Terug

Recensies

Vervreemding en onveiligheid

Net na de Tweede Wereldoorlog werden de communisten opeens de vijand. Ik heb die tijd niet meegemaakt, dus hier wist ik niet zoveel van. Jolande Withuis' vader Berry was communist, en het eerste telefoonnummer dat zijn dochter kende was dat van het CPN-hoofdkwartier. Zijn ideologie bepaalde alles. H…

Amerika bekeken door verbaasde Nederlandse ogen

‘Een van de heerlijkste pennen van Nederland schrijft een van de schrijnendste boeken over de VS die ik ken. Vederlicht, diepgravend en ondraaglijk,’ belooft David van Reybrouck over Amerikanen lopen niet. Leven in het hart van de V.S., het nieuwe boek van Arjen van Veelen. ‘Voortreffelijk!’ roept T…

Hoe de Curaçaoroute duizenden joden redde

Jan Brokken kan dat fantastisch, door persoonlijke verhalen de grote geschiedenis concreet maken - hij deed dat recent nog met De vergelding. Het verhaal van De rechtvaardigen verdient zo'n Brokken-boek: Jan Zwartendijk, de Nederlandse consul in Litouwen tijdens de Tweede Wereldoorlog, zorgde er met…

Vijftig boeken: A Confederacy of Dunces (1980)

Een schitterende schelmenkermis van vergissingen en goedbedoelde onhandigheid van de hand van een schrijver van wie wij nu nog niet weten of hij echt bestaan heeft. Voor het jaar 1980 hebben we A Confederacy of Dunces van John Kennedy Toole gekozen. Een favoriet van onze collega Joop Hopster - hij b…

Kaartenliefde

Het nieuwe boek van Simon Garfield heet On the Map: Why the World Looks the Way It Does (de vertaling, Op de kaart, is onlangs verschenen). Achter deze misleidende titel gaat een verrassend boek schuil, een bloemlezing uit de geschiedenis van kaarten en hun makers met veel o…

Slavenhandel aan de Goudkust

Slavenhandel was niet alleen een zaak van blanke mannen die zwarte Afrikaanse slaven gruwelijk behandelden, betoogt Marcel van Engelen. In zijn Het kasteel van Elmina vergoelijkt hij het aandeel dat Nederlanders en andere Europeanen in de slavenhandel hadden niet, maar hij laat wel zien dat de zaak …

Ode aan de Amsterdamse fiets en fietser

De Amerikaan Pete Jordan kwam in 2002 naar Amsterdam uit liefde voor de fiets, en ging nooit meer weg. Zijn echtgenote werd hier zelfs fietsenmaker. In De Fietsrepubliek vermengt Jordan zijn persoonlijke fascinatie (of obsessie: hij is een maniakale gegevensverzamelaar en lijstjesvreter) met de gesc…

Hoe vertel je sociale en economische geschiedenis?

Twee zeer verschillende boeken over duizend jaar sociale en economische geschiedenis: het ene chronologisch en met Nederland centraal, het andere meer thematisch en internationaal vergelijkend. Dit voorjaar verscheen Maarten Prak en Jan Luiten van Zanden, Nederland en het poldermodel. Sociaal-econom…

De Grijze canon van Nederland?

De canon van Nederland van de commissie-Van Oostrom (2007) stelt ons verleden veel te rooskleurig voor, vindt Chris van der Heijden. Als tegenwicht schreef hij Zwarte canon. Over de schaduwzijde van de geschiedenis, dat perfect getimed verschijnt – vlak voor de Boekenweek 2013, met als thema '…

Acht lijken en een verscheurd dorp

Op 11 oktober 1944 liet een Duitse officier in het dorp Rhoon bij Rotterdam zeven mannen fusilleren. Het was de vergelding voor de dood van een Duitse soldaat de avond ervoor. Die liep op een pikdonkere dijk tegen een loshangende electriciteitsdraad aan. 500 Volt. Een ongeluk of een aanslag? En als …

