [onze recensie | toelichting door de vertalers], dat is 'geen pure fictie, maar een soort gedroomd leven met het echte leven als basis. Zoals je ook in een droom van alles meemaakt met je moeder, je vader, je vrienden. Voor mij begint een roman vanuit het verlangen om de mensen in mijn omgeving beter te begrijpen, vooral mijn vader en moeder. Alles wat je in je kindertijd zag en nog niet kon duiden, de raadsels uit het leven van je ouders uit de tijd voordat jij er was, het mysterie van onze jeugd'. En: 'Ik heb hard gewerkt aan een stijl waarmee je een landschap goed kunt beschrijven. Dat is niet eenvoudig. Het landschap blijft al snel een onbeduidende achtergrond. Door je stijl kun je het tot leven wekken, als een personage. Ik heb veel schrijvers bestudeerd uit de nature writing. Daardoor kan ik nu een berg beschrijven die constant verandert en gevoelens heeft, zoals woede of vreugde.'

Dan: Janita Monna over Kira Wucks De zee heeft honger [onze recensie]: 'Ze heeft een opmerkelijk beeldende, haast fotoscherpe pen, die fijn balanceert tussen lichtheid en droefenis, die gevoel heeft voor tragische, maar evengoed voor ongerijmde situaties.' En Gerwin van der Werf over Dave Eggers' De monnik van Mokka [onze recensie | fragment]: 'Het is niet het verhaal voor een psychologische uitdieping, Eggers heeft een andere bedoeling. Hij lijkt zich al enige jaren af te keren van fictie en literatuur, ten gunste van documentaire-achtige non-fictie. Hij wil iets veranderen.'

'Een fascinerende geschiedenis,' noemt Paul van der Steen Alex Bakkers Transgender in Nederland. Een buitengewone geschiedenis, met beperkingen: 'Iets meer aandacht voor de transgenders van voor 1950 had niet misstaan in een boek van deze omvang.' En: 'Bakker heeft ook een beetje de neiging om er een verhaal met cowboys met witte en met zwarte hoeden van te maken.'

Boek van de Week is Julian Barnes' 'een bijzonder geslaagde roman' Het enige verhaal [onze recensie]. Rob Schouten: 'Barnes’ romans en verhalen gaan nooit over spectaculaire gebeurtenissen. Daarentegen brengt hij bijna altijd de processen en veranderingen in een mensenleven in beeld, subtiel tastend en in een kalme, niet op effect gerichte stijl.'

Korter:

  • Monica Soeting over Fadhma Aïth Mansour Amrouche, De geschiedenis van mijn leven. Autobiografie van een katholieke Berbervrouw [fragment]: 'Wie zorgvuldig leest, ziet echter zoveel meer: haar creativiteit, haar intelligentie en haar enorme doorzettingsvermogen.'
  • Beeldboek van de week is Michael Wolfs Hong Kong Storage.
  • Yolanda Entius over Marieke Lucas Rijnevelds De avond is ongemak [fragment]: 'Haar sprankelende woordenvloed overdondert. De schrijfster stapelt beeld op beeld. Jas’ wereld is even poëtisch als verdoemd. De dingen even bezield als gevaarlijk. [...] De beeldenstorm die Rijneveld op ons loslaat is oorspronkelijk, geestig, somber, en noodzakelijk.'
  • Monique de Heer over Sharon Boltons Het donkerste water: 'Opnieuw een razend knappe en originele thriller.'
  • Annemarié van Niekerk over Christine Ottens Als ik naar jou kijk, zie ik mezelf. Vertellingen vanuit zwart Amerika: 'Met dat alles is dit meeslepende boek een totale overgave aan een andere wereld. Tegelijk blijft Otten zich terdege bewust van de gevoeligheden waarmee zo’n overgave gepaard kan gaan.'
  • Annemarie Terhell over Tonke Dragts Als de sterren zingen: 'Een prachtige aanvulling' op Dragts oeuvre.
  • In 'Vandaar dit boek' Roel Janssen over 1968. 'Yoy Say You Want a Revolution'.

