Recensie: De wraak van de dieren

13 november 2019 , door Anneke Leene
| |

Olga Tokarczuks roman Drive Your Plow over the Bones of the Dead uit 2009 (in 2018 door Antonia Lloyd-Jones vertaald naar het Engels, en nu weer leverbaar) heb ik gelezen als een hoogst amusant, duister sprookje met absurdistische trekken én een serieuze ondertoon. Op een winderig bergplateau in Polen, in een van de verspreide huizen, woont de excentrieke Janina Duszejko. Het is er voor mensen onherbergzaam, maar voor dieren is het ronduit een gevarenzone. In de bossen rondom wordt gejaagd, er zijn stropers actief, vossen zitten opgesloten in een fokkerij. Als in deze contreien de ene na de andere moord wordt gepleegd, deelt Janina haar vermoeden met de politie: het gaat om een wraakactie van de dieren. Een boekverkopersbespreking door Anneke Leene.

N.B. Tokarczuks oeuvre werd vorige week bekroond met de Nobelprijs voor de Literatuur 2018.

Een idioot gegeven, een dwaze gedachte van een raar mens, dacht ik als lezer. En daarna dacht ik: stel je voor... Als ze het zouden kúnnen, als ze elkaar verslag konden doen van hun ervaringen met mensen... Als ze in staat waren gezamenlijke besluiten te nemen en hun krachten te bundelen... Zou een wraakactie van dieren dan nog steeds zo'n bespottelijke gedachte zijn? Op deze manier geeft Tokarczuk haar moordmysterie een draai waarmee het voor deze tijd relevant wordt.

'"Mrs Duszejko, please don't be foolish," said Moustachio amicably. "We really are shooting here."
"You've no right to shoot at living Creatures!" I shouted at the top of my voice. The wind tore the words from my mouth and carried them across the entire Plateau.
"It's all right, please go home. We're just shooting pheasants," Moustachio reassured me, as if he didn't understand my portest. The other man added in a sugary tone: "Don't argue with her, she's crazy."
At that point I felt a surge of Anger, genuine, not to say Divine Anger. It flooded me from inside in a burning hot wave. This energy made me feel great, as if it were lifting me off the ground, a mini Big Bang within the universe of my body. There was fire burning within me, like a neutron star. I sprang forward an pushed the Man in the silly hat so hard that he fell onto the snow, completely taken by surprise. And when Moustachio rushed to his aid, I attacked him too, hitting him on the shoulder with all my might. He groaned with pain. I am not a feeble girl.'

De vreemde, beetje gezwollen verteltrant past perfect bij die zonderlinge hoofdpersoon, die oude vrouw die horoscopen trekt, zich verdiept in de poëzie van William Blake en thuis in het verwarmingshok geregeld de geest van haar overleden moeder treft. Volgens een onnavolgbare methode krijgen woorden van haar een hoofdletter: Animal, Night, Tool, Anger.

Tegenover de hardheid van het bestaan en de beambten die haar voor oud en gek verslijten, staat de menselijkheid van het bonte groepje met wie Janina zich omringt: de student Dizzy, buurman Oddball en Good News, het meisje van de tweedehandskledingwinkel in het dorp. Voornamen (vooral die van haarzelf) vindt ze maar niks, en dus krijgt iedereen van haar een bij zijn of haar persoonlijkheid passende bijnaam.

Lezers voor wie George Saunders het niet te bont maakte in Lincoln in the Bardo [fragment], zullen ongetwijfeld uit de voeten kunnen met de bizarre ontwikkelingen in deze roman van Olga Tokarzcuk. Wat mij betreft is zij volkomen terecht genomineerd voor verschillende internationale prijzen, met als ultieme bekroning natuurlijk de haar toegekende Nobelprijs.

Anneke Leene is boekverkoper bij boekhandel het Martyrium.

Delen op

Gerelateerde boeken

MINDBOOKSATH : athenaeum