Recensie: Een ongelofelijk en belangrijk boek: hoe Len Howard leefde met vogels

18 april 2023 , door Reny van der Kamp
| |

Len Howards Leven met vogels (Living With Birds), in de vertaling van Irwan Droog is een ongelofelijk boek, omdat het ruim 300 pagina’s lang eigenlijk nergens over gaat. Een vrouw in de jaren vijftig die hele gewone veel voorkomende vogels in haar tuin observeert en dat opschrijft. Duh. Maar ondertussen. Ongelofelijk is het inderdaad. Het geduld waarmee ze kijkt. De ruimte die ze de vogels biedt. De band die ze opbouwt met de vogels.

N.B. Lees op onze site ook een fragment uit Leven met vogels, en een uit Eva Meijers roman Het vogelhuis, dat geïnspireerd is op dit boek.

De schoonheid in details

Ze krijgen namen, wat mij bij het lezen wel wat stoorde maar voor Howard was het denk ik een manier om al die mezen, merels en andere vogels uit elkaar te houden en hun karakter te specificeren. Howard weet precies welke vogels een paar vormen, welke paren weer scheiden, hoeveel jongen er uit de eitjes komen, wie er sterft, wie een vechtjas is en wie tolerant, wat ze eten, wanneer, waar ze slapen en wie de mooiste is. Of door een ruzie een gehavend verenpak heeft. Ze beschrijft prachtig hoe intelligent vogels zijn, en doet een geweldig experiment met een koolmees die ze leert tellen. Ze heeft in haar huis en in haar tuin overal nestkastjes en slaapplekken voor de vogels. Die haar huis voortdurend in en uit vliegen.

De schoonheid van dit boek zit ’m in de details, het leven met de seizoenen, de rust. Haar zorg, haar plezier met de dieren. Er zit een grote dosis humor in, in al die kleine schepsels om haar heen. De mens speelt nagenoeg geen rol in dit boek, behalve dan Howard zelf. Maar zij is als ‘ik’ zeker niet de hoofdpersoon; dat zijn de vogels. Heel af en toe komt er een ornithologisch wetenschapper langs, of een fotograaf. Howard eet ook nooit in dit boek. De vogels wel; die krijgen van haar hele kleine stukjes kaas, of een nootje. Als de nood aan de vogel is schept ze rupsen op uit de tuin. Het vogelleven is een onuitputtelijke bron voor haar.

Vragen bij Leven met vogels

Terwijl ik maar doorlas kwamen er ook veel vragen in me op. Ik vroeg me voortdurend af: hoe zou het huis er nou echt uitzien? Hoe woont ze daar? Hoe zit het met rommel, want die vogels maken er soms een enorme puinhoop van zo schrijft ze. Maar waar de vogelpoep blijft, of ze weleens kookt voor zichzelf, waar ze de was ophangt; het blijft een mysterie. De ramen lijken altijd open te staan, de vogels zitten op haar hand, in haar warme nek, vliegen naar haar toe als er een probleem dreigt. In een hoofdstuk beschrijft ze hoe ze gewoonweg kwaad is op een roodborstje. Met reden.

Waarom is dit boek, behalve vermakelijk en mooi, een belangrijk boek? Het klinkt misschien als inkopper in deze tijd van veel nieuws over afnemende biodiversiteit, maar ik denk dat dit boek helpt om je te realiseren dat de vogels wezens zijn. Die in samenhang met de natuur leven, met elkaar leven, communiceren, zich voortplanten, problemen hebben en plezier. En dat dit misschien heel gewone vogels lijken, maar toch zijn er ook van deze steeds minder. Dat is niet alleen jammer, maar zeer zorgelijk. Howard schreef Leven met vogels in 1956, maar leert ons nu door de prachtige vertaalde uitgave opnieuw kijken; met onze ogen, ons brein en ons hart. Het is werkelijk ongelofelijk en prachtig hoe een mens zo’n relatie met vogels kan hebben.

Reny van der Kamp is boekverkoper bij Athenaeum Boekhandel Spui en Nieuwscentrum.

Delen op

Gerelateerde boeken

pro-mbooks1 : athenaeum