En maandag in de krant: Julie Phillips' In Memoriam van Ursula Le Guin: 'Haar literaire reputatie was al groeiende vóór deze speech. Jongere schrijvers als David Mitchell en Naomi Alderman hadden zich schatplichtig verklaard aan haar werk. Zadie Smith werd fan. Ook Margaret Atwood sprak haar bewondering uit voor Le Guin (hoewel ze soms flink van mening verschilden). Haar verzamelde werk werd uitgegeven in de literaire canonreeks van de Library of America. Geleidelijk aan kreeg ze ook erkenning als essayist, dichter en zelfs blogger, want als schrijfster liet Le Guin zich niet in een hokje plaatsen.'

De boekrecensies van Trouw verschijnen elke zaterdag in Letter en Geest, en zijn voor abonnees te raadplegen op trouw.nlTrouw is te koop bij het Nieuwscentrum. 

 

Sara Berkeljon ging in gesprek met Marieke Lucas Rijneveld over haar eerste roman De avond is ongemak [fragment | Rijneveld in gesprek met Jan van Mersbergen]. Het gesprek gaat over onverbiddelijkheid tijdens het schrijven, over Jan Wolkers en 'tussenmens' zijn.

Fokke Obbema bekijkt aan het einde van de Maand voor Spiritualiteit hoe goed boeken van dit genre het doen op de Nederlandse markt. De nieuwe Dave Eggers, De Monnik van Mokka [fragment | onze recensie], krijgt van Hans Bouman vier sterren ('non-fictieboek dat leest als een roman').
 
Arjan Peters heeft de briefwisseling tussen Judith Herzberg en Chris J. van Geel gelezen (Brieven 1962-1974, bezorger Marsha Keja). Hij geeft vier sterren: 'Wat deze correspondenten bindt, is hun soms priegelige liefde voor het precieze woord of leesteken die er tevens voor zorgt dat er in elke alinea iets over hun markante karakter zichtbaar wordt.' We komen van ver [fragment], de nieuwe dichtbundel van Carmien Michels, krijgt vijf sterren van Maria Barnes. 'Opvallend is de rustige toon waarmee ze een duistere en sprankelende, vaak gefragmenteerde wereld neerzet.'

Hugo Blom geeft drie sterren aan 1968. You say you want a revolution van thrillerauteur Roel Janssen. Hij weet, volgens Blom, 'de teloorgang van de Praagse lente net dat tintje John le Carré mee te geven waardoor het boven kale geschiedschrijving uitstijgt'. Het wereldschokkende en onweerstaanbare lekkere verhaal van Tony's Chocolonely van Jeroen Siebelink krijgt ook drie sterren van Paul Onkenhout. 'Siebelink bewondert, maar met mate.'

In Adèle. Uit het rijke leven van Adèle Bloemendaal wordt 'alles uiterst informatief, soms ook ontluisterend en sappig beschreven', aldus Hein Janssen. Hij geeft Henk van Gelder drie sterren voor het boek. Uit Rodina. Tussen lethargie en revolutie van Arnout Brouwers wordt voorgepubliceerd. 

In het kort: 

  • Maarten Steenmeijer over De winter voorbij van Isabel Allende: 'Veel drama zonder dat het uit de bocht vliegt' (drie sterren).
  • Wineke de Boer over Vissen voor de keizer van Didier Decoin: 'Geschiedenis in een roman' (vier sterren). 
  • Edwin Krijgsman over Teruggeworpen van Donatella Di Pietrantonio: 'Italiaanse succesroman grossiert in ellende' (drie sterren).
  • Hans Wansink over Begrijp jij Amerika nog? van Frans Verhagen: 'Schuimbekken doet het goed aan de toog maar analyseren is [...] een grote uitdaging' (drie sterren).
  • Pjotr van Lenteren over De beroemde bereninvasie van Sicilië [onze recensie] van Dino Buzzati: 'Knotsgek avonturenverhaal' (drie sterren). 

 De boekrecensies van de Volkskrant verschijnen elke zaterdag in Sir Edmund, en zijn te raadplegen op volkskrant.nl/boeken - een selectie is slechts voor abonnees toegankelijk. De Volkskrant is te koop bij het Nieuwscentrum.

