Recensie: Kroniek van een zootje

30 november 2015 , door Emmi Schumacher
| |

The Imperfectionists, de debuutroman van schrijver/journalist Tom Rachman (augustus te verschijnen als De onvolmaakten, in de vertaling van Tjadine Stheeman), is een boek als een listige goocheltruc. Voor je het weet heeft de roman je getroffen – bijna ongemerkt sluipen de personages onder je huid, tot je er opeens achterkomt hoeveel je om ze bent gaan geven. En Rachman is een schrijver als een goochelaar, of een hele goede voetballer. Het lijkt allemaal zo makkelijk te gaan: zoals een bal soms als vanzelfsprekend een doel inzeilt, zo schijnbaar moeiteloos zet Rachman zijn personages neer. Maar natuurlijk gaat er, net als bij een goed gelukte goocheltruc of een mooi doelpunt, onder die schijn van vanzelfsprekendheid een indrukwekkend vakmanschap schuil, vindt emmi schumacher

De roman bestaat uit elf hoofdstukken, die bijna ook als korte verhalen gelezen kunnen worden. Elk hoofdstuk heeft een specifiek personage als hoofdrolspeler, en allemaal hebben die één ding gemeen: ze zijn op een of andere manier betrokken bij 'the paper', een Engelstalige, vanuit Rome opererende internationale krant. Rachman laat het perspectief verspringen van de geplaagde hoofdredactrice naar een onervaren correspondent naar een toegewijde lezer. Tussendoor beschrijft hij de oprichting van de krant, de (jammerlijke korte) glorietijd en het verval. Omdat de meeste personages elkaars verhalen in- en uitlopen, biedt elk hoofdstuk nieuwsgierig makende glimpen in het leven van deze of gene voordat we meer over dat personage horen. En Rachman bevredigt die nieuwsgierigheid bijna altijd ruimschoots. Hij blinkt uit in het snel en doeltreffend schetsen van de obsessies en verlangens van een personage, door middel van kleine gewoontes, schijnbaar vluchtige gevoelens en alledaagse gesprekken:

'They are an unusual duo at the bar: one is pinkish, geeky, short (Hardy); the other is bosomy, stylish, tall (Annika). The pinkish one waves for the barman, but he doesn't notice; the bosomy one nods and he bolts forward.
'You're annoyingly good at hailing boys,' Hardy says. 'Though it's demeaning how they slobber over you.'
"It doesn't demean me."
"It demeans me. I want counter staff to treat me like an object," she says. "Did I tell you, by the way, that I had another nightmare about my hair?"
Annika smiles. "You're sick, Hardy."
"In my dream, I was looking in the mirror and I saw this apparition blinking back at me, surrounded by orange frizz. Horrifying."
She glimpses herself in the mirror behind the bar and turns from the sight. "Grotesque."

De invloed van Rachmans achtergrond in de journalistiek komt in The Imperfectionists natuurlijk duidelijk naar voren. Maar hij gebruikt de krant en de hectiek van een nieuwsredactie niet alleen als interessant kabaal op de achtergrond, of als een slimme manier om uiteenlopende levens met elkaar te verbinden. Veel van de medewerkers zijn persoonlijk betrokken bij hun krant: bij sommigen, vooral zij met het 'newspapering temperament', is het werk bij de krant een manier om hun individuele obsessies de vrije loop te laten; anderen voelen zich juist beknot in hun ambities door de kleinschaligheid van de krant. Het persoonlijke en het professionele worden op knappe wijze met elkaar verweven doordat Rachman de dromen, ambities en mislukkingen van zijn personages op het ene vlak gelijk of juist ongelijk laat lopen met hun succes en falen op het andere.

Die krant waar het allemaal om draait is, kort gezegd, een zootje. De verkoopcijfers zijn laag, dus er is altijd geldgebrek, dus ook altijd een gebrek aan journalisten, dus ook aan mogelijkheden voor verbetering. En de medewerkers doen het niet veel beter: ze kampen met slechte huwelijken, desintegrerende oude vriendschappen, hopeloze verliefdheden, met de keuze tussen nemen wat je kunt krijgen of wachten op iets beters, tussen blijven zitten in een baan waar je niet gelukkig van wordt of weggaan: tussen het omarmen van of terugdeinzen voor verandering. Maar The Imperfectionists wil geen medelijden uitlokken, of geamuseerd gegrinnik om zoveel gestuntel. De boodschap lijkt meer te zijn dat er een zootje van maken niet voorbehouden is aan markante types, maar een onontkoombaar lot waar we allemaal in meer of mindere mate in delen. Met zijn subtiele, verraderlijk lichtvoetige stijl zet Rachman overtuigende personages neer die ten prooi vallen aan onzekerheid, besluiteloosheid en passiviteit. Mensen waar er in de echte wereld genoeg van zijn, maar die je in de literatuur eigenlijk te weinig tegenkomt.

Emmi Schumacher studeerde Engels en Amerikanistiek. Ze is boekverkoper bij Athenaeum Boekhandel.

Delen op

Gerelateerde boeken

MINDBOOKSATH : athenaeum