Kaartenliefde

Het nieuwe boek van Simon Garfield heet On the Map: Why the World Looks the Way It Does (de vertaling, Op de kaart, is onlangs verschenen). Achter deze misleidende titel gaat een verrassend boek schuil, een bloemlezing uit de geschiedenis van kaarten en hun makers met veel o…

'We zullen ons erdoorheen slaan'

Bijna 1250 brieven in ruim 8 jaar. Die schreven de Moskouse Lev en Svetlana ('Sveta') elkaar tijdens de periode die Lev in een Goelag-kamp doorbracht. De brieven van zowel Lev als Sveta zijn bewaard gebleven, en vormen de meest uitgebreide - en grotendeels ongecensureerde - correspondentie die we he…

Hoe pesto de wereld veroverde

The Great Sea: alweer een geschiedenis van de Middellandse Zee (zo heet de Nederlandse vertaling van de hand van Margreet de Boer en Herman Feddema dan ook). Maar ditmaal ‘a human history’, door David Abulafia, die zich stevig afzet tegen Fernand Braudel, en iets anders centraal stelt: d…

Le plus illustre des Français

Charles de Gaulle groeide tijdens de Tweede Wereldoorlog uit tot de grote held van Frankrijk door zich niet bij de nederlaag van 1940 neer te leggen en uiteindelijk samen met de geallieerden de oorlog te winnen. In 1958 riep Frankrijk 'le plus illustre des Français' te hulp om de Algerijnse crisis t…

Twintig jaar Historisch Nieuwsblad: 'de Nederlander' en andere verhalen

Het geschiedenistijdschrift Historisch Nieuwsblad viert haar twintigjarig bestaan met het dikste nummer totnogtoe. En dat betekent niet uitpakken met iets radicaal anders, maar juist met meer van hetzelfde – en goddank, want bij Historisch Nieuwsblad is dat een zegen. In dit nummer vertell…

Geschiedenis van een misvatting

In de tweede helft van de negentiende eeuw hadden de Britse koningin Victoria en haar echtgenoot Albert met veel succes gepoogd zoveel mogelijk huwelijken te laten sluiten tussen hun vele nakomelingen en leden van andere Europese vorstenhuizen. Hun hoop en verwachting was dat deze familiebanden …

Hoe de Sovjetdroom werkelijkheid leek te worden

Na de val van de Berlijnse Muur en de ineenstorting van de Sovjet-Unie lijkt de communistische droom van een hoorn des overvloeds ver van ons bed. Maar in Red Plenty, nu in vertaling verschenen De rode belofte, geeft Francis Spufford een fantastisch beeld van de hoop die rond 1960 in de Sovjet-Unie …

Tegen de integratie-pessimisten

Over immigratie en integratie wordt door jan en alleman van alles geroepen, maar op welke feiten zou het debat daarover nou eigenlijk gebaseerd moeten zijn? Leo en Jan Lucassen proberen de voor- en nadelen van vijf eeuwen migratie nuchter in kaart te brengen, in een boek vol met cijfers, statist…

Algemeen kiesrecht beperkte invloed vrouwen

Terwijl radicale feministen begin twintigste eeuw in Groot-Brittannië streden voor algemeen vrouwenkiesrecht, werd de rijke Amerikaanse importbruid Lady Nancy Astor als eerste vrouwelijke Lagerhuislid verkozen – namens de conservatieve partij, en zonder dat ze campagne voerde voor vro…

Van inboorlingen tot mensen

‘Indië is een Nederlandsch wingewest,’ schreef Johannes van den Bosch als gouverneur-generaal van Nederlands-Indië in 1831, ‘de bevolking aldaar moet met billijkheid en rechtvaardigheid worden bestuurd […], maar voor het overige moeten de belangen van deze lande…

MINDBOOKSATH : athenaeum