 

Voor Het Parool maakten kunstagent Manuela Klerkx en uitgever en verzamelaar Oscar van Gelderen een extra hoofdstuk, aanvullend op hun boek Ontroerend goed [fragment]: wat maakt Amsterdam zo aantrekkelijk als kunststad.

Verder: ter gelegenheid van zijn geboortedag bracht uitgeverij De Geus voor de eerste keer een Nederlandse vertaling (door Clementine Luijten) uit van de debuutroman De baanbreker van Henning Mankell. Marjolijn de Cocq heeft het gelezen en oordeelt: 'Het leven van een ongrijpbare man in knap gecomponeerde fragmenten, losse citaten, aannames, soms heel poëtisch.'

Marjolijn de Cocq interviewde ook de Britse thrillerauteur Sophie Hannah over haar nieuwe boek Heb jij haar gezien en las De terugkeer van Florence van Sana Krasikov: 'Een prachtig boek waar het de menselijke maat betreft.' Over de Taag van Hans Dekkers is volgens Guus Luijters een 'intrigerende roman' ook al ligt 'het onvermogen er dik bovenop'. 

Dieuwertje Mertens vergelijkt de debuutroman van Marieke Lucas Rijneveld, De avond is ongemak [fragment | Rijneveld in gesprek met Jan van Mersbergen], met Het smelt [fragment] van Lize Spit: 'Wie weet zijn ze de vooraankondiging van een nieuwe lichting literaire coming of age-streekromans.' Hans Renders noemt de nieuw uitgebrachte dagboeken van Albert Speer, Speer in Spandau, 'intrigerende lectuur'.

De boekrecensies van Het Parool verschijnen elke zaterdag. Het Parool is te koop bij het Nieuwscentrum.

 

 

Vandaag in NRC-Next en Handelsblad: 'De monnik van Mokka is niet de beste Eggers. Soms zou je willen dat het waargebeurde verhaal iets minder waargebeurd was. In de briljante scènes, die er ook zijn, zie je wat er zou gebeuren als Dave Eggers zich echt had laten gaan, zijn fantasie wat meer de vrije loop had gelaten. Hopelijk is zijn volgende boek weer een roman.' Tim de Gier over de nieuwe Dave Eggers [onze recensie | fragment]. Thomas de Veen geeft commentaar: 'Dat is een trend in de non-fictie van de laatste decennia: het lekkere verhaal is steeds belangrijker. Daarom is niet de fictie in gevaar, maar eerder de non-fictie. De aantrekkelijke vorm waarin de informatie uit de werkelijkheid gegoten wordt, zou de schrijver kunnen verleiden tot dichterlijke vrijheid . Het is dan nog een kleine stap naar "nepnieuws".'

Rob van Essen dan, over Julian Barnes' Het enige verhaal [onze recensie]: 'Barnes’ nieuwe roman hoeft het niet van dergelijke verrassingen te hebben, in Het enige verhaal ligt de spanning onder de oppervlakte, als een ondertoon die zich steeds duidelijker laat horen; en dat maakt het een betere roman dan Alsof het voorbij is.' En Thomas de Veen, enthousiast, over Gideon Samsons Zeb.: 'Het briljante is dat Samson de conventies en logica ook weer niet geheel overboord gooit, omwille van de bevreemding.'

Michel Kerres over Daniel Ellsbergs The Doomsday Machine Confessions of a Nuclear War Planner: 'Ellsberg neemt je mee op een adembenemende ontdekkingsreis langs de nucleaire planning van de jaren vijftig en zestig.' En Dirk Vlasblom over Philip Dröge, Pelgrim [onze recensie]: 'Dröge heeft Snouck duidelijk niet als onderwerp gekozen om zijn academische merites, maar om diens avontuurlijke levensloop, het exotische karakter van zijn werkterrein en zijn omstreden samenwerking met het koloniale bestuur. Dröge is een vlot verteller, maar niet heel stijlvast.'

