Recensieoverzicht

Grasduinen door de Oudheid in drie essays

05 april 2018 Ter gelegenheid van de uitdijende Week van de Klassieken verschenen drie essays, door Maarten Asscher, Fik Meijer en David Rijser. Essays zijn het in de ware zin van het woord: in alle drie de boeken is de auteur meer of minder in de tekst aanwezig, en de samenstellende delen meanderen associatief in elkaar over. Geen systemen, wel persoonlijke associaties en commentaren. Een recensie door Diederik Burgersdijk.

Misleidende eerste indrukken

04 april 2018 Eerste indrukken, we ontkomen er niet aan. Sterker nog, we beoordelen en veroordelen andere mensen in een fractie van een seconde. Vooral onze eerste indruk van iemands gezicht blijkt erg invloedrijk. Gezichten trekken onmiddellijk onze aandacht. Van kinds af aan letten we al op gezichtsuitdrukkingen. We vormen razendsnel ideeën over de ander en koppelen allerlei emoties en karaktereigenschappen aan zijn gezicht. Vervolgens laten wij ons ook leiden door deze eerste indrukken. Volgens professor Alexander Todorov, die dit fenomeen al meer dan acht jaar onderzoekt, zijn deze indrukken inaccuraat en misleidend. In zijn recent verschenen boek Face Value: The Irresistible Influence of First Impressions legt Todorov, aan de hand van verscheidene wetenschappelijke disciplines, zijn eigen onderzoek en de historische context uit hoe dit in elkaar steekt. Daarbij benadrukt hij waarom oordelen gebaseerd op eerste indrukken uiterst verkeerd zijn. Door Khadija al Mourabit.

Enorm van deze tijd

29 maart 2018 Net als haar debuut We zullen niet te pletter slaan is Gebrek is een groot woord een heerlijk boek waar je vol in kan duiken. Schrijnend, maar tegelijkertijd vol humor: alleen al de mailtjes van de zeventienjarige Juda! Enorm van deze tijd dus met sms-berichtjes en e-mail. Geweldig mooi taalgebruik en vlotte zinnen. Een jonge vrouw bevindt zich aan de zijlijn van het leven en vraagt zich af of ze dat nog kan volhouden. Moet je kiezen voor stad, man, kind of toch blijven zwerven en je onttrekken aan de maatschappij en het leven zoals de meesten? Een boek voor nu. Door Dorien van der Poll.

The ethics of urbanism: Sennett’s open city

26 maart 2018 An impressive cocktail of informed references and personal accounts of, at times, humorous experiences, is probably the best way to summarize Richard Sennett’s new book Building and Dwelling: Ethics for the City. There is an episode in which Sennett, after having recovered from a stroke, exercises the Romberg maneuver in a park. Another part, a stinging incursion into the origins of the Venetian Ghetto and Heidegger’s role in the Nazi propaganda, shows that Sennett can be a virulent critic as well. Door Reinier de Graaf.

Jan Svankmajer, de bekendste onbekende filmmaker

20 maart 2018 Filmmaker en kunstenaar Jan Švankmajer is de bekendste onbekende filmmaker. Hij is vooral ‘bekend’ van zijn films met stop-motion animaties, meestal met onsmakelijke eetscènes. Maar noem hem liever geen animator. Niet alleen heeft hij zelf een hekel aan het woord, ook is hij mijlenver verwijderd van schattige Disneyfilms of zelfs claymation van mensen als Nick Park. Zijn universum is dat van het surrealisme en misantropie. Keith Leslie Johnsons uitstekende monografie gaat diep in op zijn werk: waar het vandaan komt en hoe het in een filosofische en kunsthistorische context te plaatsen. Want zomaar even een tekenfilmpje pakken is er niet bij. Door Helen Westerik.

Het belang van lokale politiek: observaties en aanbevelingen

19 maart 2018 Als bestuurslaag staat de lokale politiek het dichtst bij ons, maar echte aandacht krijgt deze niet. Ja, in de grote steden volgen regionale kranten nog wel wat er gebeurt, maar in de kleinere gemeenten wordt er geen verslag gedaan, behalve wanneer de plaatselijke politieke soap sappig genoeg is. Eigenlijk is er alleen rond de gemeenteraadsverkiezingen, tijdens die paar weken dat lokale partijen in hun gemeenten flyeren en debatten voeren, aandacht voor lokale politici. Maar hoeveel macht, kracht en kennis die politici en partijen vervolgens in de gemeenteraad hebben? Niet alleen veel kiezers, maar zelfs ook kandidaat-raadsleden hebben geen idee. Twee recente boeken proberen die vraag juist te beantwoorden: Gemeente in de genen en Dorpspolitiek. Door Tim Wagemakers.

Wat is het territorium van de mens?

12 maart 2018 Dát mensen territoria hebben zal door weinigen betwist worden. Bij de vraag waar die zich precies bevinden wordt het voor homo urbanicus al moeilijker. En als de vraag rijst in hoeverre natuur – of specifieker: het Hollandse landschap – nog een territorium van de mens te noemen is, dan wordt het zaak professionele hulp in te roepen. In dit geval: Kester Freriks, die met zijn gevoelige, meanderende Stilte, ruimte, duisternis volgens mij een 'reterritorialisering' van het landschap bewerkstelligt. Dat dat eigenlijk niets nieuws is bewijst Koos van Zomeren (Nog meer vogels), met een korte toegift. Door Christiaan Roodenburg.

Tussen toch en alles: de grote tochten en de natuur

09 maart 2018 Waar is de natuur het grootst? Die vraag bekroop me de afgelopen dagen, tussen Jan van Akens De ommegang, Mathijs Deens Over oude wegen en Koos Dijksterhuis' Handboek voor natuurwandelingen. Met het Boekenweekmotto van Leo Vroman, 'en toch is alles wat we doen natuur', valt ook het wild dansen op het Boekenbal, het hopeloos verdwalen in de mode, de kater achteraf, onder natuur. Ik zou het zelf zoeken tussen de kadavers in de Oostvaardersplassen, de bergen van Noord-Oost-Turkije, liefst dagen onderweg als een trekvogel, maar behalve die natuurlijke onrust gaan de grote tochten juist niet over natuurbeleving. Wandelen in de natuur gaat over belemmeringen uit de weg gaan en je doel bereiken - tenzij je het tot een dag beperkt. Natuur op krantformaat (J.C. Bloem) past het best bij de menselijke aard. Door Daan Stoffelsen.

Nietzsches overwinning op de winter

01 maart 2018 'We geloven er niet meer in dat waarheid nog waarheid blijft als je de sluier van haar aftrekt.' Een van de vele ontmaskeringen in Friedrich Nietzsches De vrolijke wetenschap (1882). De Duitse filosoof (1844-1900) voelde zich als herboren toen hij dit werk schreef. Hij vergeleek het schrijven van dit boek met het ontwaken uit een winterslaap. Hans Driessen en Ard Posthuma zorgden voor een klinkende vertaling van deze klassieker uit de moderne filosofie. Door Jerker Spits.
MINDBOOKSATH : athenaeum