Maurice Swirc over Simon Schama, De geschiedenis van de Joden [fragment]: 'Levensverhalen als deze gebruikt de Britse historicus om eeuwenoude geschiedenis bijna tastbaar te maken in Erbij Horen, het tweede deel van zijn trilogie over de Joodse geschiedenis.' En Ellen de Bruin ging in gesprek met writer in residence Nell Zink (Nicotine [fragment]): 'Ik dacht zelfs nooit aan publiceren, maar schrijven is belangrijk voor me om met het leven te kunnen omgaan. Ik ben in 2000 naar Duitsland verhuisd om te kunnen schrijven. Ik wilde niet meer fulltime werken en wist dat het makkelijker en minder gevaarlijk is om arm te zijn in Europa dan in Amerika. Je woont misschien klein, maar in armoede leven betekent niet dat al je buren krankzinnig én bewapend zijn, wat in de VS wel zo is.'

En besprekingen van

  • Dubravka Ugresic, De vos [toelichting door de vertaler]: 'En zo weeft Ugresic op inventieve wijze het ene verhaal in het andere, waarbij ze geen moment verveelt.'
  • Peter Keglevic, Hoe ik Hitlers getuige werd: 'Van stijl noch ideeënrijkdom moet deze roman het hebben, de bijna zeshonderd pagina’s worden gedomineerd door de plot, en die rammelt. [...] Tegenover dit alles staat [zijn] verbluffende vertelkracht.'
  • Remco Campert, Open ogen: 'Open ogen is geen stemmingmakende bundel, laat dat gezegd. Eerder is Campert onbeholpen.'
  • Henk van Gelder, Adèle. Uit het rijke leven van Adèle Bloemendaal: 'Als je de ruim 300 pagina’s van deze biografie hebt gelezen, word je plaatsvervangend moe van wat deze vorig jaar overleden comédienne en zangeres allemaal in haar leven heeft aangepakt.'

De boekrecensies van NRC Handelsblad verschijnen elke vrijdag in Boeken, en zijn voor abonnees te raadplegen op Nrc.nl. NRC Handelsblad is te koop bij het Nieuwscentrum.

 

Irene Start bespreekt Het enige verhaal [onze recensie] van Julian Barnes in Elsevier en geeft vijf sterren: 'In Barnes' verfijnde, geslaagde beschrijvingen zit ook iets duivels: de schrijver laat zijn hoofdrolspelers met genoegen crashen.'

Voor De Nijl in mij ging historica Fleur van der Bij in Soedan op zoek naar sporen van de ontdekkingsreiziger Juan Maria Schuver. Rob Ramaker geeft het boek drie sterren ('Van der Bij is onverschrokken, op het roekeloze af. En het avontuur laat zijn sporen na').  

Elsevier is te koop bij het Nieuwscentrum.

Christophe Van Gerrewey recenseert Susan Sontags Debriefing: Collected stories. Hoewel de verhalen 'sterk van vorm verschillen, probeert ze in bijna elk geval het klassieke realisme door intelligente concepten en slimme kunstgrepen te vernieuwen,' merkt hij op. Daarnaast van Lodewijk Verduin een stuk over Persis Bekkerings debuutroman Een heldenleven [fragment]. 'Bekkering beschikt over de gave om het cliché open te breken, zo te vertellen dat de bekende verhaalpatronen hernieuwde glans krijgen.' En Alfred Schaffer bespreekt het bundeltje Wat ons had kunnen zijn, dat Peter Verhelst speciaal voor de Week van de Poëzie schreef. Verhelst 'laat de lezer met verraderlijk eenvoudige beelden zien dat kunst tegelijkertijd een constructie is én waarachtig, juist door haar kunstmatigheid', aldus Schaffer.

Van Christiaan Weijts een stuk over Louise O. Fresco's De idealisten [fragment]: 'Je zou willen dat meer mensen zoals Fresco, met grote internationale functies, romans schreven – omdat hierin ideeën en ervaringen zijn over te dragen die verder gaan dan het eenduidige van opiniestukken of politieke stellingname – zeker als ze dat kunnen met zo’n indringende helderheid.' Graa Boomsma las verder Toni Morrisons 'zeer prikkelende essaybundel' The Origin of Others. 'Morrison blijft strijdbaar en wil bevrijdende literatuur schrijven zonder ouderwets moralistisch te zijn,' staat er onder meer in de recensie.

De Groene Amsterdammer is elke woensdag al te koop bij het Nieuwscentrum. Athenaeum Boekhandel verzorgt de boekverkoop voor de website van De Groene.

 

MINDBOOKSATH : athenaeum